Humanitext Reader

スエトニウス · カエサル §18-20

第一回三頭政治の結成と執政官就任

4 / 19 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは遠ヒスパニア属州を平定した後、凱旋式を断念して執政官選挙に立候補する。彼は同僚のビブルスや門閥派の妨害を退け、ポンペイウスおよびクラッススと同盟(第一回三頭政治)を結んで国政の実権を握り、独裁的な数々の法案を強行する。

§18Ex praetura ulteriorem sortitus Hispaniam retinentes creditores interuentu sponsorum remouit ac neque more neque iure, ante quam prouinciae ornarentur, profectus est: incertum metune iudicii, quod priuato parabatur, an quo maturius sociis inplorantibus subueniret;
法務官職を終えて、クジ引きにより遠ヒスパニア属州を得たカエサルは、保証人の介入によって引き止める債権者たちを退けると、慣例にも法律にも反し、属州の装備が整う前に出発した。 これが、私人となった自分に準備されていた裁判を恐れたためなのか、それとも助けを求める同盟者たちにより早く救援に駆けつけるためだったのかは定かではない。
pacataque prouincia pari festinatione, non expectato successore ad triumphum simul consulatumque decessit.
そして、属州を平定すると同様の急ぎ足で、後任者を待つことなく、凱旋式と執政官職を同時に手にするべくローマへと下った。
sed cum edictis iam comitis ratio eius haberi non posset nisi priuatus introisset urbem, et ambienti ut legibus solueretur multi contra dicerent, coactus est triumphum, ne consulatu excluderetur, dimittere.
しかし、民会の布告がすでに出されており、私人の身分で市街に入らなければ彼の立候補が考慮され得ない状況であったため、また法律の免除を求めて運動する他方で多くの者が反対したため、執政官職から排除されないよう、凱旋式を諦めることを余儀なくされた。
§19e duobus consulatus competitoribus, Lucio Lucceio Marcoque Bibulo, Lucceium sibi adiunxit, pactus ut is, quoniam inferior gratia esset pecuniaque polleret, nummos de suo communi nomine per centurias pronuntiaret.
二人の執政官競争相手、ルキウス・ルッケイウスとマルクス・ビブルスのうち、彼はルッケイウスと手を組んだ。 ルッケイウスは影響力では劣るものの資金力に富んでいたため、共同の名義で、自らの財布から投票区ごとに金を提示することを約束させた。
qua cognita re optimates, quos metus ceperat nihil non ausurum eum in summo magistratu concordi et consentiente collega, auctores Bibulo fuerunt tantundem pollicendi, ac plerique pecunias contulerunt, ne Catone quidem abnuente eam largitionem e re publica fieri.
このことを知ったオプティマテスは、カエサルが協調的で同意を示す同僚とともに最高官職に就いたならば、あえて行わないことは何もないだろうという恐怖に囚われ、ビブルスにも同額の提示をするよう勧め、多くの者が資金を出し合った。 カトでさえ、そのような賄賂が国家の利益のために行われることを拒まなかった。
Igitur cum Bibulo consul creatur.
こうして、彼はビブルスとともに執政官に選出された。
eandem ob causam opera ab optimatibus data est, ut prouinciae futuris consulibus minimi negotii, id est siluae callesque, decernerentur.
同じ理由から、オプティマテスは、将来の執政官たちのために最も骨の折れない属州、すなわち「森林と歩道」が割り当てられるよう画策した。
qua maxime iniuria instinctus omnibus officiis Gnaeum Pompeium adsectatus est offensum patribus, quod Mithridate rege uicto cunctantius confirmarentur acta sua;
この最大の侮辱に激しく刺激されたカエサルは、元老院に対して不満を抱いていたグナエウス・ポンペイウスに、あらゆる配慮をもって取り入った。 ポンペイウスは、ミトリダテス王を破った後の自身の決定事項が、元老院によって躊躇がちにしか承認されないことに憤っていた。
Pompeioque Marcum Crassum reconciliauit ueterem inimicum ex consulatu, quem summa discordia simul gesserant;
さらにポンペイウスに対して、二人が共に執政官を務めた際、最大の不和のうちに職務を遂行した宿敵マルクス・クラッススを和解させ、彼ら両者と同盟を結んだ。
ac societatem cum utroque iniit, ne quid ageretur in re publica, quod displicuisset ulli e tribus.
これは、三人のうちの誰かが不満とするようなことが、国家において一切行われないようにするためであった。
§20inito honore primus omnium instituit, ut tam senatus quam populi diurna acta confierent et publicarentur.
官職に就くと、彼は何よりもまず、元老院および民会の双方の日々の記録を作成し、公表することを制度化した。
antiquum etiam rettulit morem, ut quo mense fasces non haberet, accensus ante eum iret, lictores pone sequerentur.
また、ファスケスを持たない月には、布告官が自らの前を行き、リクトルたちが後ろに付き従うという古代の慣習をも復活させた。
lege autem agraria promulgata obnuntiantem collegam armis foro expulit ac postero die in senatu conquestum nec quoquam reperto, qui super tali consternatione referre aut censere aliquid auderet, qualia multa saepe in leuioribus turbis decreta erant, in eam coegit desperationem, ut, quoad potestate abiret, domo abditus nihil aliud quam per edicta obnuntiaret.
さらに、農地法を公示した際、不吉な兆候を告げて反対する同僚ビブルスを、武力をもってフォーラムから追放した。 翌日、ビブルスが元老院でこの件を訴えたが、これほどの深刻な動乱に対して提案を行ったり何らかの意見を述べたりする勇気のある者は一人も見出されず(これより軽微な騒乱においては、そのような決議がしばしば数多くなされていたにもかかわらず)、カエサルはビブルスを絶望に追い込んだため、ビブルスは官職を退くまで自宅に引きこもり、布告を通じて反対を表明する以外は何もしなくなった。
Vnus ex eo tempore omnia in re publica et ad arbitrium administrauit, ut nonnulli urbanorum, cum quid per iocum testandi gratia signarent, non Caesare et Bibulo, sed Iulio et Caesare consulibus actum scriberent bis eundem praeponentes nomine atque cognomine, utque uulgo mox ferrentur hi uersus: non Bibulo quiddam nuper sed Caesare factum est: nam Bibulo fieri consule nil memini.
これ以降、彼一人が国家においてすべての事柄を自らの意のままに管理したため、都市の住民の一部は、冗談で証書に署名する際、日付の表示に「カエサルとビブルスの執政官期に」とは書かず、「ユリウスとカエサルの執政官期に」と書き、同じ人物を個人名と家族名で二重に置くほどであった。 また、やがて民衆の間で次のような詩が口にされるようになった。 「最近、なされたことはビブルスの時ではなく、カエサルの時に行われた。 ビブルスが執政官の時になされたことなど、私は何も覚えていないからだ。
campum Stellatem maioribus consecratum agrumque Campanum ad subsidia rei publicae uectigalem relictum diuisit extra sortem ad uiginti milibus ciuium, quibus terni pluresue liberi essent.
」彼は、先祖たちによって奉献されていたステッラス原野、および国家の補助金のために小作料を徴収する地として残されていたカンパニアの土地を、クジ引きによらず、3人以上の子供を持つ約2万人の市民に分配した。
publicanos remissionem petentis tertia mercedum parte releuauit ac, ne in locatione nouorum uectigalium inmoderatius licerentur, propalam monuit.
減免を求める徴税請負人たちに対しては、契約額の3分の1を免除し、新しい税の入札に際しては、過度な値を付けないよう公に警告した。
cetera item, quae cuique libuissent, dilargitus est contra dicente nullo ac, si conaretur quis, absterrito.
その他のことも同様に、各人が望むままのものを、誰も反対することなく(反対しようとする者がいれば脅しつけながら)、惜しみなく与えた。
Marcum Catonem interpellantem extrahi curia per lictorem ducique in carcerem iussit.
発言を妨げようとするマルクス・カトに対しては、リクトルによって議場から引きずり出され、監獄へ連行されるよう命じた。
Lucio Lucullo liberius resistenti tantum calumniarum metum iniecit, ut ad genua ultro sibi accideret.
より自由に抵抗するルキウス・ルクッルスに対しては、虚偽の告発という非常に大きな恐怖を与えたため、ルクッルスは自ら進んでカエサルの膝元にひれ伏したほどであった。
Cicerone in iudicio quodam deplorante temporum statum Publium Clodium inimicum eius, frustra iam pridem a patribus ad plebem transire nitentem, eodem die horaque nona transduxit.
キケロが、ある裁判において時局を嘆くと、その宿敵で、かねてより平民への転籍を元老院に求めては拒まれていたプブリウス・クロディウスを、まさにその日の第九時に平民へと転籍させた。
postremo in uniuersos diuersae factionis indicem inductum praemiis, ut se de inferenda Pompeio nece sollicitatum a quibusdam profiteretur productusque pro rostris auctores ex conpacto nominaret;
最後に、反対派全体に対して、ある告密者を金で唆し、自分はポンペイウス殺害の企てに一部の者たちから誘われたと告白させ、さらに演壇に引き出して、あらかじめ合意していた首謀者たちの名前を挙げさせようとした。
sed uno atque altero frustra nec sine suspicione fraudis nominatis desperans tam praecipitis consilii euentum intercepisse ueneno indicem creditur.
しかし、一人二人の名前を挙げたものの効果がなく、さらに陰謀の疑いも生じたため、これほど無謀な計画の結末を絶望視したカエサルは、この告密者を毒殺して口を封じたと信じられている。

語釈・文法注

  1. §18incertum metune iudicii, quod priuato parabatur, an quo maturius sociis inplorantibus subueniret — 非人称的な incertum [est](…であるかは定かではない)に続く、metune... an quo... による二者択一の間接疑問表現。前半の metune は metu(原因の奪格)と疑問の接尾辞 -ne からなり、後半の an quo maturius の quo は比較級 maturius を伴う目的節を導く接続詞 ut の代わりに用いられている(「より早く…するために」)。
  2. §18ambienti ut legibus solueretur — ambienti は現在分詞 ambiens((官職のために)運動する)の与格で、主節の動詞 contra dicerent の間接目的語。ut legibus solueretur は「法律から免除されるように」という意志・要望を表す名詞節(または目的節)で、接続法未完了過去 solueretur が用いられている。
  3. §19pactus ut is, quoniam inferior gratia esset pecuniaque polleret, nummos de suo communi nomine per centurias pronuntiaret — 完了分詞 pactus(約束して、合意して)に、合意の内容を規定する ut 節(名詞節)が従属する。その中の quoniam... esset... polleret 節は、本来直説法を伴う quoniam(〜なので)が接続法をとっており、これは立約者たち(カエサルら)が主観的に考えた、あるいはその状況に帰せられた理由であることを示している(叙述伝聞)。
  4. §19ne Catone quidem abnuente eam largitionem e re publica fieri — ne Catone quidem abnuente は ne... quidem(…さえも〜ない)を伴う独立奪格(「カトさえ拒まない中で」)。現在分詞 abnuente の意味上の内容(または目的語)として、対格不定詞句 eam largitionem e re publica fieri(その賄賂が国家のために行われること)が続いている。
  5. §20nec quoquam reperto, qui super tali consternatione referre aut censere aliquid auderet — nec quoquam reperto(そして誰も見出されず)は独立奪格構造。先行詞 quoquam を修飾する関係節 qui... auderet の動詞 auderet は接続法未完了過去であり、先行詞の性質や特徴を限定する「特徴の接続法(subjunctive of characteristic)」として用いられている。

この箇所を引用する

スエトニウス, カエサル §18-20. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:18-20

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。