Humanitext Reader

ユウェナリス · 風刺詩 §8.70-8.135

ポンティクスへの訓戒と属州統治における廉潔さ

26 / 50 箇所 · ラテン語

要旨

詩人はポンティクスに、祖先の名声に頼るのではなく自身が美徳を示すよう促す。また、属州総督としての公正な統治と廉潔さを強く勧告する。

§8.70quos illis damus ac dedimus, quibus omnia debes.
私たちが彼ら(祖先)に与え、また与えてきた[名誉]を。 お前は彼らにすべてを負っているのだ。
§8.71Haec satis ad iuvenem quem nobis fama superbum §8.72tradit et inflatum plenumque Nerone propinquo;
このことは、噂が私たちに伝えるところの、傲慢で、身近な親戚であるネロの血筋によって膨らみ、満たされている若者に対しては十分である。
§8.73rarus enim ferme sensus communis in illa §8.74fortuna, sed te censeri laude tuorum, §8.75Pontice, noluerim sic ut nihil ipse futurae §8.76laudis agas.
というのも、あの高い身分において、良識は極めて稀だからである。 だが、ポンティクスよ、私はお前が祖先たちの称賛によって評価されることを、お前自身が未来の称賛となるべきことを何も行わないほどには望まない。
miserum est aliorum incumbere famae, §8.77ne conlapsa ruant subductis tecta columnis,
他人の名声に寄りかかるのは惨めなことだ、支える柱が取り去られて崩れ落ちた屋根が崩壊してしまわぬように。
§8.78stratus humi palmes viduas desiderat ulmos.
地に伏したブドウの若枝は、伴侶を失ったニレの木を求める。
§8.79esto bonus miles, tutor bonus, arbiter idem §8.80integer;
良き兵士であれ、良き後見人であれ、同時に公正な調停者であれ。
ambiguae si quando citabere testis §8.81incertaeque rei, Phalaris licet imperet ut sis §8.82falsus et admoto dictet periuria tauro, §8.83summum crede nefas animam praeferre pudori, §8.84et propter vitam vivendi perdere causas,
もしお前が、曖昧で不確かな事件の証人として召喚され、たとえファラリスがお前に偽証を命じ、雄牛(の刑具)を近づけて偽証を強要しようとも、最大の罪悪とは、道徳心よりも生命を優先することであり、生きるために、生きる理由そのものを失うことだと信じよ。
§8.85dignus morte perit, cenet licet ostrea centum §8.86Gaurana et Cosmi toto mergatur aeno.
死に値する者はすでに滅びているのだ、たとえ彼がガウルス産の牡蠣を100個食べ、コスムスの香油の大釜にすっかり浸かっていようとも。
§8.87Expectata diu tandem provincia cum te §8.88rectorem accipiet, pone irae frena modumque,
長く待ち望まれた属州がついに、お前を総督として迎えるとき、怒りに手綱と制限を加えよ。
§8.89pone et avaritiae, miserere inopum sociorum:
貪欲にも手綱を加え、貧しい同盟者(属州民)たちを憐れめ。
§8.90ossa vides rerum vacuis exucta medullis;
お前は彼らの財産の骨が、髄まで吸い尽くされて空になっているのを見る。
§8.91respice quid moneant leges, quid curia mandet,
法律が何を警告し、元老院が何を命じているかを顧みよ。
§8.92praemia quanta bonos maneant, quam fulmine iusto §8.93et Capito et Numitor ruerint damnante senatu,
善良な者たちにどれほど大きな報酬が待ち受けているか、またどれほど正当な雷撃によってカピトとヌミトルが、元老院の有罪宣告によって破滅したかを。
§8.94piratae Cilicum, sed quid damnatio confert?
彼らはキリキアの掠奪者たちであった。 しかし、有罪宣告は何をもたらすのか?
§8.95praeconem, Chaerippe, tuis circumspice pannis, §8.96cum Pansa eripiat quidquid tibi Natta reliquit
ハイリッポスよ、お前のぼろきれを売る競売人を捜すがよい、パンサが、ナッタがお前に残したもののすべてを奪い去るのだから。
§8.97iamque tace;
そして今や黙れ。
furor est post omnia perdere naulum.
すべてを失った後に、船賃まで失うのは狂気の沙汰だ。
§8.98Non idem gemitus olim neque vulnus erat par §8.99damnorum sociis florentibus et modo victis,
かつては、同盟者たちが繁栄し、征服されたばかりのときには、これほど同じ嘆きではなく、損害の傷も同等ではなかった。
§8.100plena domus tunc omnis, et ingens stabat acervus §8.101nummorum, Spartana chlamys, conchylia Coa,
当時は、どの家も満ちており、莫大な山が立っていた、貨幣、スパルタの外套、コース島の紫衣が。
§8.102et cum Parrhasii tabulis signisque Myronis §8.103Phidiacum vivebat ebur, nec non Polycliti §8.104multus ubique labor, rarae sine Mentore mensae,
そしてパッラシオスの絵画やミュロンの彫像とともに、フェイディアスの象牙細工が息づいており、ポリュクレイトスの多くの労作が至る所にあり、メントールの彫り物のない食卓は稀であった。
§8.105inde Dolabella Antonius, inde §8.106sacrilegus Verres referebant navibus altis §8.107occulta spolia et plures de pace triumphos,
そこから、ドラベッラやアントニウス、そこから神殿を荒らすウェッレスが、深い船に隠された戦利品や、平和から得た多くの凱旋式の品々を持ち帰った。
§8.108nunc sociis iuga pauca boum, grex parvus equarum, §8.109et pater armenti capto eripietur agello,
今や同盟者たちには、数対の牛の首木、小さな牝馬の群れがあり、そして奪われた小さな畑からは、群れの父たる雄牛さえも奪い去られる。
§8.110ipsi deinde Lares, si quod spectabile signum, §8.111si quis in aedicula deus unicus;
さらにはラレス(家政神)たち、もし見事な像があるなら、祠に唯一の神像があるならそれさえも。
haec etenim sunt §8.112pro summis, iam sunt haec maxima, despicias tu
なぜなら、これらこそが彼らにとっての最高のもの、今やこれらが最大のものなのだから。
§8.113forsitan inbellis Rhodios unctamque Corinthon;
お前はおそらく、戦うことのないロドス人や、香油を塗ったコリントスを軽蔑するだろう。
§8.114despicias merito: quid resinata iuventus §8.115cruraque totius facient tibi levia gentis?
当然軽蔑するが良い。 樹脂を塗られた若者たちや、その部族全体のすべすべした脚が、お前に何をもたらし得るというのか?
§8.116horrida vitanda est Hispania, Gallicus axis §8.117Illyricumque latus;
荒々しいヒスパニア、ガリアの空、そしてイリュリアの海岸は避けなければならない。
parce et messoribus illis §8.118qui saturant urbem circo scaenaeque vacantem;
また、あの刈り入れ人たちにも容赦せよ、競技場や劇場にうつつを抜かすローマ市を満ち足らせている者たちに。
§8.119quanta autem inde feres tam dirae praemia culpae, §8.120cum tenuis nuper Marius discinxerit Afros?
しかし、そこからお前は、これほど恐ろしい罪に対するいかなる報酬を持ち帰るというのか、最近、マリウスが貧しいアフリカ人たちからすべてを奪い去ったというのに?
§8.121curandum in primis ne magna iniuria fiat §8.122fortibus et miseris, tollas licet omne quod usquam est §8.123auri atque argenti: scutum gladiumque relinques,
何よりもまず注意すべきは、重大な不義が、勇敢で哀れな者たちに対してなされないようにすることだ。 たとえお前が、どこにあるものであれ金や銀をすべて奪い去ろうとも、盾と剣は残るだろう。
§8.125Quod modo proposui, non est sententia: verum est,
私が今提示したことは、単なる格言ではない。 真実である。
§8.126credite me vobis folium recitare Sibyllae,
私がシビュラの書板をお前たちに朗読しているのだと信じるが良い。
§8.127si tibi sancta cohors comitum, si nemo tribunal §8.128vendit acersecomes, si nullum in coniuge crimen §8.129nec per conventus et cuncta per oppida curvis §8.130unguibus ire parat nummos raptura Celaeno, §8.131tum licet a Pico numeres genus, altaque si te §8.132nomina delectant, omnem Titanida pugnam §8.133inter maiores ipsumque Promethea ponas,.
もしお前の側近が清廉であり、もし誰も裁判席を切り下げ髪の愛奴に売り渡さず、もし妻に何の罪もなく、また裁判区やあらゆる町々において、曲がった爪をもって、金をひったくろうとするハルピュイアのケラエノのようにお前の妻が進み出ないのであれば、そのときには、お前はピークスから家系を数えてもよい。 もしお前を高い名が喜ばせるなら、ティタンたちのすべての戦いを祖先たちの中に、またプロメテウス自身をさえも置くが良い。
§8.134de quocumque voles proavum tibi sumito libro.
お前が望むいかなる書物からでも、曽祖父を自分に引き入れるが良い。
§8.135quod si praecipitem rapit ambitio atque libido,
しかし、もし野心と欲望が、お前を真っ逆さまにさらっていくなら、

語釈・文法注

  1. §8.70quos illis damus ac dedimus, quibus omnia debes. — 先行詞 `honores`(名誉)が省略されており、関係代名詞 `quos` の先行詞となっている。また `quibus` は `illis`(祖先たち)を指す関係代名詞である。
  2. §8.74noluerim — 接続法完了(1人称単数)であり、話し手の控えめな意志や望み(「〜したくないものだ」)を表す潜在・緩和の接続法。
  3. §8.81Phalaris licet imperet — 非人称動詞 `licet` が接続法現在 `imperet` を伴い、「たとえファラリスが命じようとも」という譲歩の副詞節を形成している。
  4. §8.83animam praeferre pudori — 対格不定詞句であり、`summum crede nefas`(それを最大の罪悪と信じよ)の対格主語、あるいは `crede` の目的語として機能している。`pudori` は `praeferre`(〜より優先する)が要求する与格。
  5. §8.122tollas licet — 接続法現在 `tollas` が `licet` と結合し、「たとえお前が(すべてを)奪い去ろうとも」という譲歩の意味を表す。
  6. §8.127si tibi sancta cohors — `tibi` は判断・所有の与格(「お前にとって」)。`sancta cohors` の後に動詞 `est`(または `sit`)が省略されている。

この箇所を引用する

ユウェナリス, 風刺詩 §8.70-8.135. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:8.70-8.135

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。