Humanitext Reader

ユウェナリス · 風刺詩 §8.136-8.205

放蕩にふけり舞台や闘技場に立つ貴族たちの堕落

27 / 50 箇所 · ラテン語

要旨

高貴な血筋でありながら放蕩と不名誉な行為にふける貴族たち(ラテラヌス、ダマシップス等)や、民衆の道徳的退廃を糾弾し、皇帝ネロ自身が堕落している時代において貴族が喜劇や闘技場で醜態をさらす恥辱を描写する。

§8.136si frangis virgas sociorum in sanguine, si te §8.137delectant hebetes lasso lictore secures, §8.138incipit ipsorum contra te stare parentum §8.139nobilitas claramque facem praeferre pudendis.
もしお前が同盟者の血の中で鞭を折るなら、もしお前を疲れ果てた刑吏のもとで、刃こぼれした斧が喜ばせるなら、お前自身の祖先たちの高貴さが、お前に立ち向かって立ち、お前の恥ずべき行いに明るい松明を差し出し始める。
§8.140omne animi vitium tanto conspectus in se §8.141crimen habet, quanto maior qui peccat habetur,
精神のあらゆる悪徳は、罪を犯す者がより偉大であるとみなされるほど、それだけ自らのうちに目立つ非難を帯びる。
§8.142quo mihi te solitum falsas signare tabellas §8.143in templis quae fecit avus statuamque parentis
祖父が建てた神殿のなかや、凱旋式を終えた父の像の前で、偽の書板に署名することを常としているお前を、何のために私に示すのか。
§8.144ante triumphalem? quo, si nocturnus adulter §8.145tempora Santonico velas adoperta cucullo?
また、もし夜の姦通者として、サントネス風の頭巾で覆われたこめかみを隠すなら、どうなるのか。
§8.146Praeter maiorum cineres atque ossa volucri §8.147carpento rapitur pinguis Lateranus, et ipse. §8.148ipse rotam adstringit sufflamine mulio consul.
祖先たちの灰と骨のそばを、快速の馬車で太ったラテラヌスが駆け抜け、そして彼自身、執政官でありながら御者として、彼みずから制動機で車輪を抑える。
§8.149nocte quidem, sed Luna videt, sed sidera testes
確かに夜だが、月は見ており、証人たる星々は目を凝らしている。
§8.150intendunt oculos, finitum tempus honoris §8.151cum fuerit, clara Lateranus luce flagellum §8.152sumet et occursum numquam trepidabit amici §8.153iam senis ac virga prior annuet, atque maniplos §8.154solvet et infundet iumentis hordea lassis.
公職の任期が終了したとき、ラテラヌスは白昼堂々、鞭を手に取り、すでに老人となった友人に遭遇しても決してうろたえず、鞭で先に挨拶をし、また飼い葉の束をほどき、疲れ果てた家畜に大麦を注ぎ与える。
§8.155interea, dum lanatas robumque iuvencum §8.156more Numae caedit, Iovis ante altaria iurat §8.157solam Eponam et facies olida ad praesepia pictas.
その間、ヌマの儀礼に従って羊や頑丈な若い雄牛を屠る際、ユピテルの祭壇の前で、ただエポナと、臭い厩舎に描かれた彼女の顔にかけて誓いを立てる。
§8.158sed cum pervigiles placet instaurare popinas, §8.159obvius adsiduo Syrophoenix unctus amomo
だが、一晩中開いている居酒屋を再び訪れるのがお気に召すとき、絶えず香油を塗ったシリア・フェニキア人が出迎えに走ってくる。
§8.160currit, Idymaeae Syrophoenix incola portae, §8.161hospitis adfectu dominum regemque salutat, §8.162et cum venali Cyane succincta lagona.
イドゥマエア門の住民たるそのシリア・フェニキア人は、主人のような愛情をもって彼を「旦那様」「王様」と呼び、また、たくし上げた衣のキアネが、売り物の酒瓶を携えて出迎える。
§8.163Defensor culpae dicet mihi ‘fecimus et nos §8.164haec iuvenes.
過ちを擁護する者は私に「私たちも若い頃にこれらのことをした」と言うだろう。
’ esto, desisti nempe nec ultra
よかろう、だがお前は確かにやめ、それ以上その過ちを長引かせなかった。
§8.165fovisti errorem, breve sit quod turpiter audes;
恥ずべき放蕩をあえて行うのは短期間であるべきだ。
§8.166quaedam cum prima resecentur crimina barba,
ある種の罪は、最初の髭を剃る時に切り落とされるべきなのだから。
§8.167indulge veniam pueris: Lateranus ad illos
子供たちには寛大であれ。
§8.168thermarum calices inscriptaque lintea vadit §8.169maturus bello Armeniae Syriaeque tuendis §8.170amnibus et Rheno atque Histro;
しかし、ラテラヌスはあのような居酒屋の杯や文字の書かれた暖簾へと赴くのだ、アルメニアの戦争、シリアの河川の防衛、ライン川やドナウ川の防衛に適した年齢でありながら。
praestare Neronem §8.171securum valet haec aetas, mitte Ostia, Caesar,
ネロを安泰に保つことができる年齢なのだ。 カエサルよ、オスティアに軍を派遣せよ、派遣せよ。
§8.172mitte, sed in magna legatum quaere popina;
だが、将軍は大居酒屋の中で捜すがよい。
§8.173invenies aliquo cum percussore iacentem, §8.174permixtum nautis et furibus ac fugitivis, §8.175inter carnifices et fabros sandapilarum §8.176et resupinati cessantia tympana galli,
お前は彼が、どこぞのごろつきとともに横たわっているのを見つけるだろう、船乗り、泥棒、逃亡奴隷たちに混じり、処刑人や貧民用の棺の製造人、そして仰向けになった去勢神官の、今は鳴らない太鼓の間に。
§8.177aequa ibi libertas, communia pocula, lectus §8.178non alius cuiquam, nec mensa remotior ulli.
そこでは自由は平等であり、杯は共有され、寝台は誰にとっても区別はなく、誰にとってもテーブルが遠ざけられることはない。
§8.179quid facias talem sortitus, Pontice, servum?
ポンティクスよ、もしお前がこのような奴隷をくじで得たなら、どうするか。
§8.180nempe in Lucanos aut Tusca ergastula mittas.
間違いなく、ルカニアの地かエトルリアの奴隷労働刑務所に送るだろう。
§8.181at vos, Troiugenae, vobis ignoscitis, et quae §8.182turpia cerdoni, Volesos Brutumque decebunt.
だが、お前たちトロイアの末裔どもは、自分自身を許し、そして職人にとって恥ずべきことが、ウォレススらやブルートゥスにはふさわしいとされる。
§8.183Quid si numquam adeo foedis adeoque pudendis §8.184utimur exemplis, ut non peiora supersint?
だが、もし私たちが、それ以上に悪い例が残っていないほどには、これほど忌まわしく、これほど恥ずべき例を用いていないとしたら、どうだろうか。
§8.185consumptis opibus vocem, Damasippe, locasti §8.186sipario, clamosum ageres ut Phasma Catulli.
財産を使い果たし、ダマシップスよ、お前は自分の声を劇場の幕に貸し出し、カトゥルスの騒々しい『幽霊』を演じた。
§8.187Laureolum velox etiam bene Lentulus egit, §8.188iudice me dignus vera cruce, nec tamen ipsi
素早いレントゥルスもまた、『ラウレオルス』を見事に演じた、私の判断では、彼は本物の十字架に値するのだが。
§8.189ignoscas populo;
だが、その民衆自身をも許してはならない。
populi frons durior huius §8.190qui sedet et spectat triscurria patriciorum §8.191planipedes audit Fabios, ridere potest qui §8.192Mamercorum alapas.
この民衆の面の皮はさらに厚い、座って貴族たちの極めて下品な滑稽劇を眺め、素足のファビウス氏族の言葉を聞き、マメルクス氏族へのビンタを笑うことができるのだから。
quanti sua funera vendant §8.193quid refert? vendunt nullo cogente Nerone, §8.194nec dubitant celsi praetoris vendere ludis,
彼らが自らの死をいくらで売るのか、何の関わりがあろうか。 彼らはネロが強制したわけでもないのに売り、高位の法務官の競技会にそれを売ることを躊躇わない。
§8.195finge tamen gladios inde atque hinc pulpita poni,
だが、一方に剣、他方に舞台が置かれていると仮定せよ。
§8.196quid satius? mortem sic quisquam exhorruit, ut sit §8.197zelotypus Thymeles, stupidi collega Corinthi?
どちらがよりまし(好ましい)か。 死をこれほど恐れて、テュメレの嫉妬深い夫や、道化のコリントスの相棒になる者がいるだろうか。
§8.198res haut mira tamen citharoedo principe mimus
だが、竪琴弾きが皇帝であるときに、貴族がマイムを演じるのは驚くべきことではない。
§8.199nobilis, haec ultra quid erit nisi ludus? et illic
これらを超えて、残るは剣闘士の試合のほかに何があるだろう。
§8.200dedecus urbis habes, nec murmillonis in armis
そしてそこには都市の恥辱がある。
§8.201nec clipeo Gracchum pugnantem aut falce supina;
ムルミッロの武具をつけて戦うのでもなく、盾や上向きの鎌を用いて戦うのでもないグラックスが。
§8.202damnat enim tales habitus, sed damnat et, odit;
なぜなら、彼はそのような装束を非難し、非難し、かつ憎んでいるからだ。
§8.203nec galea faciem abscondit;
兜で顔を隠すこともしない。
movet ecce tridentem.
見よ、彼は三叉矛を振るっている。
§8.204postquam vibrata pendentia retia dextra §8.205nequiquam effudit, nudum ad spectacula voltum
右手を振って、ぶら下がった網を虚しく投げ放った後、観客席に向けて素顔をさらしながら逃げる。

語釈・文法注

  1. §8.142quo mihi te — この箇所では動詞が省略されている。一般に quo mihi te [ostentas]「何の目的でお前は私にお前(の高貴さ)を示すのか」あるいは quo [tibi prodest] mihi [te ostentare]「私にお前を示すことがお前に何の役に立つのか」という不満や皮肉の反語表現として解釈される。
  2. §8.148mulio consul — 名詞 mulio(御者、騾馬追い)と consul(執政官)が同格として対置されている。本来最も高貴な国家の最高官職である「執政官」が、奴隷や身分の低い者が行う「御者」の仕事に没頭しているという不条理を強調するための痛烈な表現である。
  3. §8.181et quae turpia cerdoni — 先行詞を含む関係代名詞 quae の後に、decebunt の主語として「庶民にとって恥ずべきこと(quae turpia cerdoni [sunt])」が置かれている。貴族(Volesi や Brutus)の基準が逆転し、一般人なら恥ずべき行為が彼らにとってふさわしいとされている皮肉を表す。
  4. §8.196mortem sic quisquam exhorruit, ut sit — 接続詞 ut は sic を相関語に伴う結果節(「これほど死を恐れたために、〜となるほどか」)を形成している。死を免れる(あるいは無理やり戦わされる)ためとはいえ、舞台で道化や嫉妬深い夫といった恥ずべき役割を自ら演じるほどに堕落するべきではない、という強い糾弾を含む。

この箇所を引用する

ユウェナリス, 風刺詩 §8.136-8.205. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:8.136-8.205

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。