Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §8.70-8.135

告诫邦提库斯与行省治理中的廉洁公正

第 26 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

诗人敦促邦提库斯展示自身的美德,而非依赖祖先的名声,并强烈建议他以公正和廉洁的方式治理属州。

§8.70quos illis damus ac dedimus, quibus omnia debes.
这些名誉是我们给予且已经给予他们的,而你对他们欠下了一切。
§8.71Haec satis ad iuvenem quem nobis fama superbum §8.72tradit et inflatum plenumque Nerone propinquo; §8.73rarus enim ferme sensus communis in illa
这些话对于那个传言中对我们傲慢的青年已经足够了,他因身近的亲戚尼罗而膨胀且满自负;因为在那种高贵的地位中,良识通常是极罕见的。
§8.74fortuna, sed te censeri laude tuorum, §8.75Pontice, noluerim sic ut nihil ipse futurae §8.76laudis agas.
但是,邦提库斯啊,我不希望你仅仅以亲属的称赞来被评估,以至于你自身没有为未来的称赞做任何事。
miserum est aliorum incumbere famae, §8.77ne conlapsa ruant subductis tecta columnis, §8.78stratus humi palmes viduas desiderat ulmos.
寄生在别人的名声上是可悲的,以免当柱子被撤去时,倒塌的屋顶轰然坠落;平铺在地上的葡萄藤寻找着失去伴侣的榆树。
§8.79esto bonus miles, tutor bonus, arbiter idem §8.80integer;
要做一个好士兵、一个好监护人,同时也要做一个公正的调停者。
ambiguae si quando citabere testis §8.81incertaeque rei, Phalaris licet imperet ut sis §8.82falsus et admoto dictet periuria tauro, §8.83summum crede nefas animam praeferre pudori, §8.84et propter vitam vivendi perdere causas,
如果有一天你被传唤,在一桩模糊且不确定的案件中作证,即使法拉里斯命令你作伪证,并在旁放上雄羊刑具向你口授伪誓,也要坚信最大的罪恶莫过于将生命置于道德之上,并为了生存而失去生存的理由。
§8.85dignus morte perit, cenet licet ostrea centum §8.86Gaurana et Cosmi toto mergatur aeno.
该死的人已经死去了,即使他吃了一百只高鲁斯产的牡蛎,并完全浸泡在科斯穆斯的香油大釜中。
§8.87Expectata diu tandem provincia cum te §8.88rectorem accipiet, pone irae frena modumque, §8.89pone et avaritiae, miserere inopum sociorum:
当期待已久的属州终于迎来你作为总督时,给你的愤怒加上缰绳和限度,也给贪婪加上缰绳,并怜悯我们贫穷的同盟者(属州民)。
§8.90ossa vides rerum vacuis exucta medullis; §8.91respice quid moneant leges, quid curia mandet, §8.92praemia quanta bonos maneant, quam fulmine iusto §8.93et Capito et Numitor ruerint damnante senatu,
你看到他们的财产之骨髓已被吸干,徒留空壳;回顾法律警告什么,元老院命令什么,善良的人等待着多么大的奖赏,以及由于多么公正的雷击卡皮托和努米托在元老院的谴责下倒台,他们是基利基亚的掠夺者。
§8.94piratae Cilicum, sed quid damnatio confert?
但是,谴责带来了什么?
§8.95praeconem, Chaerippe, tuis circumspice pannis, §8.96cum Pansa eripiat quidquid tibi Natta reliquit §8.97iamque tace; furor est post omnia perdere naulum.
海里波斯啊,为你的破烂衣服物色一个拍卖宣告人吧,因为潘萨夺走了纳塔留给你的所有东西,现在保持沉默吧;在失去一切之后,连船费都失去就真是疯狂了。
§8.98Non idem gemitus olim neque vulnus erat par §8.99damnorum sociis florentibus et modo victis,
从前同盟者在繁荣且刚被征服的时候,他们的哀叹和损失的创伤并非如此相同且对等。
§8.100plena domus tunc omnis, et ingens stabat acervus §8.101nummorum, Spartana chlamys, conchylia Coa, §8.102et cum Parrhasii tabulis signisque Myronis §8.103Phidiacum vivebat ebur, nec non Polycliti §8.104multus ubique labor, rarae sine Mentore mensae,
那时每个家庭都是充实的,堆着巨大的钱币堆、斯巴达的斗篷、科斯岛的紫衣,与帕拉西乌斯的画作和米隆的雕像一起,菲迪亚斯的象牙雕刻栩栩如生,波利克里托斯的许多杰作也随处可见,没有门托尔银杯的餐桌极少。
§8.105inde Dolabella Antonius, inde §8.106sacrilegus Verres referebant navibus altis §8.107occulta spolia et plures de pace triumphos,
因此,多拉贝拉、安东尼乌斯,以及亵渎神圣的维勒斯,用深沉的船只带回了隐藏的战利品,以及从和平中获得的、多于战争的凯旋式。
§8.108nunc sociis iuga pauca boum, grex parvus equarum, §8.109et pater armenti capto eripietur agello, §8.110ipsi deinde Lares, si quod spectabile signum, §8.111si quis in aedicula deus unicus;
现在同盟者只剩下几对牛轭、一小群母马,群兽之父(公牛)甚至也将从被夺去的小田地中被抢走,接着是家神们本身,如果有什么引人注目的雕像,如果神龛里有唯一的神像。
haec etenim sunt §8.112pro summis, iam sunt haec maxima, despicias tu
因为这些确实是他们至高无上的财产,现在已是他们最伟大的东西。
§8.113forsitan inbellis Rhodios unctamque Corinthon; §8.114despicias merito: quid resinata iuventus §8.115cruraque totius facient tibi levia gentis?
你或许会鄙视不善战的罗得斯人和涂满香油的科林斯;你理所当然该鄙视他们:涂满树脂的青年们,以及整个部族光滑的双腿能对你做什么呢?
§8.116horrida vitanda est Hispania, Gallicus axis §8.117Illyricumque latus; parce et messoribus illis §8.118qui saturant urbem circo scaenaeque vacantem;
必须避开荒凉的西班牙、高卢的天空,以及伊利里亚的海岸;也要放过那些收割者,正是他们养活了那个只在竞技场和剧场消磨时间的罗马城。
§8.119quanta autem inde feres tam dirae praemia culpae, §8.120cum tenuis nuper Marius discinxerit Afros?
然而,你将从如此可怕的罪行中带走多么大的奖赏,既然马里乌斯最近甚至夺去了贫困的非洲人的衣带?
§8.121curandum in primis ne magna iniuria fiat §8.122fortibus et miseris, tollas licet omne quod usquam est §8.123auri atque argenti: scutum gladiumque relinques,
首先必须注意的是,不要对勇敢而不幸的人施加巨大的不公,即使你夺走了任何地方所有的金银:盾牌和剑还是会留下的。
§8.125Quod modo proposui, non est sententia: verum est, §8.126credite me vobis folium recitare Sibyllae,
我刚才提出的不是格言:这是真理,请相信我是在向你们诵读西比拉的叶片。
§8.127si tibi sancta cohors comitum, si nemo tribunal §8.128vendit acersecomes, si nullum in coniuge crimen §8.129nec per conventus et cuncta per oppida curvis §8.130unguibus ire parat nummos raptura Celaeno, §8.131tum licet a Pico numeres genus, altaque si te §8.132nomina delectant, omnem Titanida pugnam §8.133inter maiores ipsumque Promethea ponas,.
如果你的随从队伍是廉洁的,如果没有宠奴出卖你的裁判席,如果你的妻子没有任何罪行,在司法区和所有城镇中,她没有像弯曲指甲的哈耳庇厄克拉埃诺那样准备去掠夺钱财,那么你就可以从皮库斯开始计算你的族谱,如果高贵的名字能取悦你,你可以将整个提坦之战置于你的祖先之中,甚至是普罗米修斯本人。
§8.134de quocumque voles proavum tibi sumito libro.
从你喜欢的任何书本中为自己选出曾祖父吧。
§8.135quod si praecipitem rapit ambitio atque libido,
但是,如果野心和欲望将你席卷直下,

词汇与语法注释

  1. §8.70quos illis damus ac dedimus, quibus omnia debes. — 省略了先行词 `honores`(名誉),它作为关系代词 `quos` 的先行词。`quibus` 是指向 `illis`(祖先们)的关系代词。
  2. §8.74noluerim — 虚拟式完成时(第一人称单数),用作潜能虚拟式,表示说话者委婉或温和的意愿(“我不愿”)。
  3. §8.81Phalaris licet imperet — 无人称动词 `licet` 伴随虚拟式现在时 `imperet`,构成表示让步的从句,“即使法拉里斯命令”。
  4. §8.83animam praeferre pudori — 带对格的不定式短语,作为 `summum crede nefas` 的主语或宾语。`pudori` 是 `praeferre`(优先于)所要求的与格。
  5. §8.122tollas licet — 虚拟式现在时 `tollas` 与 `licet` 结合,表示让步:“即使你夺走(一切)”。
  6. §8.127si tibi sancta cohors — `tibi` 是判断或所有的与格(“对你而言”)。在 `sancta cohors` 之后省略了系动词 `est`(或 `sit`)。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §8.70-8.135. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:8.70-8.135

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。