Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §8.136-8.205

放荡贵族登台表演与角斗场卖丑的堕落

第 27 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

诗人谴责了像拉特拉努斯和达马希普斯那样放荡不羁、作风卑劣的贵族,强调在高贵出身的背景下,他们的可耻行径更显昭著,尤其是在尼罗统治下,贵族们甚至毫无廉耻地在舞台上表演或在竞技场上公开厮杀。

§8.136si frangis virgas sociorum in sanguine, si te §8.137delectant hebetes lasso lictore secures, §8.138incipit ipsorum contra te stare parentum §8.139nobilitas claramque facem praeferre pudendis.
如果你在同盟者的鲜血中折断鞭子,如果在疲惫的刑吏手下,那些变钝的斧头取悦于你,那么你祖先高贵的名望便开始站出来与你作对,并在你的无耻行径前举起耀眼的火把。
§8.140omne animi vitium tanto conspectus in se §8.141crimen habet, quanto maior qui peccat habetur,
灵魂的任何一种恶德,其受瞩目的程度,都由于犯错者的地位越崇高,而越显现出其罪责之大。
§8.142quo mihi te solitum falsas signare tabellas §8.143in templis quae fecit avus statuamque parentis
你既然习惯于在你祖父所建的神殿里,以及在你父亲的凯旋雕像前,在伪造的契约上签字,那么你向我夸耀自己有什么用呢?
§8.144ante triumphalem? quo, si nocturnus adulter §8.145tempora Santonico velas adoperta cucullo?
或者,如果你作为深夜的通奸者,用萨恩托奈式的斗篷遮盖住你那被隐藏起来的太阳穴,这又有什么用呢?
§8.146Praeter maiorum cineres atque ossa volucri §8.147carpento rapitur pinguis Lateranus, et ipse. §8.148ipse rotam adstringit sufflamine mulio consul.
越过祖先的骨灰与遗骨,胖子拉特拉努斯正乘着飞驰的双轮马车狂奔,而他自己,他自己这个当着骡夫的执政官,用制动器刹住车轮。
§8.149nocte quidem, sed Luna videt, sed sidera testes §8.150intendunt oculos, finitum tempus honoris
的确是在夜里,但月亮正看着,作为证人的星辰也凝视着双眼。
§8.151cum fuerit, clara Lateranus luce flagellum §8.152sumet et occursum numquam trepidabit amici §8.153iam senis ac virga prior annuet, atque maniplos §8.154solvet et infundet iumentis hordea lassis.
当他职位的任期结束之后,拉特拉努斯将在光天化日之下拿起皮鞭,遇到年迈的朋友时也绝不慌张,而是会先用皮鞭打招呼;他还会亲自解开干草束,并给疲惫的牲口喂大麦。
§8.155interea, dum lanatas robumque iuvencum §8.156more Numae caedit, Iovis ante altaria iurat §8.157solam Eponam et facies olida ad praesepia pictas.
在此期间,当他按照努马的礼仪宰杀羊只和强壮的牛犊时,在朱庇特的祭坛前他却发誓只效忠马神埃波娜,以及画在臭气熏天的马槽上的那些肖像。
§8.158sed cum pervigiles placet instaurare popinas, §8.159obvius adsiduo Syrophoenix unctus amomo §8.160currit, Idymaeae Syrophoenix incola portae, §8.161hospitis adfectu dominum regemque salutat, §8.162et cum venali Cyane succincta lagona.
但是,当他高兴去重访通宵营业的廉价小酒馆时,涂抹了持久香油的叙利亚-腓尼基人便迎面跑来,他是居住在伊杜马门附近的叙利亚-腓尼基人,以旅店老板的殷勤,向拉特拉努斯问候为“主人”和“国王”,还有那扎起围裙、提着待售酒瓶的基阿涅陪伴左右。
§8.163Defensor culpae dicet mihi ‘fecimus et nos §8.164haec iuvenes.
过错的辩护者会对我说:“我们年轻时也做过这些事。
’ esto, desisti nempe nec ultra §8.165fovisti errorem, breve sit quod turpiter audes; §8.166quaedam cum prima resecentur crimina barba,
”就算是这样吧,但你确实停止了,没有更进一步地纵容你的错误;让那些可耻的荒唐行径早日结束吧,因为某些罪行应当在第一次剃胡须时就被剪除。
§8.167indulge veniam pueris: Lateranus ad illos §8.168thermarum calices inscriptaque lintea vadit §8.169maturus bello Armeniae Syriaeque tuendis §8.170amnibus et Rheno atque Histro;
对小孩子应当宽容,但拉特拉努斯却去往那浴室的酒杯和写着招牌的帘幔(妓院)里,而此时他正值壮年,本可去阿美尼亚打仗,守卫叙利亚的河流,守护莱茵河与多瑙河。
praestare Neronem
这个年龄本该足以让尼罗安枕无忧。
§8.171securum valet haec aetas, mitte Ostia, Caesar, §8.172mitte, sed in magna legatum quaere popina;
凯撒啊,向奥斯提亚派遣军队吧,派遣吧!
§8.173invenies aliquo cum percussore iacentem, §8.174permixtum nautis et furibus ac fugitivis, §8.175inter carnifices et fabros sandapilarum §8.176et resupinati cessantia tympana galli,
但你得去一家大酒馆里寻找你的副将;你会发现他和某个杀手躺在一起,混杂在水手、小偷、逃亡奴隶之间,在刽子手和简易棺材制造匠人之中,以及仰面躺倒的去神官那已经不响了的鼓中。
§8.177aequa ibi libertas, communia pocula, lectus §8.178non alius cuiquam, nec mensa remotior ulli.
那里的自由是平等的,酒杯是共用的,床铺对谁都没有区别,桌子也不对任何人隔开。
§8.179quid facias talem sortitus, Pontice, servum?
邦提库斯啊,如果你抽签分到了这样的奴隶,你会怎么做?
§8.180nempe in Lucanos aut Tusca ergastula mittas.
毫无疑问,你会把他送到卢卡尼亚或托斯卡纳的奴隶集中劳役所。
§8.181at vos, Troiugenae, vobis ignoscitis, et quae §8.182turpia cerdoni, Volesos Brutumque decebunt.
但你们这些特洛伊的后裔,却宽恕你们自己,而且那些对鞋匠来说可耻的事,在沃莱苏斯和布鲁图斯看来却很合宜。
§8.183Quid si numquam adeo foedis adeoque pudendis §8.184utimur exemplis, ut non peiora supersint?
可是,如果我们永远不在使用如此丑陋、如此可耻的例子,以至于没有更坏的例子留下来呢?
§8.185consumptis opibus vocem, Damasippe, locasti §8.186sipario, clamosum ageres ut Phasma Catulli.
在挥霍了财产之后,达马希普斯啊,你把自己的声音出租给剧场的幕布,去扮演卡图鲁斯笔下那嘈杂的《幽灵》。
§8.187Laureolum velox etiam bene Lentulus egit, §8.188iudice me dignus vera cruce, nec tamen ipsi §8.189ignoscas populo;
敏捷的伦图路斯也曾出色地扮演过《劳雷奥鲁斯》,照我判断,他理当被钉在真正的十字架上。
populi frons durior huius §8.190qui sedet et spectat triscurria patriciorum §8.191planipedes audit Fabios, ridere potest qui §8.192Mamercorum alapas.
然而,对于这群观众本身,你也不该宽恕;这群观众的脸皮更为厚实,他们坐着观看贵族们极其下流的滑稽戏,听着赤脚的法比乌斯们表演,能够嘲笑对马梅尔库斯们的耳光。
quanti sua funera vendant
他们出卖自己的生命和尊严,这有什么关系?
§8.193quid refert? vendunt nullo cogente Nerone, §8.194nec dubitant celsi praetoris vendere ludis,
他们出卖它时,并没有尼罗强迫,也毫不犹豫地出卖给高位法官的竞技会。
§8.195finge tamen gladios inde atque hinc pulpita poni, §8.196quid satius? mortem sic quisquam exhorruit, ut sit
然而,假设一方摆着剑,另一方摆着舞台,哪一个更好?
§8.197zelotypus Thymeles, stupidi collega Corinthi?
难道会有人如此害怕死亡,以至于甘愿成为泰梅勒的嫉妒丈夫,或是那愚蠢的科林托斯的同伙?
§8.198res haut mira tamen citharoedo principe mimus
但这并不奇怪:当一个琴师成为皇帝时,贵族们出演滑稽剧也不足为奇。
§8.199nobilis, haec ultra quid erit nisi ludus? et illic
在这之外,除了竞技场游戏还能有什么?
§8.200dedecus urbis habes, nec murmillonis in armis §8.201nec clipeo Gracchum pugnantem aut falce supina; §8.202damnat enim tales habitus, sed damnat et, odit; §8.203nec galea faciem abscondit; movet ecce tridentem.
在那里你看到了城邦的耻辱:格拉古不仅没有手持鱼兜斗士的武器,也没有用盾牌或弯曲的镰刀去战斗;因为他鄙视这样的装束,是的,他鄙视并且憎恶它,也决不用头盔遮住脸;看啊,他挥动着三叉戟!
§8.204postquam vibrata pendentia retia dextra §8.205nequiquam effudit, nudum ad spectacula voltum
当他用挥动的右手将悬挂的网徒劳地撒出之后,他便露出毫无遮掩的脸,在观众面前逃跑。

词汇与语法注释

  1. §8.142quo mihi te — 该句省略了动词。通常被理解为一种反问性的省略表达,意为“你向我展示你(的高贵)有什么目的?”(隐含 ostentas)或“你向我夸耀你对我有什么用?”(隐含 prodest)。
  2. §8.148mulio consul — 名词 mulio(骡夫)和 consul(执政官)在此作为同格并置。这种强烈的对比旨在强调:罗马国家最高职位的“执政官”竟然心甘情愿地从事只有奴隶或下层阶级才做的“御车”贱活,极具讽刺意味。
  3. §8.181et quae turpia cerdoni — 关系从句“quae turpia cerdoni [sunt]”(对鞋匠来说可耻的事)作为 decebunt 的主语。这里带有讽刺意味:对于贵族(如沃莱苏斯和布鲁图斯)来说,即使是底层手工业者(cerdo)也觉得可耻的行径,在他们身上却被认为是合宜的。
  4. §8.196mortem sic quisquam exhorruit, ut sit — 连词 ut 与 sic 呼应,引导结果从句(“难道有人如此害怕死亡,以至于甘愿成为……”)。这表达了诗人的蔑视:哪怕是为了逃避死亡,贵族也不应自甘堕落到在舞台上扮演滑稽可耻的角色。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §8.136-8.205. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:8.136-8.205

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。