Humanitext Reader

ユウェナリス · 風刺詩 §6.233-6.308

母親の悪影響とローマの奢侈による道徳の退廃

16 / 50 箇所 · ラテン語

要旨

姑が娘に夫を騙す策略を教える弊害や、女性が剣闘士の訓練や訴訟に没頭する風潮を批判する。さらに、ローマの道徳的退廃の根本原因は、かつての美徳であった貧困の喪失と、平和と富がもたらした外国からの奢侈にあると論じる。

§6.233illa docet missis a corruptore tabellis §6.234nil rude nec simplex rescribere, decipit illa
彼女は、誘惑者から送られた手紙に、無骨でも単純でもない返事を書くことを教える。
§6.235custodes aut aere domat;
彼女は見張りを騙すか、金で手なずける。
tunc corpore sano §6.236advocat Archigenen onerosaque pallia iactat.
それから体は健康であるのに彼女はアルキゲネスを呼び寄せ、重苦しい外套を投げ捨てる。
§6.237abditus interea latet et secretus adulter, §6.238inpatiensque morae silet et praeputia ducit.
その間、不倫相手は隠れて密かに潜んでおり、待ちきれずに黙って自慰をしている。
§6.239scilicet expectas ut tradat mater honestos §6.240atque alios mores quam quos habet? utile porro
当然ながら、母親が自分自身が持っているのとは異なる高潔な道徳を伝えるなどと期待しているのか?
§6.241filiolam turpi vetulae producere turpem.
さらに、破廉恥な老女にとって、破廉恥な娘を育てることは利益になるのだ。
§6.242Nulla fere causa est in qua non femina litem §6.243moverit.
女が訴訟を起こさないような裁判はほとんどない。
accusat Manilia, si rea non est.
マニリアは、被告でなければ原告となる。
§6.244conponunt ipsae per se formantque libellos, §6.245principium atque locos Celso dictare paratae.
彼女たちは自分自身で訴状を起草し、構成し、ケルススにさえ緒論や論点を指図する準備ができている。
§6.246Endromidas Tyrias et femineum ceroma
ティルスの防寒外套や女性用のレスリング用塗油を誰が知らないだろうか。
§6.247quis nescit, vel quis non vidit vulnera pali,
あるいは、木の柱の傷跡を見たことがない者がいるだろうか。
§6.248quem cavat adsiduis rudibus scutoque lacessit §6.249atque omnes implet numeros dignissima prorsus
彼女は絶え間ない木剣でそれを削り、盾で攻撃し、すべての動作を完璧にこなす。
§6.250Florali matrona tuba, nisi si quid in illo
実のところ、フローラ祭のラッパを吹くにふさわしい婦人だ。
§6.251pectore plus agitat veraeque paratur harenae,
ただし、その胸の中でさらに別のことを企んでおり、本物の闘技場に備えているのでなければ。
§6.252quem praestare potest mulier galeata pudorem, §6.253quae fugit a sexu? vires amat: haec tamen ipsa
兜をかぶった女が、いかなる貞淑を示し得ようか、自らの性を逃れる者が? 彼女は力を愛する。
§6.254vir nollet fieri, nam quantula nostra voluptas!
しかし彼女自身、男になりたいとは思わない。 なぜなら、我々の快楽などいかに微々たるものか!
§6.255quale decus, rerum si coniugis auctio fiat, §6.256balteus et manicae et cristae crurisque sinistri §6.257dimidium tegimen! vel, si diversa movebit §6.258proelia, tu felix ocreas vendente puella.
妻の持ち物の競売が行われるなら、なんと素晴らしい名誉だろう、剣帯、籠手、兜の羽飾り、そして左脚の半分のすね当てが並ぶとは! あるいは、彼女が別の戦闘を始めるなら、妻がすね当てを売りに出す時、お前は幸運だ。
§6.259hae sunt quae tenui sudant in cyclade, quarum §6.260delicias et panniculus bombycinus urit.
彼女たちは薄い円形ドレスを着て汗をかき、絹の端切れでさえそのデリケートな肌を火傷させるような女たちなのだ。
§6.261aspice quo fremitu monstratos perferat ictus §6.262et quanto galeae curvetur pondere, quanta §6.263poplitibus sedeat quam denso fascia libro,
見よ、いかなるうなり声とともに、彼女が教えられた打撃を繰り出すかを、そして兜のいかに重い重量で彼女が身をかがめるかを、膝の裏にいかに太い、いかに厚い樹皮の包帯が巻かれているかを。
§6.264et ride positis scaphium cum sumitur armis.
そして笑うがいい、武器を置いた後にしびんが取り上げられるのを。
§6.265dicite vos, neptes Lepidi caecive Metelli §6.266Gurgitis aut Fabii, quae ludia sumpserit umquam §6.267hos habitus, quando ad palum gemat uxor Asyli.
レピドゥスや、盲目のメテッルス、あるいはグルゲスやファビウスの孫娘たちよ、語れ、いかなる剣闘士の女がこのような身なりをしたことがあったか、アシュルスの妻が木柱に向かって呻いている時に。
§6.268Semper habet lites alternaque iurgia lectus §6.269in quo nupta iacet;
花嫁が横たわる寝台は、常に口論と互いの罵り合いを抱えている。
minimum dormitur in illo.
そこではほとんど眠ることはできない。
§6.270tum gravis illa viro, tunc orba tigride peior, §6.271cum simulat gemitus occulti conscia facti;
その時、彼女は夫にとって厄介であり、自分の隠れた密通を知りながら、溜め息を偽る時には、子供を奪われた虎よりも凶暴になる。
§6.272aut odit pueros aut ficta paelice plorat,
彼女は使用人の少年たちを憎むふりをし、あるいは架空の愛人を理由に泣き崩れる。
§6.273uberibus semper lacrimis semperque paratis §6.274in statione sua atque expectantibus illam, §6.275quo iubeat manare modo;
涙は常に溢れ、常に定位置に用意されて彼女を待ち、いかなる方法で流れるべきかという彼女の命令を待っている。
tu credis amorem, §6.276tu tibi tunc, uruca, places fletumque labellis
お前はそれを愛だと信じ、お前はその時、うぬぼれて、青虫よ、彼女の唇から涙を吸い取る。
§6.277exorbes, quae scripta et quot lecture tabellas, §6.278si tibi zelotypae retegantur scrinia moechae!
だが、もし嫉妬深い不倫妻の引き出しが暴かれたら、お前はいかなる手紙、どれほど多くの手紙を読むことになるだろうか!
§6.279sed iacet in servi complexibus aut equitis.
だが彼女は奴隷か騎士の腕の中に横たわっている。
‘dic, §6.280dic aliquem sodes hic, Quintiliane, colorem.
「クィンティリアヌスよ、どうかここで何か弁護の口実を言ってくれ。
§6.281haeremus.
」「お手上げだ」と我々は立ち往生する。
dic ipsa.
「お前自身が言え。
olim convenerat, inquit, §6.282‘ut faceres tu quod velles, nec non ego possem §6.283indulgere mihi.
」彼女は言う、「かつて合意したはずよ、あなたが好きにすること、そして私もまた自分自身を甘やかすことができること。
clames licet et mare caelo §6.284confundas, homo sum.
あなたが叫び、海と天を混乱させようとも、私は人間よ。
’ nihil est audacius illis
」現行犯で捕らえられた彼女たちほど大胆なものはない。
§6.285deprensis: iram atque animos a crimine sumunt.
彼女たちは罪から怒りと勇気を得るのだ。
§6.286Unde haec monstra tamen vel quo de fonte, requiris?
しかし、これらの怪異は一体どこから、あるいはいかなる源泉から生じるのか、とお前は尋ねるか。
§6.287praestabat castas humilis fortuna Latinas
かつては、卑しい境遇がラティウムの女たちを純潔に保っていた。
§6.288quondam, nec vitiis contingi parva sinebant
小さな家が不道徳に汚されるのを許さなかったのだ。
§6.289tecta labor somnique breves et vellere Tusco §6.290vexatae duraeque manus ac proximus urbi §6.291Hannibal et stantes Collina turre mariti,
労働、短い睡眠、トスカーナの羊毛で荒れて硬くなった手、そして市に迫るハンニバルとコッリーナの塔に立つ夫たちが。
§6.292nunc patimur longae pacis mala, saevior armis
今や、我々は長期にわたる平和の弊害に苦しんでいる。
§6.293luxuria incubuit victumque ulciscitur orbem,
武器よりも狂暴な奢侈が襲いかかり、征服された世界の仇を討っているのだ。
§6.294nullum crimen abest facinusque libidinis, ex quo §6.295paupertas Romana perit, hinc fluxit ad istos
ローマの貧困が滅びて以来、いかなる犯罪も、好色の悪行も欠けてはいない。
§6.296et Sybaris colles, hinc et Rhodos et Miletos §6.297atque coronatum et petulans madidumque Tarentum
ここから、あの丘へと流れ込んできたのだ、シバリスが、ここからまたロドスやミレトスが、そして花輪を戴き、生意気で酔いしれたタレントゥムが。
§6.298prima peregrinos obscaena pecunia mores §6.299intulit, et turpi fregerunt saecula luxu
卑俗な金が最初に外国の風習を持ち込み、柔弱な富が破廉恥な奢侈によって時代を崩壊させた。
§6.300divitiae molles, quid enim Venus ebria curat?
実際、酔いしれたウェヌスが何を気にかけようか?
§6.301inguinis et capitis quae sint discrimina, nescit §6.302grandia quae mediis iam noctibus ostrea mordet, §6.303cum perfusa mero spumant unguenta Falerno, §6.304cum bibitur concha, cum iam vertigine tectum §6.305ambulat et geminis exsurgit mensa lucernis.
股間と頭の区別すらつかなくなっているのだ、すでに真夜中に巨大な牡蠣をかじり、純粋なファレルヌス酒を注がれた香油が泡立ち、貝殻で酒を飲み、すでにめまいで天井が歩き回り、食卓が二重のランプとともに立ち上がる時には。
§6.306I nunc et dubita, qua sorbeat aera sanna
さあ、行って疑うがよい、トゥッリアがいかなる嘲笑で空気をすする(鼻を鳴らす)かを。
§6.307Tullia, quid dicat notae collactea Maurae §6.308Maura, Pudicitiae veterem cum praeterit aram.
マウラが、よく知られたマウラの乳姉妹に何を語るかを、貞淑の古き祭壇を通り過ぎる時に。

語釈・文法注

  1. §6.233missis a corruptore tabellis — 「誘惑者から手紙が送られたので」あるいは「〜送られた時に」という、原因または時を表す奪格絶対(ablative absolute)。
  2. §6.240quam quos habet — 比較を表す `quam` の後に、関係代名詞 `quos` の先行詞(`eos mores`)が省略された構造。`quam [eos mores] quos habet` (彼女が持っているのとは異なる道徳)と補って解釈する。
  3. §6.252quem praestare potest mulier galeata pudorem — 先行詞 `pudorem` が関係節の内部に取り込まれた先取り構文(prolepsis)。主節の骨格は `mulier galeata nullum pudorem praestare potest`(兜をかぶった女は、いかなる貞淑も示すことができない)となる。
  4. §6.283clames licet — 非人称動詞 `licet` に接続法過去(あるいは現在)`clames` が直接接続し、「たとえお前が叫ぼうとも」という譲歩を表す慣用表現。接続詞 `ut` は省略されている。

この箇所を引用する

ユウェナリス, 風刺詩 §6.233-6.308. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:6.233-6.308

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。