Humanitext Reader

ユウェナリス · 風刺詩 §4.78-4.154

巨大魚の料理法をめぐる宮廷の諮問会

10 / 50 箇所 · ラテン語

要旨

ドミティアヌス帝の近臣たちが諮問会に招集され、それぞれの腐敗した品性が皮肉交じりに紹介される。巨大なイシビラメを料理するための大皿を急造する案が採用され、詩人は皇帝の残虐性と空虚な宮廷を風刺する。

§4.78anne aliud tum praefecti? quorum optimus atque
その時、長官はそれと異なっていたか?
§4.79interpres legum sanctissimus omnia, quamquam §4.80temporibus diris, tractanda putabat inermi
その中で最も優れた者であり、最も神聖なる法の解釈者であったが、恐るべき時代にあっても、すべては武器なき正義によって扱われるべきだと考えていた。
§4.81iustitia, venit et Crispi iucunda senectus,
そしてクリスプスの愉快な老境もやって来た。
§4.82cuius erant mores qualis facundia, mite §4.83ingenium, maria ac terras populosque regenti
彼の品性は、その雄弁さと同様であり、穏やかな性質であった。 海と陸、そして諸民族を支配する者にとって、これ以上の有用な連れがいただろうか。
§4.84quis comes utilior, si clade et peste sub illa §4.85saevitiam damnare et honestum adferre liceret
もしあの破滅と疫病の下で、残虐さを非難し、誠実な助言を差し出すことが許されていたならば。
§4.86consilium? sed quid violentius aure tyranni,
しかし、僭主の耳よりも激しいものが何があろうか。
§4.87cum quo de pluviis aut aestibus aut nimboso §4.88vere locuturi fatum pendebat amici?
彼とともに、雨や暑さ、あるいは嵐をはらむ春について語ろうとするだけで、友の運命が宙に吊られたというのに。
§4.89illa igitur numquam derexit bracchia contra
それゆえ、彼は奔流に抗って腕を伸ばすことは決してなかった。
§4.90torrentem, nec civis erat qui libera posset §4.91verba animi proferre et vitam inpendere vero.
心の自由な言葉を口にし、真実のために命を捧げることができる市民ではなかったのだ。
§4.92sic multas hiemes atque octogensima vidit §4.93solstitia, his armis illa quoque tutus in aula.
こうして彼は多くの冬と、八十回目の夏至を目にし、これらの武器によって、あの宮廷にあっても安全であった。
§4.94Proximus eiusdem properabat Acilius aevi §4.95cum iuvene indigno quem mors tam saeva maneret §4.96et domini gladiis tam festinata;
その隣には、同い年のアキリウスが急いでいた、これほど過酷な、そして主君の剣による、これほど急がされた死が待ち受けているとはあまりに不条理な、若き息子を伴って。
sed olim §4.97prodigio par est in nobilitate senectus, §4.98unde fit ut malim fraterculus esse gigantis.
しかし、とうの昔に貴族の中での老境は、怪物に等しいものとなっており、それゆえ私はむしろ巨人の弟でありたいと思うのだ。
§4.99profuit ergo nihil misero, quod comminus ursos §4.100figebat Numidas Albana nudus harena
したがって、哀れな若者にとって、アルバの闘技場の砂の上で裸の猟師として、ヌミディアの熊を間近で突き刺したことも、何ら益しなかった。
§4.101venator, quis enim iam non intellegat artes
なぜなら、今や誰が貴族たちの策略を理解しないだろうか?
§4.102patricias? quis priscum illud miratur acumen. §4.103Brute, tuum? facile est barbato inponere regi.
誰が、あの古代の鋭さを驚嘆するだろうか、ブルトゥスよ、お前のそれを? 髭を生やした王を欺くのは容易いことだ。
§4.104Nec melior vultu quamvis ignobilis ibat §4.105Rubrius, offensae veteris reus atque tacendae, §4.106et tamen inprobior saturam scribente cinaedo.
卑賤の身でありながら、ルブリウスもまた決して良い表情をせず歩んでいた。 古い、口にすべきではない罪の咎人であり、それでありながら、風刺詩を書く男色家よりも恥知らずであった。
§4.107Montani quoque venter adest abdomine tardus,
モンタヌスの腹もまた、その肥満のゆえに遅れて到着する。
§4.108et matutino sudans Crispinus amomo §4.109quantum vix redolent duo funera, saevior illo
そして、朝のアモムムの香油に汗ばむクリスピヌス、その香りは二つの葬儀でも及ばぬほどであった。
§4.110Pompeius tenui iugulos aperire susurro, §4.111et qui vulturibus servabat viscera Dacis §4.112Fuscus marmorea meditatus proelia villa,
彼よりも残忍なポンペイウスは、かすかな囁き声によって人々の喉を切り裂き、そしてダキアのハゲタカのために内臓を保存していたフスクスは、大理石の別荘で戦いを夢想していた。
§4.113et cum mortifero prudens Veiento Catullo,
そして死をもたらすカトゥルスとともに、抜け目のないウェイエントがいた。
§4.114qui numquam visae flagrabat amore puellae, §4.115grande et conspicuum nostro quoque tempore monstrum, §4.116caecus adulator, dirusque a ponte satelles
カトゥルスは、見たこともない乙女への愛に燃え上がる男であり、我々の時代にあっても巨大で顕著な怪物であり、盲目のへつらい手、橋の上から来た恐るべき手下。
§4.117dignus Aricinos qui mendicaret ad axes §4.118blandaque devexae iactaret basia raedae.
アリキアの馬車に向かって物乞いをし、坂を下る馬車に向かって愛想の良いキスを投げかけるにふさわしい男。
§4.119nemo magis rhombum stupuit;
彼以上にイシビラメに目を見張った者はなかった。
nam plurima dixit §4.120in laevum conversus, at illi dextra iacebat §4.121belua, sic pugnas Cilicis laudabat et ictus §4.122et pegma et pueros inde ad velaria raptos.
なぜなら彼は左を向いて多くのことを語ったからだ。 しかし彼にとって、その巨大な魚は右側に横たわっていた。 こうして彼はキリキア人の戦いや一撃、舞台装置、そしてそこから天井の天幕へと引き上げられる少年たちを称賛した。
§4.123Non cedit Veiento, set ut fanaticus oestro
ウェイエントも引けを取らない。
§4.124percussus, Bellona, tuo divinat et ‘ingens
しかし、まるで狂乱の虻に刺された者のように、ベッローナよ、お前の予言を行い、こう言った。
§4.125omen habes,’ inquit, ‘magni clarique triumphi.
「お前は偉大で輝かしい勝利の、巨大な前兆を手にしている。
§4.126regem aliquem capies, aut de temone Britanno §4.127excidet Arviragus.
お前はある王を捕らえるか、あるいはブリタニアの戦車の長柄からアルウィラグスが転落するであろう。
peregrina est belua, cernis
これは異国の怪物だ。
§4.128erectas in terga sudes?‘hoc defuit unum
見えるか、その背の上に直立する棘が? 」これだけが、ファブリキウスに欠けていた。
§4.129Fabricio, patriam ut rhombi memoraret et annos.
イシビラメの故郷と年齢を告げることが。
§4.130Quidnam igitur censes? conciditur? ‘absit ab illo §4.131dedecus hoc,’ Montanus ait, ‘testa alta paretur, §4.132quae tenui muro spatiosum colligat orbem,
「それでは、どう考えるか? 切り分けるか? 」「彼からこの不名誉を遠ざけよ」とモンタヌスが言う。 「深い陶器が用意されるべきだ、薄い壁でその広大な円形を包み込むような。
§4.133debetur magnus patinae subitusque Prometheus,
大皿のために、偉大で、迅速なプロメテウスが必要とされる。
§4.134argillam atque rotam citius properate;
粘土と回転台を早く急がせよ。
sed ex hoc §4.135tempore iam, Caesar, figuli tua castra sequantur. ’
しかしこれからの時代には、カイサルよ、陶工たちをお前の陣営に従わせるがよい。
§4.136vicit digna viro sententia, noverat ille
」この人物にふさわしい意見が勝利を収めた。
§4.137luxuriam inperii veterem noctesque Neronis §4.138iam medias aliamque famem, cum pulmo Falerno
彼は知っていたのだ、帝国の古い奢侈と、すでに夜半に及ぶネロの夜、そして肺がファレルヌス・ワインで燃えるときの、また別の飢えを。
§4.139arderet, nulli maior fuit usus edendi §4.140tempestate mea;
私の時代において、彼以上に食の経験の深い者はなかった。
Circeis nata forent an §4.141Lucrinum ad saxum Rutupinove edita fundo §4.142ostrea callebat primo deprendere morsu, §4.143et semel aspecti litus dicebat echini.
キルケイイ産か、ルクリヌスの岩産か、あるいはルトゥピアエの海底で育った牡蠣かを、一口含んだだけで見分けることに熟達しており、一度見ただけで、ウニの産地の海岸を言い当てた。
§4.144Surgitur et misso proceres exire iubentur
一同は立ち上がり、諮問会が解散されて重臣たちは退出を命じられる。
§4.145consilio, quos Albanam dux magnus in arcem §4.146traxerat attonitos et festinare coactos
偉大なる指導者が、驚愕させ、急ぐことを強いて、アルバの砦へと引き連れてきた重臣たちを。
§4.147tamquam de Chattis aliquid torvisque Sygambris §4.148dicturus, tamquam ex diversis partibus orbis §4.149anxia praecipiti venisset epistula pinna.
まるでハッティ族や獰猛なシガンブリ族について何かを語ろうとするかのように、あるいは世界の様々な端から憂慮すべき知らせが、急ぎの伝書鳩で届いたかのように。
§4.150Atque utinam his potius nugis tota illa dedisset §4.151tempora saevitiae, claras quibus abstulit urbi §4.152inlustresque animas impune et vindice nullo,
そして、あのような残虐の時代のすべてを、このようなくだらぬことに費やしてくれていたならよかったものを。 その残虐さによって、彼は都市から輝かしく著名な魂たちを、罰せられることも、復讐者もなしに奪い去った。
§4.153sed periit postquam cerdonibus esse timendus §4.154coeperat;
だが、彼が職人たちにとって恐るべき存在となり始めた後、彼は破滅した。
hoc nocuit Lamiarum caede madenti.
これが、ラミア家の血に塗れた男に致命傷を与えたのだ。

語釈・文法注

  1. §4.79tractanda putabat inermi iustitia — 動名詞的形容詞(ゲンディウム)の tractanda に連結される esse が省略された対格不定詞構文(間接話法)で、putabat の目的語となっています。inermi iustitia は手段・様態の奪格で、「武器を持たない正義によって(すべてのことが扱われるべきだ)」という解釈になります。
  2. §4.97unde fit ut malim — 非人称動詞 fit (生じる、〜となる)の主語節として、結果の ut 節(接続法 malim)が導かれています。malim は malo(〜をより好む)の接続法現在1人称単数形です。
  3. §4.117dignus Aricinos qui mendicaret ad axes — 形容詞 dignus(ふさわしい)を修飾する、特徴の qui 節(接続法 mendicaret を伴う)です。古典期ラテン語において dignus に不定詞ではなく、関係節の接続法を後置させる標準的な構文です。
  4. §4.140Circeis nata forent an — callebat(熟知していた)の客観的内容を表す重言の間接疑問節です。forent は essent(sum のインペルフェクトゥム接続法3人称複数形)の詩的代替形であり、生まれた場所の選択肢を an(あるいは〜か)で連結しています。

この箇所を引用する

ユウェナリス, 風刺詩 §4.78-4.154. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:4.78-4.154

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。