§4.78anne aliud tum praefecti? quorum optimus atque
那时,长官难道有何不同吗?
他是其中最优秀的人,最神圣的法律阐释者,尽管在可怕的时代,他依然认为一切事务都应当用手无寸铁的正义来处理。
随后,克里斯普斯那令人愉悦的老迈也到了,他的品行与他的口才相当,天性温和。
§4.83ingenium, maria ac terras populosque regenti
对于统治海洋、陆地和各族人民的人而言,还有谁是更有用的同伴呢?
§4.84quis comes utilior, si clade et peste sub illa §4.85saevitiam damnare et honestum adferre liceret
如果在那场毁灭与灾难下,谴责残暴并提出诚实的建议是被允许的话。
§4.86consilium? sed quid violentius aure tyranni,
但是,有什么比僭主的耳朵更暴戾的呢?
与他在一起,即使只是谈论雨水、暑热或阴雨的春天,朋友的命运也悬于一线。
§4.89illa igitur numquam derexit bracchia contra §4.90torrentem, nec civis erat qui libera posset §4.91verba animi proferre et vitam inpendere vero.
因此,他从未逆着奔流伸出双臂,他也绝非那种能够吐露心中自由之言、并为真理而献出生命的公民。
就这样,他经历了许多冬日,看到了第八十个夏至,凭借这些武器,他在那个朝廷里也得以保全。
§4.94Proximus eiusdem properabat Acilius aevi §4.95cum iuvene indigno quem mors tam saeva maneret §4.96et domini gladiis tam festinata; sed olim §4.97prodigio par est in nobilitate senectus, §4.98unde fit ut malim fraterculus esse gigantis.
紧接着,同龄的阿基利乌斯也急忙赶来,伴随着他那年轻的儿子,这年轻人实在不该遭受如此残酷的死刑和主君之剑如此急促的夺命;但在很久以前,贵族中的长寿就已经等同于奇迹了,这就是为什么我宁愿成为巨人的小弟弟。
因此,对这可怜的年轻人来说,在阿尔巴竞技场的沙地上,作为赤身裸体的猎人,近身刺死努米底亚的熊,也是徒劳无功。
§4.101venator, quis enim iam non intellegat artes
因为现在,谁还会不明白贵族们的诡计?
§4.102patricias? quis priscum illud miratur acumen. §4.103Brute, tuum? facile est barbato inponere regi.
谁还会惊叹于那古老的敏锐,布鲁图斯,你那敏锐? 欺骗留着胡须的国王是很容易的。
§4.104Nec melior vultu quamvis ignobilis ibat §4.105Rubrius, offensae veteris reus atque tacendae, §4.106et tamen inprobior saturam scribente cinaedo.
尽管出身卑微,卢布里乌斯走来时脸色也同样不好看,他是古老而不可言说之罪的被告,然而,他却比写讽刺诗的男色家还要无耻。
§4.107Montani quoque venter adest abdomine tardus, §4.108et matutino sudans Crispinus amomo §4.109quantum vix redolent duo funera, saevior illo §4.110Pompeius tenui iugulos aperire susurro, §4.111et qui vulturibus servabat viscera Dacis §4.112Fuscus marmorea meditatus proelia villa, §4.113et cum mortifero prudens Veiento Catullo, §4.114qui numquam visae flagrabat amore puellae, §4.115grande et conspicuum nostro quoque tempore monstrum, §4.116caecus adulator, dirusque a ponte satelles §4.117dignus Aricinos qui mendicaret ad axes §4.118blandaque devexae iactaret basia raedae.
蒙塔努斯的肚子也到了,因肥胖而行动迟缓,还有克里斯皮努斯,身上散发着早晨香油的汗水,其香气之浓,连两场葬礼都难以相比;比他更残忍的是蓬佩乌斯,他擅长用细微的耳语切断人们的喉咙,以及为达基亚的秃鹫保存内脏的弗斯库斯,他曾在大理石别墅中策划战役,还有老谋深算的韦埃恩托与带来死亡的卡图卢斯在一起,卡图卢斯对从未见过的女孩燃起炽热的爱火,即使在我们的时代,他也是一个巨大而显眼的怪物,盲目的阿谀奉承者,从桥上来的可怕爪牙,活该在阿里奇亚的车轮旁乞讨,向下坡的马车投去谄媚的飞吻。
§4.119nemo magis rhombum stupuit; nam plurima dixit §4.120in laevum conversus, at illi dextra iacebat §4.121belua, sic pugnas Cilicis laudabat et ictus §4.122et pegma et pueros inde ad velaria raptos.
没有人比他更对大菱鲆感到惊叹;因为他转向左侧说了很多话,而对我来说,那庞大的怪物正躺在他的右侧,他便是这样赞美基利基亚人的搏斗、一击、舞台机关以及从那里被拉到天幕上的男孩。
§4.123Non cedit Veiento, set ut fanaticus oestro §4.124percussus, Bellona, tuo divinat et ‘ingens §4.125omen habes,’ inquit, ‘magni clarique triumphi.
韦埃恩托毫不让步,而是像一个被你的牛虻击中的狂乱祭司,贝洛娜啊,他作出了预言,并说:‘你得到了伟大而显赫之凯旋的宏大预兆。
你将俘获某位国王,或者阿尔维拉古斯将从不列颠战车的长柄上摔下。
peregrina est belua, cernis §4.128erectas in terga sudes?‘hoc defuit unum
这是一只异国的怪物,你看见它背上竖起的棘刺了吗?
§4.129Fabricio, patriam ut rhombi memoraret et annos.
’这唯一的一点却是法布里基乌斯所欠缺的:提及大菱鲆的故乡和年龄。
§4.130Quidnam igitur censes? conciditur?
‘absit ab illo
‘那么,你意下如何? 要切开它吗?
§4.131dedecus hoc,’ Montanus ait, ‘testa alta paretur, §4.132quae tenui muro spatiosum colligat orbem,
’‘愿他免受这种耻辱,’蒙塔努斯说,‘应当准备一个深陶盆,用薄壁把那宽广的圆圈收纳其中。
§4.133debetur magnus patinae subitusque Prometheus, §4.134argillam atque rotam citius properate; sed ex hoc §4.135tempore iam, Caesar, figuli tua castra sequantur. ’
大盘需要一位伟大且迅速的普罗米修斯,粘土和陶轮,请快点急备;但从这个时候起,凯萨尔啊,就让陶工们跟随你的营盘吧。
§4.136vicit digna viro sententia, noverat ille §4.137luxuriam inperii veterem noctesque Neronis §4.138iam medias aliamque famem, cum pulmo Falerno §4.139arderet, nulli maior fuit usus edendi §4.140tempestate mea; Circeis nata forent an §4.141Lucrinum ad saxum Rutupinove edita fundo §4.142ostrea callebat primo deprendere morsu, §4.143et semel aspecti litus dicebat echini.
’ 这一配得上该人的意见获得了胜利;他曾了解帝国古老的奢侈,和已经到半夜的尼禄之夜,以及当肺部因法勒尔努斯酒而燃烧时,另一种饥饿;在我的时代,没有人比他更有品尝美食的经验;无论是产自奇尔切伊,还是在卢克里努斯的岩石旁,或是卢图皮埃海底所产的牡蛎,他都能凭第一口就辨别出来,并且只要看一眼,就能说出海胆产地的海岸。
§4.144Surgitur et misso proceres exire iubentur §4.145consilio, quos Albanam dux magnus in arcem §4.146traxerat attonitos et festinare coactos §4.147tamquam de Chattis aliquid torvisque Sygambris §4.148dicturus, tamquam ex diversis partibus orbis §4.149anxia praecipiti venisset epistula pinna.
众人起立,重臣们在会议被解散后被命令退出,伟大的领袖曾将这些惊愕且被迫急行的人带到阿尔巴的城堡,仿佛要谈论关于哈蒂族或凶悍的西甘布里族的事情,又仿佛从世界的不同角落,忧心忡忡的信件乘着疾飞的羽翼送达。
§4.150Atque utinam his potius nugis tota illa dedisset
哪怕他把那段残暴时期的全部时间,都奉献给这些无聊的消遣该多好!