§14.83ponitur: inde autem cum se matura levavit
そこに獲物が置かれる。
その後、成長した雛が飛び立つと、飢えに駆り立てられて、卵を破った時に最初についばんだあの獲物へと急ぐ。
§14.86Aedificator erat Cretonius et modo curvo
クレトニウスは建築魔であった。
§14.87litore Caietae, summa nunc Tiburis arce, §14.88nunc Praenestinis in montibus alta parabat §14.89culmina villarum graecis longeque petitis §14.90marmoribus vincens Fortunae atque Herculis aedem,
彼はある時はカイエタの湾曲した海岸に、ある時はティブルの最も高い砦に、またある時はプラエネステの山々に、ギリシアから、また遠方から取り寄せた大理石を用い、フォルトゥナやヘルクレスの神殿を凌駕する壮麗な別荘の頂を建てていた。
§14.91ut spado vincebat Capitolia nostra Posides.
それは、去勢されたポシデスが我らのカピトリウムを凌駕したかのようであった。
§14.92dum sic ergo habitat Cretonius, inminuit rem,
このようにクレトニウスが暮らしている間に、彼は資産を減らし、富を打ち砕いた。
§14.93fregit opes, nec parva tamen mensura relictae
それでも、残された財産の額は小さくはなかった。
§14.94partis erat: totam hanc turbavit filius amens, §14.95dum meliore novas attollit marmore villas.
しかし、愚かな息子が、より優れた大理石で新しい別荘を建てるうちに、この残りのすべてを台無しにしてしまった。
§14.96Quidam sortiti metuentem sabbata patrem §14.97nil praeter nubes et caeli numen adorant, §14.98nec distare putant humana carne suillam, §14.99qua pater abstinuit, mox et praeputia ponunt;
安息日を恐れる父親を運命づけられた一部の者たちは、雲と天の神格以外は何も崇拝せず、父親が避けた豚肉と人間の肉に何の違いもないと考え、やがて包皮をも切り落とす。
§14.100Romanas autem soliti contemnere leges §14.101Iudaicum ediscunt et servant ac metuunt ius, §14.102tradidit arcano quodcumque volumine Moyses,
彼らはローマの法律を軽蔑することに慣れ、モーセがその秘密の書物の中で伝えたユダヤの法を学び、守り、畏れる。
§14.103non monstrare vias eadem nisi sacra colenti, §14.104quaesitum ad fontem solos deducere verpos.
その法は、同じ儀式を奉じる者以外には道を教えず、割礼を受けた者たちだけを、求められた泉へと導く。
§14.105sed pater in causa, cui septima quaeque fuit lux
しかし、その原因は父親にある。
§14.106ignava et partem vitae non attigit ullam.
彼にとっては七日目ごとの光が怠惰なものであり、人生のいかなる活動にも触れることがなかったからだ。
§14.107Sponte tamen iuvenes imitantur cetera, solam
だが、若者たちは進んで他のことを模倣する。
§14.108inviti quoque avaritiam exercere iubentur.
ただ、強欲だけは、嫌々ながらも実行するように命じられる。
§14.109fallit enim vitium specie virtutis et umbra,
なぜなら、悪徳は美徳の姿と影によって人を欺くからである。
§14.110cum sit triste habitu vultuque et veste severum, §14.111nec dubie tamquam frugi laudetur avarus,
その様子は陰鬱で、容貌も衣服も厳格であり、強欲な者は疑いなく、まるで倹約家であるかのように、また、自分の財産を守る確実な擁護者であるかのように称賛される。
§14.112tamquam parcus homo et rerum tutela suarum §14.113certa magis quam si fortunas servet easdem §14.114Hesperidum serpens aut Ponticus.
それは、ヘスペリデスの蛇やポントスの蛇がその同じ富を守るよりも確実である。
さらに、私が語っているこの強欲な者を、世間の人々は財産を増やす卓越した職人であるとみなす。
quippe his crescunt patrimonia fabris,
実に、これらの鍛冶屋の手によって遺産は増大する。
だが、それはいかなる方法であれ増大し、絶え間ない金床と常に燃え盛る炉によって、より大きくなっていく。
§14.119Et pater ergo animi felices credit avaros;
それゆえ父親もまた、強欲な者を心から幸福であると信じる。
§14.120qui miratur opes, qui nulla exempla beati; §14.121pauperis esse putat, iuvenes hortatur ut illa §14.122ire via pergant et eidem incumbere sectae,
彼は富を称賛し、幸福な貧しい者の例など存在しないと考え、若者たちにその道を進み、同じ流派に専念することを勧める。
§14.123sunt quaedam vitiorum elementa, his protinus illos §14.124inbuit et cogit minimas ediscere sordes;
悪徳には特定の初期要素があり、父はすぐに若者たちにそれを叩き込み、最も小さな出し惜しみを学ばせる。
§14.125mox adquirendi docet insatiabile votum.
やがて彼は、飽くなき獲得への執着を教える。
§14.126servorum ventres modio castigat iniquo §14.127ipse quoque esuriens, neque enim omnia sustinet umquam §14.128mucida caerulei panis consumere frusta,
彼は不当な桝を用いて奴隷たちの胃袋を制限し、自分自身も飢えながら、青カビの生えたパンの破片さえも、決してすべてを食べ尽くすことはしない。
§14.129hesternum solitus medio servare minutal §14.130Septembri nec non differre in tempora cenae §14.131alterius conchem aestivam cum parte lacerti §14.132signatam vel dimidio putrique siluro, §14.133filaque sectivi numerata includere porri.
彼は九月の半ばであっても、昨日の刻み肉を保存するのが常であり、また別の食事の時間のために、夏の小魚の一部とともに、封印された、あるいは腐りかけたナマズの半分や、刈り取ったリーキの数を数えて閉じ込めておく。
§14.134invitatus ad haec aliquis de ponte negabit.
橋の上の乞食であっても、これに招待されれば拒絶するだろう。
§14.135sed quo divitias haec per tormenta coactas,
だが、これほどの拷問によって集められた富が何になるのか。
§14.136cum furor haut dubius, cum sit manifesta phrenesis, §14.137ut locuples moriaris, egentis vivere fato?
金持ちとして死ぬために、貧困の運命を生きるというのは、疑いなき狂気であり、明白な精神錯乱ではないか。
§14.138interea pleno cum turget sacculus ore, §14.139crescit amor nummi quantum ipsa pecunia crevit,
その間、財布が口元までいっぱいに膨らむにつれて、金銭への愛は、お金そのものが増えた分だけ増大する。
§14.140et minus hanc optat qui non habet, ergo paratur
そして、それを持たない者はこれをあまり望まない。
§14.141altera villa tibi, cum rus non sufficit unum, §14.142et proferre libet fines maiorque videtur §14.143et melior vicina seges, mercaris et hanc et §14.144arbusta et densa montem qui canet oliva
それゆえ、一つの領地では足りなくなると、第二の別荘が手配され、境界を広げようとし、隣の畑のほうが広く、より良く見えるので、君はこれも購入し、さらに果樹園やオリーブが白く茂る山をも購入する。
§14.145quorum si pretio dominus non vincitur ullo, §14.146nocte boves macri lassoque famelica collo §14.147iumenta ad virides huius mittentur aristas,
もしこれらの所有者が、いかなる価格を提示されても屈しないなら、夜の間に、痩せた牛や、疲れて飢えた家畜が、この男の青々と茂る麦畑に送り込まれる。
§14.148nec prius inde domum quam tota novalia saevos §14.149in ventres abeant, ut credas falcibus actum.
そして、すべての新田の作物がその残酷な胃袋に収まるまで、まるで鎌で刈り取られたかのようになるまで、そこから家に帰されることはない。
どれほど多くの人がこのような不正を嘆き、この害悪によってどれほど多くの土地が売りに出されたか、語ることは困難である。
§14.152Sed qui sermones, quam foedae bucina famae!
「だが、人々は何と噂しているか、不名誉な評判のトランペットは何と鳴り響いていることか!
§14.153quid nocet haec?
inquit, ‘tunicam mihi malo lupini
」「それが何に害をなすというのだ? 」と彼は言う。
「ちっぽけな畑のわずかな大麦を刈り取っている私を、近所の連中が村中で褒めちぎるよりは、ルピナスの鞘のほうがまだマシだ。
§14.156scilicet et morbis et debilitate carebis, §14.157et luctum et curam effugies, et tempora vitae §14.158longa tibi posthac fato meliore dabuntur, §14.159si tantum culti solus possederis agri §14.160quantum sub Tatio populus Romanus arabat.
」なるほど、君は病気も虚弱も免れ、悲しみも不安も逃れ、その後の人生にはより良い運命のもとで長い時間が与えられるというわけだ、もし君が、かつてタティウスの時代にローマ人民が耕していたのと同等の開墾地を、独り占めするならば。
§14.161mox etiam fractis aetate ac Punica passis §14.162proelia vel Pyrrhum inmanem gladiosque Molossos §14.163tandem pro multis vix iugera bina dabantur §14.164vulneribus;
やがて、年齢で衰え、カルタゴとの戦争や、恐るべきピュロス、モロッソスの剣を耐え抜いた者たちに対してさえ、ついに、多くの傷の代償として、わずか二ユゲラがようやく与えられたにすぎなかった。
merces haec sanguinis atque laboris §14.165nullis visa umquam meritis minor, aut ingratae
この血と労働の報酬は、いかなる功績に対しても過小であるとはみなされず、恩知らずな祖国とも思われなかった。