Humanitext Reader

ユウェナリス · 風刺詩 §12.1-12.65

カトゥルスの生還を祝う犠牲祭と海難での財産遺棄

39 / 50 箇所 · ラテン語

要旨

詩人は、嵐から九死に一生を得て帰還した友人カトゥルスを祝福するために犠牲祭を準備し、カトゥルスが船を救うために高価な衣類や名品、銀器といった財産を次々と海に投げ捨て、最終的にマストを切り倒して危難を乗り越えた顛末を語る。

§12.1natali, Corvine, die mihi dulcior haec lux,, §12.2qua festus promissa deis animalia caespes §12.3expectat, niveam reginae ducimus agnam,
コルウィヌスよ、私の誕生日よりも甘美なこの光、この日には、祝祭の芝が生け贄として神々に約束された動物たちを待ち望んでおり、私たちは(神々の)女王に雪のように白い雌羊を引いていく。
§12.4par vellus dabitur pugnanti Gorgone Maura;
同様の羊毛が、マウリアのゴルゴンと戦う女神に捧げられるだろう。
§12.5sed procul extensum petulans quatit hostia funem §12.6Tarpeio servata Iovi frontemque coruscat,
しかし、はるか遠くまで引き伸ばされた綱を、タルペイウスのユピテルのために取っておかれた気の荒い犠牲獣が揺さぶり、その額を輝かせている。
§12.7quippe ferox vitulus templis maturus et arae §12.8spargendusque mero, quem iam pudet ubera matris §12.9ducere, qui vexat nascenti robora cornu,
なぜなら、神殿と祭壇のために成熟し、純粋なワインを注がれるべき気性の荒い子牛であり、彼はもはや母親の乳を吸うことを恥じ、生えかけた角でオークの木をいじめているからだ。
§12.10si res ampla domi similisque adfectibus esset, §12.11pinguior Hispulla traheretur taurus et ipsa
もし我が家の財政が豊かで、私の愛情に見合うものであるならば、ヒスプッラよりも太った雄牛が引かれてきただろう。
§12.12mole piger nec finitima nutritus in herba, §12.13laeta sed ostendens Clitumni pascua sanguis §12.14iret et a grandi cervix ferienda ministro
それはそれ自身の重みで動きが鈍く、近隣の草地で育てられたのではなく、クリトゥムヌスの豊かな牧草地を示すその血統を誇りながら進んでいき、大柄な神官によってその首が打ち倒されるべきものであった。
§12.15ob reditum trepidantis adhuc horrendaque passi §12.16nuper et incolumem sese mirantis amici.
まだ恐怖に震え、最近恐ろしい経験をし、自分が無事であることに驚いている友人の帰還のために。
§12.17Nam praeter pelagi casus et fulminis ictus §12.18evasit: densae caelum abscondere tenebrae §12.19nube una subitusque antemnas inpulit ignis,
なぜなら、彼は海の危険と雷の一撃を免れて生き延びたからだ。 濃い闇が一筋の雲によって空を覆い隠し、突然の火が帆桁を襲った。
§12.20cum se quisque illo percussum crederet et mox §12.21attonitus nullum conferri posse putaret §12.22naufragium velis ardentibus, omnia fiunt
そのとき誰もが自分自身がそれに打たれたと信じ、やがて驚愕して、帆が燃え盛る中ではいかなる難破もこれと比較され得ないと考えた。
§12.23talia, tam graviter, si quando poetica surgit §12.24tempestas, genus ecce aliud discriminis audi §12.25et miserere iterum, quamquam sint cetera sortis
すべてがそのように、極めて激しく起こるのだ、詩的な嵐が起こるときはいつでも。 さあ、もう一つの種類の危機を聞いて、再び同情してほしい。
§12.26eiusdem pars dira quidem, sed cognita multis §12.27et quam votiva testantur fana tabella §12.28plurima;
残りの部分も、同様の運命の、恐ろしくはあるが多くの人に知られている一部であり、多くの神殿が誓願の絵板によって証言しているものであるけれど。
pictores quis nescit ab Iside pasci?
画家たちがイシスによって養われていることを知らない者がいるだろうか。
§12.29Accidit et nostro similis fortuna Catullo.
私たちのカトゥルスにも同様の不運が起こった。
§12.30cum plenus fluctu medius foret alveus et iam, §12.31alternum puppis latus evertentibus undis, §12.32arbori incertae, nullam prudentia cani §12.33rectoris cum ferret opem, decidere iactu §12.34coepit cum ventis, imitatus castora, qui se
船体の中央が波で満ち、すでに波が船尾の左右の側面を交互に覆そうとしていたとき、揺らぐマストに対して老練な舵手の知恵がいかなる助けももたらさない中で、彼は風との投荷による解決を始め、自分自身を去勢するビーバーを模倣した。
§12.35eunuchum ipse facit cupiens evadere damno §12.36testiculi; adeo medicatum intellegit inguen.
ビーバーは精巣の損失によって逃れることを望んでおり、それほどまでに自分の股間に薬効があると理解している。
§12.37fundite quae mea sunt, dicebat cuncta Catullus,
「私の持ち物をすべて投げ出せ」とカトゥルスは言った。
§12.38praecipitare volens etiam pulcherrima, vestem §12.39purpuream teneris quoque Maecenatibus aptam, §12.40atque alias quarum generosi graminis ipsum §12.41infecit natura pecus, sed et egregius fons §12.42viribus occultis et Baeticus adiuvat aer.
彼は最も美しいものさえも投げ捨てようとして、柔弱なマエケナスたちにも適した紫の衣服や、その高貴な草の性質が家畜自身を染め上げ、さらに隠れた力を持つ優れた泉とバイティカの空気がそれを助けている他の衣服をも投げ捨てた。
§12.43ille nec argentum dubitabat mittere, lances
彼は銀器を投げることもためらわなかった。
§12.44Parthenio factas, urnae cratera capacem §12.45et dignum sitiente Pholo vel coniuge Fusci;
パルテニウスによって作られた平皿、1ウルナを容れることのできる容量の大きい混酒器で、喉の渇いたポロスやフスクスの妻にふさわしいもの。
§12.46adde et bascaudas et mille escaria, multum §12.47caelati, biberat quo callidus emptor Olynthi.
さらに、籠や千もの食器、オリュントスの抜け目のない買収者がそこから飲んだ多くの彫刻を施された器をも。
§12.48sed quis nunc alius qua mundi parte, quis audet §12.49argento praeferre caput rebusque salutem?
しかし、今の世の中のどこに、銀よりも命を、財産よりも安全を優先する大胆な者が他にいるだろうか。
§12.52Iactatur rerum utilium pars maxima, sed nec §12.53damna levant, tunc adversis urguentibus illuc
有用な物の大部分が投げ捨てられたが、その損失でも船を軽くすることはできなかった。
§12.54reccidit ut malum ferro summitteret;
そのとき、逆境に追い詰められて、ついにマストを鉄で切り倒すまでに至った。
ac se §12.55explicat angustum: discriminis ultima, quando §12.56praesidia adferimus navem factura minorem,
そして自分自身を狭いところから解放した。 危機が極限に達したときのことである、船をより小さくするような救済策を私たちがもたらすときは。
§12.57i nunc et ventis animam committe dolato §12.58confisus ligno, digitis a morte remotus §12.59quattuor aut septem, si sit latissima, taedae;
さあ、行って、削られた木を信頼して、風に魂を委ねるがよい。 死から指4本、あるいは、それが最も厚い場合でも指7本分しか離れていないのに。
§12.60mox cum reticulis et pane et ventre lagonae, §12.61aspice sumendas in tempestate secures.
すぐに、網袋やパン、平型瓶の腹とともに、嵐の中で手に取るべき斧を忘れるな。
§12.62Sed postquam iacuit planum mare, tempora postquam §12.63prospera vectoris fatumque valentius Euro §12.64et pelago, postquam Parcae meliora benigna §12.65pensa manu ducunt hilares et staminis albi
しかし、海が平らに静まり、乗客にとって幸先の良い時が訪れ、その運命がエウロスや海よりも力強くなった後、運命の三女神が慈悲深い手で、陽気に、そして白い糸を引くとき...

語釈・文法注

  1. 12.4Gorgone Maura — マウリア(現在のモロッコ周辺)のゴルゴン(メドゥーサ)を意味する。奪格(手段または随伴)であり、現在分詞の与格形 `pugnanti`(戦う者に)に係り、その盾にメドゥーサの頭部を掲げて戦う女神ミネルウァを指す。
  2. 12.13sanguis — 「血、血統」を意味するが、ここでは `iret`(進んでいっただろう)の主語として、高貴な血統を持つ犠牲獣(雄牛)自身を指す換喩、あるいはクリトゥムヌスの肥沃さを示すための血そのものを表現している。
  3. 12.18abscondere — 動詞 `abscondo`(覆い隠す)の直説法完了能動態3人称複数形 `absconderunt` の詩的な縮約形。現在不定詞(abscondere)と同じ形に見えるが、文脈上は歴史的完了として機能している。
  4. 12.33decidere — 動詞 `decido`(決着をつける、妥協する)の現在不定詞。主動詞 `coepit`(始めた)に係り、「(物を海に投げ捨てる)投荷によって風と妥協することを始めた」という比喩的な表現を構成する。
  5. 12.40quarum — 関係代名詞の女性属格複数形であり、先行詞は省略された `vestes`(衣服、あるいは前行の `vestem` に対する複数的な補完)。「それらの服の羊毛を提供した羊自身を、高貴な草の性質が染め上げた」という関係節の主語-目的語構造を作る。
  6. 12.54reccidit ut — 動詞 `reccido`(= `recido`, 結局〜に至る、帰着する)の直説法完了3人称単数形に、名詞的・結果の節を導く `ut`(接続法 `summitteret` を伴う)が続く構文。窮地に陥って「マストを切り倒す(ほどに追い詰められる)結果となった」ことを示す。
  7. 12.59taedae — 松材(taeda, ここでは松で作られた船の板・外板)の属格単数形。条件節 `si sit latissima`(もしそれが最も厚いとしても)の主語的な実体を補完し、船板の厚みを表す基準となっている。

この箇所を引用する

ユウェナリス, 風刺詩 §12.1-12.65. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:12.1-12.65

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。