Humanitext Reader

ユウェナリス · 風刺詩 §1.86-1.171

社会の悪徳の極致と死者を風刺する決意

2 / 50 箇所 · ラテン語

要旨

著者は、貪欲、ギャンブル、クライアンス制度の腐敗など、ローマ社会に蔓延する深刻な悪徳を告発する。そして、現存する権力者を直接告発することの危険性を認めつつ、すでに世を去った死者たちを対象に風刺を試みる決意を語る。

§1.86gaudia discursus, nostri farrago libelli est.
喜び、右往左往することが、我々の本の雑多な素材となる。
§1.87et quando uberior vitiorum copia? quando
そして、いつこれほど悪徳の豊かさがより満ち溢れていたか?
§1.88maior avaritiae patuit sinus? alea quando
いつ強欲の懐がより大きく開かれたか?
§1.89hos animos? neque enim loculis comitantibus itur
いつ賽の投げがこれほどの気力をかき立てただろうか?
§1.90ad casum tabulae, posita sed luditur arca.
というのも、財布を携えて赴かれるのではなく、金庫ごと賭けて勝負されるのだから。
§1.91proelia quanta illic dispensatore videbis §1.92armigero! simplexne furor sestertia centum
そこでは、金銭管理責任者を武器持ちとして、どれほどの戦闘を目にすることか!
§1.93perdere et horrenti tunicam non reddere servo?
10万セステルティウスを失い、かつ凍えている奴隷にチュニックを与えないとは、単なる狂気だろうか?
§1.94quis totidem erexit villas, quis fercula septem §1.95secreto cenavit avus? nunc sportula primo
誰がこれほど多くの別荘を建てたか、誰が7つの皿を密かに一人で食した祖先がいただろうか?
§1.96limine parva sedet turbae rapienda togatae;
今や、分配金が最初の敷居に置かれ、トガを着た群衆に奪い取られるのを待っている。
§1.97ille tamen faciem prius inspicit et trepidat ne §1.98suppositus venias ac falso nomine poscas:
しかし、あの男はまず顔を詮索し、身代わりとしてお前がやって来て、偽名で請求しはしないかと恐れている。
§1.99agnitus accipies, iubet a praecone vocari
身元が確認されて初めてお前は受け取る。
§1.100ipsos Troiugenas, nam vexant limen et ipsi
彼は布告係に呼び出させる、トロイアの末裔たち自身を。
§1.101nobiscum, da praetori, da deinde tribuno.
なぜなら彼ら自身もまた、我々とともに敷居を悩ませているのだ。 「プラエトルに与えよ、次にトリブヌスに与えよ」と。
§1.102sed libertinus prior est.
しかし、解放奴隷が優先される。
prior inquit ‘ego adsum.
彼のほうが先に言って「私はここにおるぞ。
§1.103cur timeam dubitemve locum defendere? quamvis
なぜ私が自分の場所を守ることを恐れたり躊躇したりせねばならんのか?
§1.104natus ad Euphraten, molles quod in aure fenestrae
たとえ私がユーフラテス川のほとりで生まれたとしても。
§1.105arguerint, licet ipse negem, sed quinque tabernae
そのことは、耳の柔らかい穴が証明するだろう、たとえ私自身が否定しようとも。
§1.106quadringenta parant, quid confert purpura maior
しかし、5つの店舗が 40万をもたらしてくれるのだ。
§1.107optandum, si Laurenti custodit in agro §1.108conductas Corvinus oves, ego possideo plus
もしラウレントゥムの野でコルウィヌスが雇われた羊たちを番しているのだとしたら、望ましいより太い紫は何をもたらすというのか?
§1.109Pallante et Licinis?’ expectent ergo tribuni,
私はパッラスやリキヌスたちよりも多くを所有しているのだぞ。 」それゆえ、トリブヌスたちよ、待つがよい、富が勝つように。
§1.110vincant divitiae, sacro ne cedat honori §1.111nuper in hanc urbem pedibus qui venerat albis,
神聖な職に譲ることがないように、最近この都市に、白い足でやって来た者が。
§1.112quandoquidem inter nos sanctissima divitiarum
というのも、我々の間では富の威光こそが最も神聖だからである。
§1.113maiestas, etsi funesta pecunia templo §1.114nondum habitas, nullas nummorum ereximus aras, §1.115ut colitur Pax atque Fides Victoria Virtus §1.116quaeque salutate crepitat Concordia nido.
死をもたらす金よ、お前は神殿にまだ住んではおらず、我々は貨幣の祭壇を何も建ててはいないが、「平和」や「信頼」、「勝利」、「徳」、そして、挨拶されると巣で鳴く「調和」が崇められているように。
§1.117Sed cum summus honor finito conputet anno, §1.118sportula quid referat, quantum rationibus addat,
しかし、最高政務官が年の終わりに計算するとき、分配金がどれだけの利益をもたらすか、会計にどれほど付け加えるかを。
§1.119quid facient comites quibus hinc toga, calceus hinc est §1.120et panis fumusque domi? densissima centum
ここからトガを、ここから靴を、そしてパンと我が家の煙を得ている随行員たちはどうすればよいのか?
§1.121quadrantes lectica petit, sequiturque maritum §1.122languida vel praegnas et circumducitur uxor.
ぎっしり詰まった輿が100クアドランスを求めてやって来て、夫に付き従うのは衰弱した、あるいは身重の妻であり、彼女が連れ回されている。
§1.123hic petit absenti nota iam callidus arte §1.124ostendens vacuam et clausam pro coniuge sellam
この男は、もうお馴染みの狡猾な手口によって、不在の妻の分を求め、妻の代わりに、空でカーテンの閉まった輿を指し示して、「私のガラです」と言う。
§1.125Galla mea est inquit, ‘citius dimitte, moraris?
「早く送り出してくれ、手間取らせるな。
§1.126profer, Galla, caput, noli vexare, quiescit.
ガラ、顔を出しなさい。
」「邪魔をしないでくれ、彼女は眠っているのだ。
§1.127Ipse dies pulchro distinguitur ordine rerum:
」一日そのものが、見事な出来事の順序で区切られている。
§1.128sportula, deinde forum iurisque peritus Apollo §1.129atque triumphales, inter quas ausus habere
分配金、それからフォルム、そして法に精通したアポロンの像、ならびに凱旋将軍たちの像。
§1.130nescio quis titulos Aegyptius atque Arabarches, §1.131cuius ad effigiem non tantum meiere fas est.
その中に、名前も知れぬあるエジプト人、アラビアの徴税長官が、自らの称号を掲げる大胆さを持ったが、その肖像に向かっては、単に小便をすることだけが許されているのではない。
§1.132vestibulis abeunt veteres lassique clientes
玄関から、古くからの疲れ切ったクライアンスたちが去っていき、願いをあきらめる。
§1.133votaque deponunt, quamquam longissima cenae §1.134spes homini;
もっとも、食事への期待こそは人間にとって最も長続きするものなのだが。
caulis miseris atque ignis emendus.
哀れな者たちはキャベツと薪を買わねばならない。
§1.135optima silvarum interea pelagique vorabit §1.136rex horum, vacuisque toris cantum ipse iacebit
その間、彼らの「王」は、森や海の極上の獲物を貪り、空いた寝台に、彼自身だけが横たわるだろう。
§1.137nam de tot pulchris et latis orbibus et tam §1.138antiquis una comedunt patrimonia mensa,
というのも、これほど多くの美しく広い、またこれほど古い円卓から、彼らはただ一つのテーブルで遺産を食い潰すのだから。
§1.139nullus iam parasitus erit.
もはや寄食者さえいなくなるだろう。
sed quis ferat istas
しかし、誰がこのような贅沢の卑しさに耐えられようか!
§1.140luxuriae sordes? quanta est gula quae sibi totos
自らのために丸ごとの野猪を用意するとは、なんと巨大な胃袋か。
§1.141ponit apros, animal propter convivia natum!
野猪とは宴のために生まれた動物であるのに!
§1.142poena tamen praesens, cum tu deponis amictus
しかし、罰はただちに下る。
§1.143turgidus et crudum pavonem in balnea portas,
お前が衣服を脱ぎ、膨らませて、未消化のクジャクを浴場へと運ぶとき。
§1.144hinc subitae mortes atque intestata senectus;
ここから、突然の死や、遺言を遺さぬ老死が生じる。
§1.145it nova nec tristis per cunctas fabula cenas:
新しく、しかし悲しくもない噂話が、すべての宴席を巡る。
§1.146ducitur iratis plaudendum funus amicis.
怒れる友人たちに拍手喝采されながら、葬列が執り行われるのだ。
§1.147Nil erit ulterius quod nostris moribus addat
我々の風俗に、後世の者たちが付け加えうるものは、これ以上何もないだろう。
§1.148posteritas, eadem facient cupientque minores,
子孫たちも同じことを行い、同じことを望むだろう。
§1.149omne in praecipiti vitium stetit, utere velis,
すべての悪徳は限界に達している。 帆を張れ、すべての膨らみを開け。
§1.150totos pande sinus, dicas hic forsitan ‘unde §1.151ingenium par materiae? unde illa priorum
ここでお前はひょっとすると言うかもしれない、「どこに素材に匹敵する才能があるのか?
§1.152scribendi quodcumque animo flagrante liberet
どこに、あの先達たちの、燃え上がる心に望むままのものを何でも書くという、率直さがあるのか?
§1.153simplicitas? “cuius non audeo dicere nomen?
『私がその名を口にする勇気を持たない者は誰か?
§1.154quid refert, dictis ignoscat Mucius an non?”’
ムキウスが私の言葉を許そうが許すまいが、何の関係があろうか? 』と。
§1.155pone Tigellinum: taeda lucebis in illa
」ティゲッリヌスを描いてみよ。
§1.156qua stantes ardent qui fixo gutture fumant, §1.157et latum media sulcum deducis harena.
お前は、あの松明となって輝くだろう、突き立てられ、喉を固定されて煙を上げながら立って燃えている者たちと同じように、そして、砂地の真ん中に広い溝を刻むことになる。
§1.158Qui dedit ergo tribus patruis aconita, vehatur §1.159pensilibus plumis atque illinc despiciat nos?
それなら、3人の叔父たちにトリカブトの毒を与えた者が、吊り下げられた羽毛に乗って運ばれ、そこから我々を見下ろすというのか?
§1.160‘cum veniet contra, digito compesce labellum:
「彼が向こうからやって来るときは、指で唇を抑えよ。
§1.161accusator erit qui verbum dixerit "hic est. "
『あいつがそうだ』という言葉をひ言でも口にする者は、告発されることになるだろう。
§1.162securus licet Aenean Rutulumque ferocem
お前は、アイネイアースと獰猛なルトゥリ人を、安心して戦わせるが良い。
§1.163committas, nulli gravis est percussus Achilles §1.164aut multum quaesitus Hylas urnamque secutus:
傷を負ったアキレウスも、誰にとっても不快ではないし、あるいは、さんざん捜索され、水瓶を追っていったヒュラースの物語も不快ではない。
§1.165ense velut stricto quotiens Lucilius ardens §1.166infremuit, rubet auditor cui frigida mens est §1.167criminibus, tacita sudant praecordia culpa,
しかし、ルキリウスが、まるで剣を抜いたかのように、燃え上がりながら咆哮するときはいつでも、罪悪によって心が冷え切っている聞き手は赤面し、秘められた罪のために、胸の内は冷や汗をかく。
§1.168inde ira et lacrimae.
そこから怒りと涙が生じるのだ。
tecum prius ergo voluta
それゆえ、ラッパが鳴る前に、これらのことをまず心の中でよく考えておくが良い。
§1.169haec animo ante tubas: galeatum sero duelli §1.170paenitet.
兜をかぶってからでは、戦いを後悔しても遅いのだ。
’ experiar quid concedatur in illos, §1.171quorum Flaminia tegitur cinis atque Latina.
」「私は、あの者たちに対して何が許されるかを試そう、その灰が、フラミニア街道やラティナ街道の下に覆われている者たちに対して。

語釈・文法注

  1. §1.89itur — 自動詞 eo(行く)の三人称単数受動態であり、「人々が赴く」という行為を客観的・非人称的に表す。
  2. §1.104quod — 関係代名詞の中性単数主格であり、先行詞は前文の「私がユーフラテス川のほとりで生まれたこと(natus ad Euphraten)」という事実全体を指す。
  3. §1.157deducis — 直説法現在形。命令法(pone)に続く文脈で、罪人が火刑に処され、あるいは競技場を引きずられて「砂の上に溝を刻むことになる」という、ティゲッリヌス(実権者)を批判した者に差し迫る悲惨な未来を、現在の事態として生々しく叙述している。
  4. §1.170concedatur — 間接疑問節 quid concedatur... 内の接続法現在受動態。主節の未来動詞 experiar(試みるつもりだ)に対して、同時性または近未来の事態を表す。

この箇所を引用する

ユウェナリス, 風刺詩 §1.86-1.171. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:1.86-1.171

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。