§89.9Philosophiae tres partes esse dixerunt et maximi et plurimi auctores: moralem, naturalem, rationalem.
最も偉大で最も多くの著作家たちが、哲学には倫理、自然、論理の三つの部分があると主張した。
Prima conponit animum.
第一の部分は精神を整える。
Secunda rerum naturam scrutatur.
第二の部分は事物の本性を探究する。
Tertia proprietates verborum exigit et structuram et argumentationes, ne pro vero falsa subrepant.
第三の部分は、真実の代わりに偽りが忍び込まないように、言葉の固有の性質、文の構造、および論証を厳密に吟味する。
Ceterum inventi sunt et qui in pauciora philosophiam et qui in plura diducerent.
しかしながら、哲学をより少ない部分に分ける人々や、より多くの部分に分ける人々もまた見出された。
§89.10Quidam ex Peripateticis quartam partem adiecerunt civilem, quia propriam quandam exercitationem desideret et circa aliam materiam occupata sit.
ペリパトス派のある者たちは、第四の部分として市民(政治)を加えた。 なぜなら、それが独自の何らかの訓練を必要とし、別の素材に従事しているからである。
Quidam adfecerunt his partem, quam οἰκονομικὴν vocant, administrandae familiaris rei scientiam.
ある者たちは、これらに「家政」と呼ばれる部分、すなわち家族の財産を管理する知識を加えた。
Quidam et de generibus vitae locum separaverunt.
ある者たちは生活の種類(生き方)についての項目をも区別した。
Nihil autem horum non in illa parte morali reperietur.
しかし、これらのうち、あの倫理的な部分に見出されないものは何一つない。
§89.11Epicurei duas partes philosophiae putaverunt esse, naturalem atque moralem; rationalem removerunt.
エピクロス派の人々は哲学には自然と倫理の二つの部分があると判断し、論理の部分を取り除いた。
Deinde cum ipsis rebus cogerentur ambigua secernere, falsa sub specie veri latentia coarguere, ipsi quoque locum, quem de iudicio et regula appellant, alio nomine rationalem induxerunt, sed eum accessionem esse naturalis partis existimant.
その後、事柄そのものによって、曖昧なものを識別し、真実の姿のもとに隠れている偽りを暴くことを余儀なくされたとき、彼ら自身も「判定と基準に関する」と彼らが呼ぶ項目を、別の名前で論理の部分として導入したが、彼らはそれを自然の部分の付加物であると考えている。
§89.12Cyrenaici naturalia cum rationalibus sustulerunt et contenti fuerunt monilibus, sed hi quoque quae removent, aliter inducunt.
キュレネ派の人々は自然と論理を取り除き、倫理だけで満足したが、彼らもまた、取り除いたものを別の形で導入している。
In quinque enim partes moralia dividunt, ut una sit de fugiendis et petendis, altera de adfectibus, tertia de actionibus, quarta de causis, quinta de argumentis.
というのも、彼らは倫理の部分を五つに分割しており、第一は避けるべきものと求めるべきものについて、第二は感情について、第三は行動について、第四は原因について、第五は論証について、としているからである。
Causae rerum ex naturali parte sunt, argumenta ex rationali.
事物の原因は自然の部分に属し、論証は論理の部分に属する。
Ariston Chius non tantum supervacuas esse dixit naturalem et rationalem, sed etiam contrarias.
キオスのアリストンは、自然と論理は余計であるだけでなく、有害でさえあると言った。
§89.13Moralem quoque, quam solam reliquerat, circumcidit;
彼は唯一残した倫理をも削り取った。
nam eum locum, qui monitiones continet, sustulit et paedagogi esse dixit, non philosophi, tamquam quidquam aliud sit sapiens quam humani generis paedagogus.
すなわち、勧告を含むあの項目を取り除き、それは指導者のものであって哲学者のものではないと言ったのである。 あたかも賢者が人類の指導者以外の何者かであるかのように。
§89.14Ergo cum tripertita sit philosophia, moralem eius partem primum incipiamus disponere.
それゆえ、哲学が三分されるのであるから、私たちはその倫理的な部分をまず配置し始めることにしよう。
Quam in tria rursus dividi placuit, ut prima esset inspectio suum cuique distribuens et aestimans quanto quidque dignum sit, maxime utilis.
これを再び三つに分割することが合意された。 第一は、各人にそれぞれふさわしいものを分配し、個々のものがどれほどの価値に値するかを評価する「吟味」であり、これが最も有益である。
Quid enim est tam necessarium quam pretia rebus inponere? Secunda de impetu, de actionibus tertia.
事物に価格を付すことほど必要なことが他にあるだろうか。 第二は衝動について、第三は行動についてである。
Primum enim est, ut quanti quidque sit iudices, secundum, ut impetum ad illa capias ordinatum temperatumque, tertium, ut inter impetum tuum actionemque conveniat, ut in omnibus istis tibi ipse consentias.
なぜなら、第一は個々のものがどれほどの価値であるかを判断することであり、第二はそれらのものに向けて秩序立ち節度ある衝動を抱くことであり、第三は君の衝動と行動の間で整合性が取れており、これらすべてにおいて君自身が自己と一致することだからである。
§89.15Quicquid ex tribus defuit, turbat et cetera.
三つのうちのどれかが欠ければ、残りのものをも混乱させる。
Quid enim prodest inter se aestimati habere omnia, si sis in impetu nimius? Quid prodest impetus repressisse et habere cupiditates in tua potestate, si in ipsa rerum actione tempora ignores nec scias quando quidque et ubi et quemadmodum agi debeat? Aliud est enim dignitates et pretia rerum nosse, aliud articulos, aliud impetus refrenare et ad agenda ire, non ruere.
なぜなら、もし君が衝動において過度であるならば、すべてのものを互いに比較して評価したところで、何の役に立つだろうか。 もし君が実際の事物の行動において時機を無視し、いつ何がどこでどのように行われるべきかを知らないならば、衝動を抑え、欲望を君の支配下に置いたところで、何の役に立つだろうか。 なぜなら、事物の価値や価格を知ることと、好機を知ることとは別であり、衝動を抑制することと、行動へ向かって突進するのではなく進むこととは別だからである。
Tunc ergo vita concors sibi est, ubi actio non destituit impetum, impetus ex dignitate rei cuiusque concipitur proinde remissus vel acrior, prout illa digna est peti.
それゆえ、行動が衝動を見捨てず、衝動が個々の事物の価値に応じて生じ、それが求められるに値する程度に応じて、穏やか、あるいは激しくなる時、その時こそ生は自己と調和しているのである。
§89.16Naturalis pars philosophiae in duo scinditur: corporalia et incorporalia.
哲学の自然の部分は二つに分かれる。 有形のものと無形のものである。
Utraque dividuntur in suos, ut ita dicam, gradus.
両者はそれぞれ、いわば、独自の段階に分割される。
Corporum locus in hos primum, in ea quae faciunt et quae ex his gignuntur;
物体の項目はまず次のものに、すなわち、作用を及ぼすものと、これらから生み出されるものに分けられる。
gignuntur autem elementa.
そして生み出されるものとは元素である。
Ipse de elementis locus, ut quidam putant, simplex est, ut quidam, in materiam et causam omnia moventem et elementa dividitur.
元素そのものの項目は、ある人々が考えるように単純であるか、あるいは、ある人々が考えるように、物質と、すべてを動かす原因と、元素とに分割される。