§89.9Philosophiae tres partes esse dixerunt et maximi et plurimi auctores: moralem, naturalem, rationalem.
가장 위대하고 가장 많은 저술가들이 철학에는 윤리적, 자연적, 이성적(논리적) 세 부분이 있다고 말했네.
Prima conponit animum.
첫째 부분은 마음을 정돈하네.
Secunda rerum naturam scrutatur.
둘째 부분은 사물의 본성을 탐구하네.
Tertia proprietates verborum exigit et structuram et argumentationes, ne pro vero falsa subrepant.
셋째 부분은 진실 대신 거짓이 잠입하지 않도록, 단어의 고유한 성질과 구조 및 논증을 엄밀히 규명하네.
Ceterum inventi sunt et qui in pauciora philosophiam et qui in plura diducerent.
하지만 철학을 더 적은 부분으로 나눈 이들도 있었고 더 많은 부분으로 나눈 이들도 발견되었네.
§89.10Quidam ex Peripateticis quartam partem adiecerunt civilem, quia propriam quandam exercitationem desideret et circa aliam materiam occupata sit.
소요학파 중 어떤 이들은 네 번째 부분으로 '정치'를 추가했네. 왜냐하면 그것이 고유한 어떤 훈련을 요구하고, 다른 대상을 다루기 때문이네.
Quidam adfecerunt his partem, quam οἰκονομικὴν vocant, administrandae familiaris rei scientiam.
어떤 이들은 여기에 그들이 '가정관리'라 부르는 부분, 즉 가사 관리의 지식을 덧붙였네.
Quidam et de generibus vitae locum separaverunt.
어떤 이들은 삶의 종류에 관한 논제도 따로 분리했네.
Nihil autem horum non in illa parte morali reperietur.
그러나 이것들 중 그 윤리적인 부분에서 발견되지 않을 것은 아무것도 없네.
§89.11Epicurei duas partes philosophiae putaverunt esse, naturalem atque moralem; rationalem removerunt.
에피쿠로스학파는 철학에 자연적 부분과 윤리적 부분 두 가지만이 있다고 생각하여 이성적 부분을 제거했네.
Deinde cum ipsis rebus cogerentur ambigua secernere, falsa sub specie veri latentia coarguere, ipsi quoque locum, quem de iudicio et regula appellant, alio nomine rationalem induxerunt, sed eum accessionem esse naturalis partis existimant.
그 뒤 그들 역시 사정상 모호한 것들을 구별하고 진실의 모습 아래 숨어 있는 거짓을 폭로할 수밖에 없게 되었을 때, 그들 스스로도 '판정과 기준에 관한 것'이라 부르는 논제를 다른 이름으로 이성적 부분으로서 도입했으나, 그들은 이를 자연적 부분의 부속물로 여겼네.
§89.12Cyrenaici naturalia cum rationalibus sustulerunt et contenti fuerunt monilibus, sed hi quoque quae removent, aliter inducunt.
키레네학파는 자연학과 이성학을 제거하고 윤리학만으로 만족했으나, 이들 역시 자신들이 제거한 것들을 다른 방식으로 도입했네.
In quinque enim partes moralia dividunt, ut una sit de fugiendis et petendis, altera de adfectibus, tertia de actionibus, quarta de causis, quinta de argumentis.
왜냐하면 그들은 윤리적인 부분을 다섯 가지로 나누는데, 첫째는 피해야 할 것과 구해야 할 것에 관하여, 둘째는 감정에 관하여, 셋째는 행동에 관하여, 넷째는 원인에 관하여, 다섯째는 논증에 관하여이기 때문이네.
Causae rerum ex naturali parte sunt, argumenta ex rationali.
사물의 원인은 자연적 부분에 속하고, 논증은 이성적 부분에 속하네.
Ariston Chius non tantum supervacuas esse dixit naturalem et rationalem, sed etiam contrarias.
키오스의 아리스톤은 자연학과 이성학이 불필요할 뿐만 아니라 해롭기까지 하다고 말했네.
§89.13Moralem quoque, quam solam reliquerat, circumcidit;
그는 자신이 유일하게 남겨두었던 윤리적 부분 마저 도려내었네.
nam eum locum, qui monitiones continet, sustulit et paedagogi esse dixit, non philosophi, tamquam quidquam aliud sit sapiens quam humani generis paedagogus.
정녕 훈계를 담고 있는 그 논제를 제거하고 그것은 가정교사의 일이지 철학자의 일이 아니라고 말했으니, 마치 현자가 인류의 가정교사 외에 다른 무엇이기라도 한 것처럼 말이네.
§89.14Ergo cum tripertita sit philosophia, moralem eius partem primum incipiamus disponere.
그러므로 철학이 삼분되는바, 우리는 먼저 그 윤리적인 부분을 배치하기 시작하세.
Quam in tria rursus dividi placuit, ut prima esset inspectio suum cuique distribuens et aestimans quanto quidque dignum sit, maxime utilis.
이를 다시 셋으로 분할하기로 합의되었는데, 첫째는 각자에게 맞는 것을 나누어 주고 각각이 얼마만큼의 가치를 지니는지 평가하는 '검토'이며, 이것이 가장 유익하네.
Quid enim est tam necessarium quam pretia rebus inponere? Secunda de impetu, de actionibus tertia.
사물에 가치(가격)를 매기는 것만큼 필요한 일이 또 어디 있겠는가? 둘째는 충동에 관한 것이고, 셋째는 행동에 관한 것이네.
Primum enim est, ut quanti quidque sit iudices, secundum, ut impetum ad illa capias ordinatum temperatumque, tertium, ut inter impetum tuum actionemque conveniat, ut in omnibus istis tibi ipse consentias.
정녕 첫째는 각각이 얼마짜리인지 판단하는 것이고, 둘째는 그것들을 향해 질서 있고 절제된 충동을 품는 것이며, 셋째는 자네의 충동과 행동 사이에 일치가 이루어져 이 모든 것에서 자네 자신이 스스로와 일치하는 것이기 때문이네.
§89.15Quicquid ex tribus defuit, turbat et cetera.
이 셋 중 어느 하나라도 결여되면 나머지 것들마저 교란하네.
Quid enim prodest inter se aestimati habere omnia, si sis in impetu nimius? Quid prodest impetus repressisse et habere cupiditates in tua potestate, si in ipsa rerum actione tempora ignores nec scias quando quidque et ubi et quemadmodum agi debeat? Aliud est enim dignitates et pretia rerum nosse, aliud articulos, aliud impetus refrenare et ad agenda ire, non ruere.
만약 자네가 충동에 있어서 과도하다면, 모든 것을 서로 비교하여 평가해 둔들 무슨 소용이 있겠는가? 만약 사물의 구체적인 행동에 있어서 때를 무시하여, 언제 무엇이 어디서 어떻게 행해져야 하는지 알지 못한다면, 충동을 억제하고 욕망을 자네의 지배하에 둔들 무슨 소용이 있겠는가? 정녕 사물의 품격과 가격을 아는 것은 별개이고, 적기를 아는 것도 별개이며, 충동을 억제하고 행할 일로 돌진하는 것이 아니라 나아가는 것도 별개이기 때문이네.
Tunc ergo vita concors sibi est, ubi actio non destituit impetum, impetus ex dignitate rei cuiusque concipitur proinde remissus vel acrior, prout illa digna est peti.
그러므로 행동이 충동을 저버리지 않고, 충동이 개별 사물 의 가치에 따라 생겨나며 그것이 추구할 가치가 있는 정도에 따라 온화해지거나 격렬해질 때, 바로 그때 삶은 스스로와 조화를 이루네.
§89.16Naturalis pars philosophiae in duo scinditur: corporalia et incorporalia.
철학의 자연적 부분은 둘로 갈라지네: 유형적인 것과 무형적인 것.
Utraque dividuntur in suos, ut ita dicam, gradus.
양자는 각각, 말하자면 자신만의 단계로 나뉘네.
Corporum locus in hos primum, in ea quae faciunt et quae ex his gignuntur; gignuntur autem elementa.
물체의 논제는 먼저 이것들로, 즉 작용하는 것들과 이것들로부터 생겨나는 것들로 나뉘는데, 생겨나는 것들이란 원소이네.
Ipse de elementis locus, ut quidam putant, simplex est, ut quidam, in materiam et causam omnia moventem et elementa dividitur.
원소 자체에 관한 논제는, 어떤 이들이 생각하듯 단순하거나, 혹은 어떤 이들이 생각하듯 물질과 모든 것을 움직이는 원인과 원소들로 나뉘네.