Humanitext Reader

小セネカ · メデア §849-945

王宮炎上の報告とメデアによる子殺しの葛藤

10 / 11 箇所 · ラテン語

要旨

コーラスはメディアの制御不能な怒りと狂気について歌い、使者は宮殿がメディアの贈り物の火によって崩壊したことを告げます。メディアは自らの過去の罪行を振り返りつつ、イアソンへの復讐として我が子を殺害すべきか激しい葛藤に陥ります。

§849Quonam cruenta maenas §850praeceps amore saevo
血に染まったマイナスはどこへ、激しい愛に突き動かされて真っ逆さまに駆り立てられていくのか?
§851rapitur? quod impotenti §852facilius parat furore?—
制御できぬ狂気をもって彼女はどのような企てをより容易に進めているのか?
§853vultus citatus ira §854riget et caput feroci §855quatiens superba motu §856regi minatur ultro.
—— 怒りに駆られた顔はこわばり、獰猛な動きで頭を激しく振りながら、彼女は傲然と自ら王を脅かす。
§857quis credat exulem?
誰が彼女を追放者と信じようか?
§858flagrant genae rubentes.
赤く染まった頬は燃え立つ。
§859pallor fugat ruborem, §860nullum vagante forma §861servat diu colorem.
蒼白さが赤みを追い散らし、目まぐるしく表情が移り変わるため、いかなる色も長くは留まらない。
§862huc fert pedes et illuc, §863ut tigris orba natis §864cursu furente lustrat §865Grangeticum nemus.
—— 彼女はあちこちへ足を運ぶ、まるで我が子を奪われた虎が狂わんばかりに走り回り、ガンジスの森を徘徊するように。
§866frenare nescit iras
怒りを抑えることを知らないのだ、メディアは。
§867Medea, non amores;
愛を抑えることも。
§868nunc ira amorque causam
今や怒りと愛が手を結び、一つの目的を抱いた。
§869iunxere: quid sequetur?
いかなる結果が従うのか?
§870quando efferet Pelasgis §871nefanda Colchis arvis §872gressum metuque solvet §873regnum simulque reges?—
いつ、忌まわしきコルキスの女はペラスゴイの野から足を去り、恐怖から解放するのだろうか、王国を、そして同時に王たちを?
§874nunc, Phoebe, mitte currus §875nullo morante loro, §876nox condat alma lucem, §877mergat diem timendum §878dux noctis Hesperus.
—— 今こそ、ポイボスよ、手綱を緩めて戦車を走らせよ、恵み深い夜よ、光を隠せ、恐るべき一日を沈めよ、夜の先導者ヘスペロスよ。
§879Periere cuncta, concidit regni status,
すべては滅び去り、王国の秩序は崩壊した。
§880nata atque, genitor cinere permixto iacent.
娘と父は、混ざり合った灰の中に横たわっている。
§881Qua fraude capti?
いかなる策略に囚われたのか?
§881bQua solent reges capi: §882donis.
王たちが囚われがちな策略、すなわち贈り物によって。
§882bIn illis esse quis potuit dolus?
その贈り物に、いかなる欺きがあり得たのか?
§883Et ipse miror vixque iam facto malo §884potuisse fieri credo.
私自身も驚いており、既に起きてしまった災いであっても、それが可能であったとは到底信じ難い。
§884bQuis cladis modus?
その惨禍の様子は?
§885Avidus per omnem regiae partem furit.
貪欲な火は宮殿のあらゆる場所を狂ったように荒らし回っている、まるで命じられたかのように。
§886ut iussus ignis: iam domus tota occidit, §887urbi timetur.
今や家全体が崩れ落ち、都市全体が恐れをなしている。
§887bVnda flammas opprimat.
水で炎を抑え込め。
§888Et hoc in ista clade mirandum accidit:
そしてこの惨禍において、驚くべきことが起きた。
§889alit unda flammas, quoque prohibetur magis, §890magis ardet ignis: ipsa praesidia occupat.
水が炎を養い、防ごうとすればするほど、火は激しく燃え上がり、自ら防壁をも侵食するのだ。
§891Effer citatum sede Pelopea gradum, §892Medea, praeceps quaslibet terras pete.
ペロプスの地から急ぎ足を去れ、メディアよ、一刻も早く、いかなる地へでも逃れるがよい。
§893Egone ut recedam? si profugissem prius,
私が退くだと?
§894ad hoc redirem, nuptias specto novas,
もし事前に逃亡していたなら、このために戻ってきたであろう。 私は新たなる婚礼を見届ける。
§895quid, anime, cessas? sequere felicem impetum.
我が魂よ、なぜ躊躇う? この幸先のよい衝動に従え。
§896pars ultionis ista, qua gaudes, quota est?
お前が歓喜している復讐の、これはほんの一部にすぎぬ。
§897amas adhuc, furiosa, si satis est tibi
狂える女よ、もしイアソンが独り身になるだけで満足するなら、お前はまだ彼を愛しているのだ。
§898caelebs Iason, quaere poenarum genus §899haut usitatum iamque sic temet para:
かつてない過酷な刑罰を求め、今すぐ己をこのように備えよ。
§900fas omne cedat, abeat expulsus pudor;
すべての正義は退き、追放された恥じらいは去るがよい。
§901vindicta levis est quam ferunt purae manus,
清らかな手がもたらす復讐など、生ぬるいものだ。
§902incumbe in iras teque languentem excita
怒りに身を委ね、弛弛たる己を奮い立たせよ。
§903penitusque veteres pectore ex imo impetus §904violenter hauri.
心の奥底から、かつての情動を激しく吸い上げよ。
quicquid admissum est adhuc, §905pietas vocetur, hoc agam et faxo sciant
これまで犯したすべての罪は、敬虔の表れと呼ぶがよい。
§906quam levia fuerint quamque vulgaris notae §907quae commodavi scelera, prolusit dolor
これより行動を起こし、彼らに知らせてやろう、私がこれまで手を貸してきた犯罪がいかに軽微で、平凡なものであったかを。 我が苦痛はそれらを通じて予行演習をしたにすぎない。
§908per ista noster: quid manus poterant rudes
未熟な手がいかにして偉大な企てに挑み得ただろうか?
§909audere magnum? quid puellaris furor?
少女の狂気に何ができただろうか?
§910Medea nunc sum;
今や私はメディアである。
crevit ingenium malis.
数々の災いによって才能は開花した。
§911Iuvat, iuvat rapuisse fraternum caput;
快い、兄の首を刈り取ったことは快い。
§912artus iuvat secuisse et arcano patrem §913spoliasse sacro, iuvat in exitium senis §914armasse natas, quaere materiam, dolor:
その四肢を切り刻み、父から秘められた秘宝を奪い去ったことは快い。 老いたる父の破滅のために娘たちを武装させたことは快い。 我が苦痛よ、新たな標的を求めよ。
§915ad omne facinus non rudem dextram afferes.
いかなる悪行に対しても、お前は不慣れな右手を差し出すのではない。
§916Quo te igitur, ira, mittis, aut quae perfido
それでは怒りよ、お前はどこへ向かうのか?
§917intendis hosti tela? nescio quid ferox
裏切り者の敵にいかなる武器を向けるのか?
§918decrevit animus intus et nondum sibi
心の内では獰猛な何かが決意されたようだが、まだ己に対して告白する勇気がない。
§919audet fateri, stulta properavi nimis:
愚かにも、私は急ぎすぎた。
§920ex paelice utinam liberos hostis meus §921aliquos haberet— quicquid ex illo tuum est, §922Creusa peperit, placuit hoc poenae genus,
私の敵に、あの愛人の間に幾人か子供がいてくれたならよかったのに。 —— イアソンに由来するお前のものはすべて、クレイウサが産んだのだ。 この復讐のやり方が気に入った。
§923meritoque placuit: ultimum, agnosco, scelus
まさに相応しく気に入った。
§924animo parandum est— liberi quondam mei,
究極の犯罪を、心の中で準備せねばならぬ。
§925vos pro paternis sceleribus poenas date.
—— かつて我が子であった者たちよ、お前たちは父の罪のために罰を受けるがよい。
§926Cor pepulit horror, membra torpescunt gelu §927pectusque tremuit.
心臓が恐怖に鼓動し、手足は冷たさに凍りつき、胸は震える。
ira discessit loco §928materque tota coniuge expulsa redit,
怒りはその場を立ち去り、妻としての心は駆逐され、母としての心がすべて戻ってくる。
§929egone ut meorum liberum ac prolis meae §930fundam cruorem? melius, a, demens furor!
私が、我が子、我が血統の血を流すだと? ああ、それよりも、狂える怒りよ、去れ!
§931incognitum istud facinus ac dirum nefas §932a me quoque absit;
そのような未知の悪行、恐るべき大逆無道は、私からも遠ざかれ。
quod scelus miseri luent?
哀れな子供たちが何の罪を償うというのか?
§933scelus est Iason genitor et maius scelus §934Medea mater— occidant, non sunt mei;
父親としてのイアソンが罪であり、さらに大きな罪は母親としてのメディアである。 —— 彼らは死ぬがよい、私の子供ではない。
§935pereant, mei sunt.
彼らは滅びるがよい、いや、私の子供だ。
crimine et culpa carent,
彼らには罪も過失もない、罪なき者たちなのだ。
§936sunt innocentes: fateor, et frater fuit.
認めよう、我が弟もまたそうであった。
§937quid, anime, titubas? ora quid lacrimae rigant
我が魂よ、なぜためらう?
§938variamque nunc huc ira, nunc illuc amor
なぜ涙が頬を濡らし、怒りがこちらへ、愛があちらへと、交互に引き裂くのか?
§939diducit? anceps aestus incertam rapit;
二つの相反する潮流が、迷える私を奪い去る。
§940ut saeva rapidi bella cum venti gerunt §941utrimque fluctus maria discordes agunt §942dubiumque fervet pelagus, haut aliter meum §943cor fluctuatur.
まるで獰猛な風が激しい戦いを繰り広げ、双方から対立する波が海を駆り立て、海原が迷いながら沸き立つように、それと全く同じく我が心は揺れ動く。
ira pietatem fugat §944iramque pietas— cede pietati, dolor.
怒りが敬虔を追い払い、敬虔が怒りを追い払う。 —— 敬虔に身を委ねよ、我が苦痛よ。
§945Huc, cara proles, unicum afflictae domus
ここへ来なさい、愛する我が子らよ、打ちひしがれた我が家の唯一の...

語釈・文法注

  1. 851quod — 疑問代名詞 `quid` の中性対格単数形として機能しており、動詞 `parat` の直接目的語です。先行詞を持たない独立した疑問文として、「彼女はどのような(それ以上の)企てを準備しているのか」というニュアンスになります。
  2. 893Egone ut recedam? — 疑問の小辞 `-ne` を伴う人称代名詞 `Ego` と、接続法現在 `recedam` を伴う `ut` 節の組み合わせにより、怒りや強い拒絶を表す驚嘆・反語的表現となっています(「私が退くだと?」)。
  3. 905faxo sciant — 古代ラテン語の未来完了(または接続法完了)に由来する形態 `faxo` (= `faciam`) は、ここでは口語的な未来時制の確言(「〜してみせる」)として機能し、接続法 `sciant` を伴う名詞節(`ut` の省略)を直接従属させています。
  4. 920utinam... haberet — 願望を表す副詞 `utinam` と接続法未完了 `haberet` の組み合わせにより、現在実現不可能または事実と反対の願望を表しています(「(現実はそうではないが)私の敵が子供をいくらか持っていればよかったのに」)。

この箇所を引用する

小セネカ, メデア §849-945. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi004.humanitext-lat2:849-945

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。