Humanitext Reader

小セネカ · ヘルクレス §993-1083

ヘルクレスの妻子殺害と眠りの神への祈願

12 / 15 箇所 · ラテン語

要旨

狂気に陥ったヘルクレスは、自身の妻子を敵の血族と思い込み次々と惨殺する。その後、力尽きて昏睡状態に陥ったヘルクレスを見守りながら、アムピトリュオーンとコーラスは彼の狂気が去ることを祈り、眠りの神に安息を願う。

§993pharetramque solvit, stridet emissa impetu
彼は矢筒を解いた。
§994harundo— medio spiculum collo fugit §995vulnere relicto,
勢いよく放たれた矢がうなりをあげ、傷を残して、矢尻は首の真ん中を貫き通した。
§995bCeteram prolem emam §996omnisque latebras, quid moror? maius mihi §997bellum Mycenis restat, ut Cyclopia
残りの子供たちを、そしてすべての隠れ家を私は暴き出そう。 なぜためらうのか。 ミュケーナイでのより大きな戦いが私に残されている。
§998eversa manibus saxa nostris concidant.
キクロプスの築いた巨石が我が手で覆され、崩れ落ちるために。
§999huc eat et illuc valva deiecto obice §1000rumpatque postes;
閂が投げ落とされ、扉があちこちへ吹き飛び、柱を打ち砕け。
culmen impulsum labet.
衝撃を受けた屋根は揺らぎ落ちよ。
§1001perlucet omnis regia: hic video abditum §1002gnatum scelesti patris,
宮殿のすべてに光が通る。 ここに、あの不義なる父の隠された息子が見える。
§1002bEn blandas manus §1003ad genua tendens voce miseranda rogat:
見よ、愛らしい手を膝へと伸ばし、哀れな声で命乞いをしている。
§1004scelus nefandum, triste et aspectu horridum!
何という恐るべき悪業、悲しく、見るも忌まわしい光景か!
§1005dextra precantem rapuit et circa furens §1006bis ter rotatum misit;
彼は懇願する子を右手でひったくり、狂いながら二度、三度と振り回して投げつけた。
ast illi caput §1007sonuit, cerebro tecta disperso madent.
子供の頭は音を立てて砕け、飛び散った脳漿で屋根が濡れている。
§1008at misera, parvum protegens gnatum sinu, §1009Megara furenti similis e latebris fugit.
しかし哀れなメガラーは、幼い息子を胸に抱いて守りながら、狂ったように隠れ家から逃げ出してきた。
§1010Licet tonantis profuga condaris sinu, §1011petet undecumque temet haec dextra et feret.
たとえお前が逃亡者として雷神の胸に隠れようとも、この右手はどこからでもお前を追い詰め、捕らえるであろう。
§1012Quo misera pergis? quam fugam aut latebram petis?
哀れな女よ、どこへ行くのか。 どのような逃げ道や隠れ家を求めるのか。
§1013nullus salutis Hercule infesto est locus.
ヘルクレスが敵となった今、安全な場所などどこにもない。
§1014amplectere ipsum potius et blanda prece §1015lenire tempta,
むしろ彼自身を抱きしめ、優しい願いで和らげようと試みるのだ。
§1015bParce iam, coniunx, precor,
夫よ、もうお許しください、お願いします。
§1016agnosce Megaram.
メガラーだと気づいてください。
gnatus hic vultus tuos §1017habitusque reddit;
この子はあなたの顔立ちと姿を映しています。
cernis, ut tendat manus?
手を伸ばしているのが見えませんか。
§1018Teneo novercam.
まま母を捕らえたぞ。
sequere, da poenas mihi
ついて来い、私に報いを受けよ。
§1019iugoque pressum libera turpi Iovem;
そして、屈辱的な軛に押さえつけられたユピテルを解放せよ。
§1020sed ante matrem parvulum hoc monstrum occidat.
だが、母親の前に、この小さな怪物を殺さねばならぬ。
§1021Quo tendis amens? sanguinem fundes tuum?
狂った者よ、どこへ向かうのだ。 お前自身の血を流すつもりか。
§1022Pavefactus infans igneo vultu patris
怯えた幼子は、父親の燃えるような顔を見て、傷を負う前に死んでしまった。
§1023perit ante vulnus, spiritum eripuit timor.
恐怖がその息を奪い去ったのだ。
§1024in coniugem nunc clava libratur gravis:
いま、妻に向けて重い棍棒が振りかざされた。
§1025perfregit ossa, corpori trunco caput §1026abest nec usquam est.
それは骨を打ち砕いた。 首は胴体から失われ、どこにも見当たらない。
cernere hoc audes, nimis §1027vivax senectus? si piget luctus, habes
これを見る勇気があるのか、あまりに長生きしすぎた老境よ。 もしこの嘆きが厭わしいなら、死は用意されている。
§1028mortem paratam: pectus in tela indue,
お前の武器に胸を突き刺せ。
§1029vel stipitem istuc caede nostrorum inlitum
あるいは、我が身内の血に染まったその棍棒をこちらへ向けよ。
§1030converte, falsum ac nomini turpem tuo §1031remove parentem, ne tuae laudi obstrepat.
お前の名にとって偽りであり不名誉な親を排除せよ、お前の栄光に泥を塗らぬように。
§1032quo te ipse, senior, obvium morti ingeris?
長老よ、なぜお前自身を死の前に投げ出すのか。
§1033quo pergis amens? profuge et obtectas late
狂った者よ、どこへ行くのか。 逃げ去って、物陰に隠れよ。
§1034unumque manibus aufer Herculeis scelus.
そして、ヘルクレスの手から、一つの罪を取り除いてやれ。
§1035Bene habet, pudendi regis excisa est domus.
上出来だ、恥ずべき王の家系は根絶やしにされた。
§1036tibi hunc dicatum, maximi coniunx Iovis, §1037gregem cecidi;
偉大なるユピテルの妻よ、あなたに捧げられたこの群れを私は屠った。
vota persolvi libens
あなたにふさわしい誓いを、私は喜んで果たした。
§1038te digna, et Argos victimas alias dabit.
そしてアルゴスはさらなる犠牲を捧げるだろう。
§1039Nondum litasti, nate: consumma sacrum.
息子よ、お前はまだ十分な生贄を捧げていない。 儀式を完遂せよ。
§1040stat ecce ad aras hostia, expectat manum §1041cervice prona;
見よ、生贄が祭壇のそばに立ち、首を垂れてお前の手を待っている。
praebeo occurro insequor:
私は身を差し出し、立ち向かい、従おう。
§1042macta— quid hoc est? errat acies luminum §1043visusque maeror hebetat? an video Herculis §1044manus trementes? vultus in somnum cadit §1045et fessa cervix capite summisso labat;
屠るがよい。 ――これは何だ。 視線が定まらず、悲しみが見る力を鈍らせているのか。 それとも、ヘルクレスの手が震えているのが見えるのか。 彼の顔は眠りに落ち、疲れ切った首は頭を垂れて揺らいいでいる。
§1046flexo genu iam totus ad terram ruit,
膝を折って、いまや全身が地面へと崩れ落ちる。
§1047ut caesa silvis ornus aut portum mari §1048datura moles, vivis an leto dedit §1049idem tuos qui misit ad mortem furor?
森で切り倒されたトネリコの木のように、あるいは海に港を作ろうとする防波堤のように。 お前は生きているのか、それともお前の身内を死に送ったのと同じ狂気が、お前をも死に追いやったのか。
§1050sopor est: reciprocos spiritus motus agit.
眠りだ。 規則正しい呼吸が繰り返されている。
§1051detur quieti tempus, ut somno gravi
休息の時間を与えよう。
§1052vis victa morbi pectus oppressum levet.
深い眠りによって、征服された病の力が、圧迫された胸を和らげるように。
§1053removete, famuli, tela, ne repetat furens.
召使いたちよ、武器を片付けよ。 彼が再び狂って武器を手に取らぬように。
§1054Lugeat aether magnusque parens
天よ、嘆け。
§1055aetheris alti tellusque ferax §1056et vaga ponti mobilis unda, §1057tuque ante omnis qui per terras §1058tractusque maris fundis radios §1059noctemque fugas ore decoro, §1060fervide Titan: obitus pariter
高き天の偉大なる父よ、実り豊かな大地よ、揺れ動く海の漂う波よ、そして何よりも、陸地と海の広がりを通して光線を注ぎ、美しい顔で夜を追い払う、熱きティターンよ。
§1061tecum Alcides vidit et ortus §1062novitque tuas utrasque domos.
アルキデースはあなたとともに、日没と日の出を等しく目にし、あなたの二つの住処の双方を知っていたのだから。
§1063Solvite tantis animum monstris, §1064solvite superi,
これほど恐るべき怪物から彼の心を解き放ちたまえ、解き放ちたまえ、天上の神々よ。
§1065rectam in melius flectite mentem.
彼の歪んだ心をより良き方向へと向けたまえ。
§1066tuque, o domitor Somne malorum, §1066brequies animi, §1067pars humanae melior vitae, §1068volucre o matris genus Astraeae,
そして、災いの征服者なる眠りよ、心の休息、人間の生におけるより良き部分、母なるアストライアーの翼ある落とし子よ。
§1069frater durae languide Mortis,
冷酷なる死の、ぐったりとした兄弟よ。
§1070veris miscens falsa, futuri §1071certas et idem pessimus auctor,
真実に偽りを混ぜ合わせ、未来の確実な予言者でありながら、同時に最も不吉な告げ手でもある者よ。
§1072pater o rerum, portus vitae, §1073lucis requies noctisque comes, §1074qui par regi famuloque venis, §1075pavidum leti genus humanum §1076cogis longam discere noctem:
万物の父、生の港、光の休息にして夜の伴侶、王にも召使いにも等しく訪れ、死を恐れる人類に長い夜を予行演習させる者よ。
§1077placidus fessum lenisque fove, §1078preme de victum torpore gravi;
疲れ果てた彼を穏やかに優しく包み込み、重い昏睡で屈服させ、抑え込んでくれ。
§1079sopor indomitos alliget artus §1080nec torva prius pectora linquat, §1081quam mens repetat pristina cursum.
深い眠りがその屈強な手足を縛り、彼の荒ぶる胸を去ることがないように、その心がかつての健全な軌道を取り戻すまでは。
§1082En fusus humi saeva feroci §1083corde volutat somnia
見よ、地に倒れた彼は、猛々しい心で残酷な夢を思い巡らせている。

語釈・文法注

  1. 993pharetramque solvit — 動詞 solvit は「解く」「開ける」の意。ここでは狂乱の中で武器を取り出すために、矢筒の留め金を外して開ける動作を示している。
  2. 994medio collo — 場所・経路を表す奪格。「首の真ん中を(通って)」の意味。前置詞 in や per が省略された形として解釈される。
  3. 1010Licet... condaris — 接続法現在 condaris(受動態あるいは中動態的)を伴う licet は、譲歩節(「たとえ〜としても」)を形成する。主名詞 profuga(逃亡者として)は主語と同格。
  4. 1030falsum ac nomini turpem tuo remove parentem — parentem(アムピトリュオーン自身)に係る形容詞句。remove は命令法。アムピトリュオーンはヘルクレスの狂気を逆手に取り、自分を殺して罪を終わらせるよう自虐的に促している。
  5. 1047datura — moles(防波堤、大構造物)に係る未来能動分詞で、目的や意図、あるいは運命(「〜をもたらそうとする」)を表す。
  6. 1075pavidum leti — 形容詞 pavidus(恐れる)は、恐れの対象を客観的属格(leti、死を)で取る性質を持つ。

この箇所を引用する

小セネカ, ヘルクレス §993-1083. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi001.humanitext-lat2:993-1083

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。