Humanitext Reader

小セネカ · ヘルクレス §806-906

ケルベロスの地上連行とリュコス討伐後の犠牲式

10 / 15 箇所 · ラテン語

要旨

テセウスは、ヘルクレスがケルベロスを降伏させて地上へと引きずり出した劇的な経緯を語り終える。合唱は、冥界へ絶え間なく旅立っていく死者たちの無数の隊列について歌い、続いて帰還したヘルクレスの勝利を祝う。最後に戻ってきたヘルクレス本人が登場し、暴君リュコスを成敗したことを報告して神々に感謝の犠牲を捧げる。

§806me quoque petenti munus Alcidae dedit.
求めるアルキデースに、ディース(冥界の王)は私をも贈り物として与えてくれた。
§807Tum gravia monstri colla permulcens manu §808adamante texto vincit;
それから、怪物の重い首を手で撫でながら、編まれた金剛石(アダマース)の鎖で縛る。
oblitus sui §809custos opaci pervigil regni canis §810componit aures timidus et patiens trahi §811eramque fassus, ore summisso obsequens, §812utrumque cauda pulsat anguifera latus.
自己を忘れ、暗い王国の不眠不休の番人であるあの犬は、怯えながら耳を伏せ、引かれるままになり、主人の権威を認めて、頭を下げて従い、蛇の生えた尻尾で自分の両脇をパタパタと叩く。
§813postquam est ad oras Taenari ventum et nitor §814percussit oculos lucis ignotae novus, §815resumit animos victus et vastas furens §816quassat catenas;
タイナロスの境界に到着し、未知の光の新鮮な輝きがその目を撃つと、屈服していた犬は野性を取り戻し、狂い乱れて巨大な鎖を揺さぶった。
paene victorem abstulit §817pronumque retro vexit et movit gradu.
勝者をほとんど引きずり去り、前のめりにして後ろへと引き戻し、その歩みをぐらつかせた。
§818tunc et meas respexit Alcides manus;
そのとき、アルキデースは私の手をも顧みた。
§819geminis uterque viribus tractum canem §820ira furentem et bella temptantem inrita §821intulimus orbi.
我々二人はそれぞれの力を合わせて、引きずられる犬を、怒りに狂い無駄な抵抗を試みる犬を、この地上へと連れ出した。
vidit ut clarum diem §822et pura nitidi spatia conspexit poli, §824compressit oculos et diem invisum expulit §825faciemque retro flexit atque omni petit
犬が明るい昼の光を目にし、そして輝く天空の清らかな広がりを仰ぎ見るや、目を固く閉じ、忌まわしい光を拒もうとして、顔を後ろに背けて、首全体で地面を這うように伏せた。
§826cervice terram; tum sub Herculeas caput
そしてヘルクレスの影の下にその頭を隠した。
§827abscondit umbras, densa sed laeto venit §828clamore turba frontibus laurum gerens §829magnique meritas Herculis laudes canit.
しかし、額に月桂樹の冠を戴いた群衆が、ひしめき合って、喜びの歓声を上げながら近づき、偉大なるヘルクレスのふさわしい賛美を歌うのであった。
§830Natus Eurystheus properante partu
早産によって生まれたエウリュステウスは、世界の底(冥界)へ侵入することを命じていた。
§831iusserat mundi penetrare fundum: §832derat hoc solum numero laborum, §833tertiae regem spoliare sortis.
彼の数々の功業の数において、これだけが欠けていた、第三の領地(冥界)の王から獲物を奪うことが。
§834ausus es caecos aditus inire, §835ducit ad manes via qua remotos §836tristis et nigra metuenda silva, §837sed frequens magna comitante turba.
あなた(ヘルクレス)は暗闇の入り口へ入る勇気を持った、はるかなる死者のもとへと道が導く場所へ、陰鬱で、黒く、恐るべき森がそこにはあり、しかし、連れ立つ巨大な群衆で混み合っている。
§838Quantus incedit populus per urbes §839ad novi ludos avidus theatri, §840quantus Eleum ruit ad Tonantem, §841quinta cum sacrum revocavit aestas;
新しい劇場の見世物を切望して、都市を歩む人々がどれほど多いことか、あるいは、五回目の夏が聖なる祝祭を呼び戻すとき、エリスの雷神のもとへと殺到する人々がどれほど多いことか。
§842quanta, cum longae redit hora nocti §843crescere et somnos cupiens quietos §844libra Phoebeos tenet aequa currus, §845turba secretam Cererem frequentat §846et citi tectis properant relictis §847Attici noctem celebrare mystae:
あるいは、夜が長くなり始める時間が戻り、穏やかな眠りを望んで、天秤座がフェブスの戦車を等しく保つとき、秘められたケレースの祭壇に群がり、アッティカの秘儀参入者たちが家を後にし、夜を祝おうと急ぎ足で進む、その群衆がどれほど多いことか。
§848tanta per campos agitur silentes §849turba;
それほどまでに巨大な群衆が、静寂の平野を行く。
pars tarda graditur senecta, §850tristis et longa satiata vita: §851pars adhuc currit melioris aevi:
ある者は遅い老齢のために、悲しげに、そして長い人生に飽き足りて歩み、ある者はまだ、より良い年齢にあって走る。
§852virgines nondum thalamis iugatae §853et comis nondum positis ephebi §854matris et nomen modo doctus infans,
まだ婚礼の部屋に結ばれていない乙女たち、まだ髪を整えていない若者たち、そして母親という名を覚えたばかりの幼子たち。
§855his datum solis, minus ut timerent, §856igne praelato relevare noctem;
彼らだけに、恐怖を和らげるために、灯火を前に掲げて夜の暗闇を照らすことが許されている。
§857ceteri vadunt per opaca tristes.
残りの者たちは、暗闇の中を悲しげに進む。
§858qualis est vobis animus, remota §859luce cum maestus sibi quisque sensit §860obrutum tota caput esse terra?
光が奪い去られ、悲しみに沈む各人が、自らの頭が全大地に押し潰されていると感じるとき、あなた方の心はいかばかりのものか。
§861stat chaos densum tenebraeque turpes §862et color noctis malus ac silentis §863otium mundi vacuaeque nubes.
そこには、濃密なカオスと不気味な暗闇、夜の不吉な色彩、そして沈黙する世界の静寂、空っぽの雲が立ち尽くしている。
§864Sera nos illo referat senectus:
遅い老齢が、我々をあそこへ運んでくれますように。
§865nemo ad' id sero venit, unde numquam. §866cum semel venit, potuit reverti;
一度来てしまえば二度と戻ることのできない場所に、遅すぎる到着などというものはない。
§867quid iuvat durum properare fatum?
過酷な運命を急がせることに、何の益があろうか。
§868omnis haec magnis vaga turba terris §869ibit ad manes facietque inerti §870vela Cocyto: tibi crescit omne,
この広い大地を彷徨う群衆はすべて死者のもとへと行き、流れのないコキュートス川に帆を揚げることになる。 すべてはあなたのために増えゆく。
§871et quod occasus videt et quod ortus,
西が見るものも、東が見るものも。
§872parce Venturis: tibi, mors, paramur.
やって来る者たちに慈悲を垂れよ。 死よ、我々はあなたのために備えられているのだ。
§873sis licet segnis, properamus ipsi:
たとえあなたがのろまであろうとも、我々自身が急いでいる。
§874prima quae vitam dedit hora, carpit.
命を与えた最初の時間が、すでに命を削り取っているのだ。
§875Thebis laeta dies adest.
テーバイに喜びの日が訪れた。
§876aras tangite supplices, §877pingues caedite victimas;
哀願者として祭壇に触れ、肥えた犠牲獣を屠れ。
§878permixtae maribus nurus §879sollemnes agitent choros;
男たちと交じり合って、若き妻たちが厳かな踊りを舞うがよい。
§880cessent deposito iugo §881arvi fertilis incolae.
肥沃な耕地の住民たちは、軛を外して休むがよい。
§882Pax est Herculea manu §883Auroram inter et Hesperum,
ヘルクレスの手によって平和がもたらされた、アウロラ(東)からヘスペルス(西)の間に。
§884et qua sol medium tenens §885umbras corporibus negat;
そして太陽が天のただ中に留まり、肉体から影を奪う場所にも。
§886quodcumque alluitur solum §887longo Tethyos ambitu, §888Alcidae domuit labor.
テーテュスの遥かなる取り巻きに洗われるいかなる土地も、アルキデースの労苦が屈服させた。
§889Transvectus vada Tartari §890pacatis redit inferis.
タルタロスの瀬を渡り、冥界を平定して帰還する。
§891iam nullus superest timor:
もはや恐れるものは何もない。
§892nil ultra iacet inferos,
冥界の彼方には何もないのだから。
§893stantes sacrificus comas §894dilecta tege populo.
犠牲を捧げる者よ、逆立つ髪を、お気に入りのポプラで覆うがよい。
§895Victrice dextra fusus adverso Lycus §896terram cecidit ore;
ヘルクレス:勝利をもたらす右手によって打ち倒され、敵対するリュコスは顔から地面へと崩れ落ちた。
tum quisquis comes §897fuerat tyranni iacuit et poenae comes,
そのとき、暴君の伴侶であった者は誰もが、その罰の伴侶となって横たわった。
§898nunc sacra patri victor et superis feram §899caesisque meritas victimis aras colam.
今や私は勝者として、父と天上の神々に犠牲を捧げ、犠牲獣を屠って、受けるに値する祭壇を崇めよう。
§900Te te laborum socia et adiutrix precor.
労苦の同伴者にして助け手であるあなたに祈る。
§901belligera Pallas, cuius in laeva ciet §902aegis feroces ore saxifico minas;
戦い好むパラスよ、あなたの左手にあるアイギスは、見る者を石にする顔によって猛々しい脅威を呼び起こす。
§903adsit Lycurgi domitor et rubri maris, §904tectam virente cuspidem thyrso gerens,
リュクールゴスと紅海の征服者(バックス)も現れてくれますように、青々としたツタで隠された槍先を持つテュルソスの杖を携えながら。
§905geminumque numen Phoebus et Phoebi soror:
そして二柱の神、フェブスとフェブスの妹。
§906soror sagittis aptior, Phoebus lyrae;
妹は矢に適し、フェブスは竪琴に適している。

語釈・文法注

  1. 811eramque fassus — 写本の `eramque` は構文的に成り立たないため、通常は形容詞 `erilis`(主人の)の対格中性単数である `erile` に校訂される。`erile fassus` となり、分詞 `fassus` とともに「主人の(ヘルクレスの)支配・権威を認めて」と解釈される。
  2. 830properante partu — 手段または原因を示す奪格。「急がされた出産によって」の意。ユーノーの嫉妬により、アルクメーネーの出産が遅らせられ、エウリュステウスの誕生が早められた神話的背景を指す。
  3. 833tertiae ... sortis — 性質の属格、あるいは関係の属格。`regem`(王、すなわちプルートー)を修飾する。「第三の領地(の割り当て)の[王]」を意味する。天(ユピテル)、海(ネプトゥヌス)に次ぐ第三の領地として冥界を指す。
  4. 842-843nocti / crescere — 与格 `nocti` を伴う不定詞 `crescere`。`hora`(時間・季節)に依存する、あるいは結果を示す不定詞で、「夜にとって長くなること(長くなり始めること)の時間が戻る」の意。秋分(昼夜平分時)の到来を表現する。
  5. 855his datum solis — 非人称構文 `datum [est]`(許されている、与えられている)に、与格の制限 `his solis`(これら[若くして亡くなった子供たち]にのみ)が伴う。主語は後続の不定詞句 `relevare noctem`(夜を明るくすること)である。

この箇所を引用する

小セネカ, ヘルクレス §806-906. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi001.humanitext-lat2:806-906

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。