Humanitext Reader

オウィディウス · 悲しみの歌 §4.2.1-4.2.74

ゲルマニア征服の凱旋式の想像と心による帰郷

37 / 60 箇所 · ラテン語

要旨

ゲルマニア征服を祝うローマでの凱旋式の様子を想像し、追放の地からその華やかな情景に思いを馳せ、自分の心だけは祖国に戻ってその喜びを共有しようとする。

§4.2.1Iam fera Caesaribus Germania, totus ut orbis, §4.2.2victa potest flexo succubuisse genu,
今や、野蛮なゲルマニアも、全世界がそうであるように、征服され、膝を折ってカエサルたちに屈服することができる。
§4.2.3altaque velentur fortasse Palatia sertis, §4.2.4turaque in igne sonent inficiantque diem, §4.2.5candidaque adducta collum percussa securi §4.2.6victima purpureo sanguine pulset humum,
そして、高きパラティウムの宮殿はおそらく花輪で飾られ、香は火の中でパチパチと音を立てて空を香らせており、引き寄せられた斧によって首を打たれた真っ白な生贄が、紫の血で地面を叩いている。
§4.2.7donaque amicorum templis promissa deorum §4.2.8reddere victores Caesar uterque parent,
そして、勝利者である二人のカエサルは、神々の味方の神殿に約束された贈り物を返す準備をしている。
§4.2.9et qui Caesareo iuvenes sub nomine crescunt, §4.2.10perpetuo terras ut domus illa regat,
そして、カエサルの名のもとに成長しつつある若者たちも、あの家が永遠に大地を支配するようにと祈っている。
§4.2.11cumque bonis nuribus pro sospite Livia nato §4.2.12munera det meritis, saepe datura, deis,
リウィアもまた、優れた嫁たちとともに、無事な息子のために、功績のある神々に、これからも度々捧げるであろう贈り物を捧げている。
§4.2.13et pariter matres et quae sine crimine castos §4.2.14perpetua servant virginitate focos;
同様に、母親たちや、罪なく清らかな炉の火を永遠の処女性をもって守る者たちも捧げている。
§4.2.15plebs pia cumque pia laetetur plebe senatus, §4.2.16parvaque cuius eram pars ego nuper eques.
敬虔な民衆、そして敬虔な民衆とともに元老院が歓喜し、かつて私がその小さな一部であった騎士階級も歓喜している。
§4.2.17nos procul expulsos communia gaudia fallunt, §4.2.18famaque tam longe non nisi parva venit,
遠くへ追い払われた私には、皆の喜びは届かず、これほど遠くには、わずかな噂しかやって来ない。
§4.2.19ergo omnis populus poterit spectare triumphos, §4.2.20cumque ducum titulis oppida capta leget,
したがって、すべての民衆は凱旋式を見ることができ、将軍たちの称号とともに、占領された町々の名を読むだろう。
§4.2.21vinclaque captiva reges cervice gerentes §4.2.22ante coronatos ire videbit equos,
そして、囚われの首に鎖をかけた王たちが、花輪を飾られた馬の前を歩いていくのを見るだろう。
§4.2.23et cernet vultus aliis pro tempore versos, §4.2.24terribiles aliis inmemoresque sui,
そして、ある者には状況に応じて向けられ、ある者には恐ろしく、また自らを忘れた彼らの表情を見るだろう。
§4.2.25quorum pars causas et res et nomina quaeret, §4.2.26pars referet, quamvis noverit illa parum.
彼らのうち一部は、原因や事績や名前を尋ね、他の一部は、それらをほとんど知らなくても、語って聞かせるだろう。
§4.2.27‘hic, qui Sidonio fulget sublimis in ostro, §4.2.28dux fuerat belli, proximus ille duci.
「シドンの紫衣をまとって高々と輝いているこの男は、戦争の指揮官であった。 その隣の者は指揮官の副官だ。
§4.2.29hic, qui nunc in humo lumen miserabile fixit, §4.2.30non isto vultu, cum tulit arma, fuit.
今、地面に惨めな視線を落としているこの男は、武器を手にしていたときは、そのような顔つきではなかった。
§4.2.31ille ferox et adhuc oculis hostilibus ardens §4.2.32hortator pugnae consiliumque fuit.
あの猛々しく、今なお敵意に満ちた目で燃えている男は、戦いの鼓舞者であり、その計画者であった。
§4.2.33perfidus hic nostros inclusit fraude locorum, §4.2.34squalida promissis qui tegit ora comis.
裏切り者のこの男は、地形の罠によって我が軍を包囲した、誓いによって伸ばされた汚れた髪で、惨めな顔を覆っている男だ。
§4.2.35illo, qui sequitur, dicunt mactata ministro §4.2.36saepe recusanti corpora capta deo.
後に続くあの男の奉仕によって、捕らえられた生贄の体が、しばしばそれを拒む神に屠られたと言われている。
§4.2.37hic lacus, hi montes, haec tot castella, tot amnes §4.2.38plena ferae caedis, plena cruoris erant.
この湖、これらの山々、これら多くの砦、これら多くの川は、かつて残虐な虐殺に満ち、血で満ちていた。
§4.2.39Drusus in his meruit quondam cognomina terris, §4.2.40quae bona progenies, digna parente, fuit.
ドルススはかつてこれらの土地で添え名を獲得した、彼は親にふさわしい、優れた子孫であった。
§4.2.41cornibus hic fractis viridi male tectus ab ulva §4.2.42decolor ipse suo sanguine Rhenus erat.
角を折られ、緑の草に辛うじて覆われているこのライン川自身も、自らの血で変色していた。
§4.2.43crinibus en etiam fertur Germania passis, §4.2.44et ducis invicti sub pede maesta sedet,
見よ、ゲルマニアもまた、髪を振り乱して運ばれており、無敵の将軍の足元に、悲しげに座っている。
§4.2.45collaque Romanae praebens animosa securi §4.2.46vincula fert illa, qua tulit arma, manu. ’
ローマの斧に誇り高き首を差し出し、武器を持っていたまさにその手で、鎖をかけられている。
§4.2.47hos super in curru, Caesar, victore veheris §4.2.48purpureus populi rite per ora tui,
」これらすべてのものの上に、カエサルよ、あなたは勝利の戦車に乗って運ばれ、紫の衣をまとい、あなたの民衆の目の前を厳かに通り過ぎる。
§4.2.49quaque ibis, manibus circumplaudere tuorum, §4.2.50undique iactato flore tegente vias.
そして、あなたが進むところ、あなたの身内の者たちの手によって四方から拍手喝采され、いたるところで投げられる花が道を覆う。
§4.2.51tempora Phoebea lauro cingetur io que §4.2.52miles io magna voce triumphe canet,
こめかみはアポロンの月桂樹で飾られ、「イオー」と、兵士は大声で「イオー、凱旋よ! 」と歌う。
§4.2.53ipse sono plausuque simul fremituque canente §4.2.54quadriiugos cernes saepe resistere equos.
あなた自身、音や拍手、そして歌う歓声によって、四頭立ての馬たちがしばしば立ち止まるのを見るだろう。
§4.2.55inde pet es arcem et delubra faventia votis, §4.2.56et dabitur merito laurea vota Iovi.
そこから、あなたは砦と、誓願に好意的な神殿を目指し、そして約束された月桂冠が、当然のごとくユピテルに捧げられる。
§4.2.57haec ego summotus qua possum mente videbo:
これらを、私は追放された身ながら、可能な限り心の中で見るだろう。
§4.2.58erepti nobis ius habet illa loci:
心は、私から奪われた場所に立ち入る権利を持っているのだ。
§4.2.59illa per inmensas spatiatur libera terras, §4.2.60in caelum celeri pervenit illa via,
心は、広大な大地を自由に歩き回り、素早い道を通って天へと到達する。
§4.2.61illa meos oculos mediam deducit in urbem, §4.2.62immunes tanti nec sinit esse boni;
心は私の目を都の中心へと導き、これほど大きな恵みから私を遠ざけておくことを許さない。
§4.2.63invenitque animus, qua currus spectet eburnos;
そして精神は、象牙の戦車を眺める場所を見出す。
§4.2.64sic certe in patria per breve tempus ero,
そうして確かに、私は短い時間ながら祖国にいることになる。
§4.2.65vera tamen capiet populus spectacula felix, §4.2.66laetaque erit praesens cum duce turba suo.
しかし、幸運な民衆は本物の見世物を目にし、その場にいる群衆は、自らの将軍とともに喜ぶ。
§4.2.67at mihi fingendo tantum longeque remotis §4.2.68auribus hic fructus percipiendus erit,
だが私にとっては、ただ想像することによって、そしてはるか遠くに離された耳によってのみ、この喜びは味わわれるべきものとなる。
§4.2.69atque procul Latio diversum missus in orbem §4.2.70qui narret cupido, vix erit, ista mihi.
そして、ラティウムから遠く離れ、世界の反対側へと送られた私には、渇望する私にこれらのことを語ってくれる人は、ほとんどいないだろう。
§4.2.71is quoque iam serum referet veteremque triumphum:
その人でさえも、すでに遅きに失した、古いものとなった凱旋式を伝えることになる。
§4.2.72quo tamen audiero tempore, laetus ero.
それでも、それを聞くときには、私は喜びだろう。
§4.2.73illa dies veniet, mea qua lugubria ponam, §4.2.74causaque privata publica maior erit.
私の悲哀を脱ぎ捨てる、その日がいつか来るだろう、そして、公の喜びの大義が、私的な悲しみの大義よりも大きくなるだろう。

語釈・文法注

  1. §4.2.5collum percussa — 受動分詞 percussa に伴う関係の対格(いわゆるギリシア的対格)であり、collum(首)は「首に関して打たれた」を意味する。
  2. §4.2.11nato — 前置詞 pro(〜のために)に支配される奪格。nato(息子)はここではリウィアの息子であるティベリウス帝を指す。
  3. §4.2.35illo ... ministro — 手段・仲介を表す奪格、または奪格独立構文(「あの者が手助けするもとで」)。mactata の行為の仲介者を示している。
  4. §4.2.53canente — 現在分詞 canente は男性単数奪格で、直前の fremitu(歓声、ざわめき)を修飾している。

この箇所を引用する

オウィディウス, 悲しみの歌 §4.2.1-4.2.74. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:4.2.1-4.2.74

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。