Humanitext Reader

オウィディウス · 恋の技術 §2.449-2.521

怒る愛人の宥め方と汝自身を知れの教え

17 / 30 箇所 · ラテン語

要旨

愛人が怒り狂った時の宥め方として、ベッドでの交わりが最良の解決策であることを神話や自然界の例を引いて説明し、さらにアポロン神の啓示による「汝自身を知れ」という教えを恋愛の文脈に応用する。

§2.449Quae, simul invitas crimen pervenit ad aures, §2.450Excidit, et miserae voxque colorque fugit.
その女は、罪の知らせが望まぬ耳に届くやいなや、気絶し、哀れな女からは声も顔色も消え去る。
§2.451Ille ego sim, cuius laniet furiosa capillos: §2.452Ille ego sim, teneras cui petat ungue genas,
私は、狂乱した彼女がその髪をかきむしるような、そういう男でありたい:私は、彼女が爪でその柔らかな頬を傷つけるような、そういう男でありたい。
§2.453Quem videat lacrimans, quem torvis spectet ocellis, §2.454Quo sine non possit vivere, posse velit.
涙を流しながら彼女が見つめる男、険しい目つきで睨みつける男、その男なしには生きられず、しかし生きられるようなりたいと願うような男でありたい。
§2.455Si spatium quaeras, breve sit, quo laesa queratur, §2.456Ne lenta vires colligat ira mora; §2.457Candida iamdudum cingantur colla lacertis, §2.458Inque tuos flens est accipienda sinus.
もし君が時間を求めるなら、傷ついた彼女が嘆く時間は短くあるべきだ、長引く遅延によって怒りが力を蓄えないように;白い首はすぐにでも両腕で抱かれ、泣いている彼女は君の胸に受け入れられねばならない。
§2.459Oscula da flenti, Veneris da gaudia flenti, §2.460Pax erit: hoc uno solvitur ira modo.
泣いている彼女に口づけを授け、泣いている彼女にウェヌスの喜びを与えよ、平和が訪れるだろう:怒りはただこの一つの方法によって解かれるのだ。
§2.461Cum bene saevierit, cum certa videbitur hostis, §2.462Tum pete concubitus foedera, mitis erit.
彼女が十分に荒れ狂い、確かな敵に見えるとき、その時こそ同寝の協定を求めよ、彼女は穏やかになるだろう。
§2.463Illic depositis habitat Concordia telis: §2.464Illo, crede mihi, Gratia nata loco est.
そこには、武器を置いた調和が住んでいる:その場所に、私を信じるがいい、優美は生まれたのだ。
§2.465Quae modo pugnarunt, iungunt sua rostra columbae, §2.466Quarum blanditias verbaque murmur habet.
今しがた争っていた鳩たちが、互いの嘴を合わせる、彼らの愛撫や言葉は、さえずりを含んでいる。
§2.467Prima fuit rerum confusa sine ordine moles, §2.468Unaque erat facies sidera, terra, fretum; §2.469Mox caelum impositum terris, humus aequore cincta est §2.470Inque suas partes cessit inane chaos; §2.471Silva feras, volucres aer accepit habendas, §2.472In liquida, pisces, delituistis aqua.
最初のうちは、秩序のない混濁した事物の塊があり、星々も、大地も、海も、すべてただ一つの姿をしていた;やがて天が大地の上に置かれ、地は海に囲まれ、空虚な混沌はそれぞれの部分へと退いた;森は野獣を、空気は鳥たちを受け入れて住まわせ、魚たちよ、お前たちは澄んだ水の中に身を隠した。
§2.473Tum genus humanum solis errabat in agris, §2.474Idque merae vires et rude corpus erat; §2.475Silva domus fuerat, cibus herba, cubilia frondes: §2.476Iamque diu nulli cognitus alter erat.
その頃、人類は孤独な野原をさまよっており、それはただの体力と粗野な肉体にすぎなかった;森が家であり、食物は草、寝床は木の葉であった:そして長い間、誰一人として他者を知ることはなかった。
§2.477Blanda truces animos fertur mollisse voluptas: §2.478Constiterant uno femina virque loco; §2.479Quid facerent, ipsi nullo didicere magistro: §2.480Arte Venus nulla dulce peregit opus.
心地よい快楽が、その荒々しい心を和らげたと言われている:女と男が、同じ一つの場所に立ち止まったのだ;自分たちが何をすべきか、彼らは教師なしで自ら学んだ:ウェヌスは何の技術もなしに、その甘美な業を成し遂げた。
§2.481Ales habet, quod amet; cum quo sua gaudia iungat, §2.482Invenit in media femina piscis aqua; §2.483Cerva parem sequitur, serpens serpente tenetur, §2.484Haeret adulterio cum cane nexa canis; §2.485Laeta salitur ovis: tauro quoque laeta iuvenca est: §2.486Sustinet inmundum sima capella marem; §2.487In furias agitantur equae, spatioque remota §2.488Per loca dividuos amne sequuntur equos.
鳥には愛するものがあり;自らの喜びをともに結ぶ相手を、魚の雌は水の中で見いだす;雌鹿はつがいの雄を追い、蛇は蛇に絡まり、犬は犬と結びついて交尾のなかに留まる;羊は喜んで乗られ:若い雌牛も牡牛を喜ぶ:鼻の低い雌山羊は、不潔な雄山羊を受け入れる;雌馬たちは狂乱に駆り立てられ、川によって隔てられた遠くの場所を通って、離れた雄馬たちの後を追う。
§2.489Ergo age et iratae medicamina fortia praebe: §2.490Illa feri requiem sola doloris habent: §2.491Illa Machaonios superant medicamina sucos: §2.492His, ubi peccaris, restituendus eris.
さあ、進んで怒れる彼女に強力な特効薬を与えよ:それらだけが、激しい痛みの安息をもたらす:それらの薬は、マカオンの薬液に勝る:君が過ちを犯したとき、これらによって君は元通りに修復されるだろう。
§2.493Haec ego cum canerem, subito manifestus Apollo §2.494Movit inauratae pollice fila lyrae.
私がこれらのことを歌っていたとき、突然、姿を現したアポロンが金箔を施した竪琴の弦を親指で動かした。
§2.495In manibus laurus, sacris inducta capillis §2.496Laurus erat; vates ille videndus adit.
手には月桂樹があり、神聖な髪にも月桂樹が飾られていた;あの見るべき詩人の神が近づいてくる。
§2.497Is mihi 'Lascivi' dixit 'praeceptor Amoris,
彼は私に言った。
§2.498Duc, age, discipulos ad mea templa tuos, §2.499Est ubi diversum fama celebrata per orbem §2.500Littera, cognosci quae sibi quemque iubet.
「奔放な愛の教師よ、さあ、君の弟子たちを私の神殿へ連れて行きなさい、そこには、世界中にその名声が知れ渡った文字があり、それは各人に自分自身を知るように命じている。
§2.501Qui sibi notus erit, solus sapienter amabit, §2.502Atque opus ad vires exiget omne suas.
自分自身を知る者だけが、賢明に愛するだろう、そしてすべての営みを、自分の力に合わせて行うだろう。
§2.503Cui faciem natura dedit, spectetur ab illa: §2.504Cui color est, umero saepe patente cubet: §2.505Qui sermone placet, taciturna silentia vitet: §2.506Qui canit arte, canat; qui bibit arte, bibat.
自然が容姿を授けた者は、その美しさによって見られるようにせよ:美しい肌を持つ者は、しばしば肩をはだけて横たわるがよい:話術で人を喜ばせる者は、物静かな沈黙を避けるがよい:技術をもって歌う者は歌い;技術をもって飲む者は飲むがよい。
§2.507Sed neque declament medio sermone diserti, §2.508Nec sua non sanus scripta poeta legat!'
しかし、雄弁な者たちも対話の途中で大演説をぶつべきではなく、正気でない詩人が自分の作品を朗読すべきでもない!
§2.509Sic monuit Phoebus: Phoebo parete monenti; §2.510Certa dei sacro est huius in ore fides.
」このようにポイボスは勧告した:勧告するポイボスに従いなさい;この神の聖なる口にある信頼性は確実なのだ。
§2.511Ad propiora vocor.
私はより身近な事柄へと呼び戻される。
Quisquis sapienter amabit §2.512Vincet, et e nostra, quod petet, arte feret.
賢明に愛する者は誰であれ勝利し、私たちの技術から、自分が求めるものを手に入れるだろう。
§2.513Credita non semper sulci cum faenore reddunt, §2.514Nec semper dubias adiuvat aura rates; §2.515Quod iuvat, exiguum, plus est, quod laedat amantes; §2.516Proponant animo multa ferenda suo.
託されたものを、畝は常に収穫とともに返すわけではなく、風は常に不安定な船を助けるわけではない;喜ばせるものはわずかであり、恋人たちを傷つけるもののほうが多い;彼らは多くの耐えるべきことを心に覚悟しておくべきだ。
§2.517Quot lepores in Atho, quot apes pascuntur in Hybla, §2.518Caerula quot bacas Palladis arbor habet, §2.519Litore quot conchae, tot sunt in amore dolores; §2.520Quae patimur, multo spicula felle madent.
アトス山にいくつの野ウサギが、ヒュブラ山にいくつの蜜蜂が群がり、パラスの青緑色の木がいくつの実をつけているか、海岸にいくつの貝殻があるか、それほど多くの苦しみが愛の中にはある;私たちが被る矢は、多くの胆汁に浸されている。
§2.521Dicta erit isse foras: intus fortasse videre est:
彼女が外出中だと言われることもあるだろう:しかし、内部に彼女の姿が見えるかもしれない:

語釈・文法注

  1. §2.449Quae, simul invitas crimen pervenit ad aures — 関係代名詞の文頭での形容詞的使用(あるいは接続の関係代名詞)。先行詞は前歌の `puella` であり、文全体の主語。`simul` は `simul ac`(〜するやいなや)の意。
  2. §2.454Quo sine non possit vivere, posse velit. — 前置詞の倒置(後置)。`quo sine` は `sine quo`(それなしには)の意。`possit` と `velit` は接続法現在で、望ましい状況を描写する関係節。後半は「[しかし、それなしでも生きられる]ことができるようになりたいと[口では]願う」という意味。
  3. §2.480Arte Venus nulla dulce peregit opus. — 強烈な語順の倒置(ハイパーバトン)。奪格名詞 `arte` とそれを修飾する形容詞 `nulla` が、主語の `Venus` を挟んで文頭と文中に大きく離隔している。「ウェヌスは何の技術もなしに……」の意味。
  4. §2.500Littera, cognosci quae sibi quemque iubet. — デルポイの神殿の銘文「汝自身を知れ」を指す。対格不定詞構文で、`quemque`(各人が)が不定詞 `cognosci` の主語だが、`cognosci` は受動不定詞であるため、「各人が自分自身(`sibi`、与格)にとって知られるようになることを[神託が]命じる」という受動の構造になっている。

この箇所を引用する

オウィディウス, 恋の技術 §2.449-2.521. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi004.humanitext-lat2:2.449-2.521

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。