Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §9.33.1-9.33.9

アッピウス・クラウディウスの辞任拒否と護民官の弾劾

471 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

翌年の執政官ファビウスがストリウムの戦いを受け継ぐ一方、ローマでは任期を過ぎても辞任を拒む監察官アッピウス・クラウディウスと護民官センプローニウスとの間で法的な論争が始まる。

§9.33.1Q. Fabius, insequentis anni consul, bellum ad Sutrium excepit, collega Fabio C. Marcius Rutilus datus est.
翌年の執政官クィントゥス・ファビウスがストリウムでの戦争を引き継ぎ、ファビウスの同僚としてガイウス・マルキウス・ルティルスが与えられた。
§9.33.2ceterum et Fabius supplementum ab Roma adduxit et novus exercitus domo accitus Etruscis venit.
一方、ファビウスもローマから増援部隊を率いてきており、エトルリア人側にも故郷から召集された新しい軍勢が到着した。
permulti anni iam erant,
すでに非常に多くの歳月が経っていた、パトリキの政務官と護民官との間に何の争いもなかった期間が。
§9.33.3cum inter patricios magistratus tribunosque nulla certamina fuerant, cum ex ea familia, quae velut fatales cum tribunis ac plebe simultates exercebat, certamen oritur.
だがその時、護民官や平民と宿命的な反目を続けてきたあの家系から、争いが起こる。
§9.33.4Appi Claudius censor circumactis decem et octo mensibus, quod Aemilia lege finitum censurae spatium temporis erat, cum C. Plautius, collega eius, magistratu se abdicasset, nulla vi conpelli, ut abdicaret, potuit.
監察官アッピウス・クラウディウスは、18ヶ月が経過したとき(アエミリウス法によって監察官の任期は制限されていたため)、同僚のガイウス・プラウティウスが政務官を辞任したにもかかわらず、辞任するよういかなる力によっても強制されることはなかった。
§9.33.5P. Sempronius erat tribunus plebis, qui finiendae censurae intra legitimum tempus actionem susceperat, non popularem magis quam iustam nec in vulgus quam optimo cuique gratiorem.
プブリウス・センプローニウスが平民護民官であり、彼は法的な期間内に監察官職を終わらせるための行動を起こした。 それは民衆に人気があるというよりは正当なものであり、一般大衆に対するよりも最善の人々にとって喜ばしいものであった。
§9.33.6is cum identidem legem Aemiliam recitaret auctoremque eius Mam.
彼は繰り返しアエミリウス法を朗読し、その提案者である独裁官マメルクス・アエミリウスを称賛した。
Aemilium dictatorem laudibus ferret, qui quinquennalem ante censuram et longinquitate potestatis dominantem intra sex mensum et anni coegisset spatium,
アエミリウスは、それまで5年間であり、その権力の長期性ゆえに支配的であった監察官職を、6ヶ月と1年の期間へと制限した人物であった。
§9.33.7“dic agedum” inquit, “Appi Claudi, quidnam facturus fueris, si eo tempore, quo C. Furius et M. Geganius censores fuerunt, censor fuisses. ”
「さあ言ってくれ、アッピウス・クラウディウスよ」と彼は言った。 「ガイウス・フリウスとマルクス・ゲガニウスが監察官であったあの時代に、もしお前が監察官であったなら、いったいどうするつもりであったのかを」。
§9.33.8negare Appius interrogationem tribuni magno opere ad causam pertinere suam;
アッピウスは、護民官の質問は自らの件にはほとんど関係がないと否定した。
§9.33.9nam etsi tenuerit lex Aemilia eos censores, quorum in magistratu lata esset, quia post illos censores creatos eam legem populus iussisset quodque postremum iussisset, id ius ratumque esset, non tamen aut se aut eorum quemquam, qui post eam legem latam creati censores essent, teneri ea lege potuisse.
なぜなら、たとえアエミリウス法が、その任期中にその法が可決された監察官たちを拘束したとしても(それは、彼ら監察官が選出された後に人民がその法律を可決したのであり、人民が最後に決定したことこそが有効な法となるからであるが)、しかし、その法律の可決後に選出された自分や他の監察官たちの誰も、その法律に拘束され得ることはなかったからである。

語釈・文法注

  1. §9.33.3permulti anni iam erant, cum ... cum ... certamen oritur — 最初の cum 節(cum ... fuerant)は「〜してから多くの歳月が経っていた」と時を示すが、2番目の cum 節(cum ... oritur)は「その時〜が起こる」という突発的な出来事を表すいわゆる「逆接の cum」(cum inversum)であり、主節の未完了過去の状態に対して歴史的現在(oritur)が用いられている。
  2. §9.33.7quidnam facturus fueris, si ... fuisses — 過去の事実に対する反実仮想条件文(si ... fuisses)の帰結節が、間接疑問(quidnam ...)に埋め込まれた形。反実仮想過去の帰結「何をしたであろうか(fecisses)」が、間接疑問文の主動詞の制約により「未来分詞 + fuerim」の完了接続法能動(facturus fueris)に変化している。
  3. §9.33.9non tamen aut se aut eorum quemquam ... teneri ea lege potuisse — 前節の歴史的不定詞 negare(アッピウスは否定した)に導かれた間接話法(Oratio Obliqua)における主節であり、対格不定詞(AcI)の構造。主語対格は se および eorum quemquam、不定詞は potuisse、その補語として受動不定詞 teneri が使われている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §9.33.1-9.33.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.33.1-9.33.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。