Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §9.35.1-9.35.8

ファビウスによるストリウム近郊でのエトルリア軍撃破

473 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官ファビウス率いるローマ軍が、ストリウムを包囲するエトルリア軍と遭遇し、地形を利用して敵の突撃を破り、大勝して敵の陣営を占領する。

§9.35.1dum ea Romae geruntur, iam Sutrium ab Etruscis obsidebatur, consulique Fabio imis montibus ducenti ad ferendam opem sociis temptandasque munitiones, si qua posset, acies hostium instructa occurrit;
ローマでそれらのことが行われている間、すでにストリウムはエトルリア人によって包囲されており、同盟者に援助を届け、もしどこかで可能ならば包囲壁を突くために軍を進めていた執政官ファビウスに対し、整列した敵の戦列が立ちふさがった。
§9.35.2quorum ingentem multitudinem cum ostenderet subiecta late planities, consul, ut loco paucitatem suorum adiuvaret, flectit paululum in clivos agmen aspreta erant strata saxis —, inde signa in hostem obvertit.
下方に広く広がる平原が彼らの膨大な大軍を示していたので、執政官は地形によって味方の少なさを補うため、軍列を少し丘の斜面(そこは岩が散らばった険しい場所であったが)へと向け、そこから敵へと隊旗を向き直らせた。
§9.35.3Etrusci omnium praeterquam multitudinis suae, qua sola freti erant, inmemores proelium ineunt adeo raptim et avide, ut abiectis missilibus, quo celerius manus consererent, stringerent gladios vadentes in hostem;
エトルリア人は、自分たちが唯一頼りにしていた自軍の多さ以外のすべてのことを忘れて、敵に向かって進みながら、より早く白兵戦を行うために投射兵器を投げ捨てて剣を抜くほど、極めて急速かつ貪欲に戦闘に突入した。
§9.35.4Romanus contra nunc tela nunc saxa, quibus eos adfatim locus ipse armabat, ingerere.
これに対してローマ兵は、その場所自体が彼らに十分に供給していた投げ槍や石を次々に投げつけた。
§9.35.5igitur scuta galeaeque ictae cum etiam quos non vulneraverunt turbarent, neque subire erat facile ad propiorem pugnam, neque missilia habebant, quibus eminus rem gererent;
したがって、打撃を受けた盾や兜は、負傷しなかった者たちさえも混乱させ、より接近した戦闘へと近づくことは容易ではなく、また彼らは遠くから戦闘を行うための投射兵器も持っていなかった。
§9.35.6stantes et expositos ad ictus, cum iam satis nihil tegeret, quosdam etiam pedem referentes fluctuantemque et instabilem aciem redintegrato clamore strictis gladiis hastati et principes invadunt.
もはや十分に保護するものが何もなかったため、立ち尽くして打撃に身を晒している者たちや、一部には後退しつつある者たちもいたが、このように動揺し不安定になった敵の戦列に対し、ハスタティとプリンキペスは再び鬨の声を上げて剣を抜き、襲いかかった。
§9.35.7eum impetum non tulerunt Etrusci versisque signis fuga effusa castra repetunt.
エトルリア人はこの突撃に耐えられず、隊旗を反転させて雪崩を打って陣営へと逃げ戻った。
§9.35.8sed equites Romani praevecti per obliqua campi cum se fugientibus obtulissent, omisso ad castra itinere montes petunt;
しかし、平原を斜めに先回りしていたローマの騎兵たちが逃走する者たちの前に立ちはだかったため、彼らは陣営への道をあきらめて山へと向かった。
inde inermi paene agmine ac vexato vulneribus in silvam Ciminiam penetratum.
そこから、ほぼ武装を失い傷ついた軍列で、キミニウスの森への退却が行われた。
Romanus multis milibus Etruscorum caesis, duodequadraginta signis militaribus captis, castris etiam hostium cum praeda ingenti potitur.
ローマ軍は数千人のエトルリア人を殺害し、38の軍旗を奪い、敵の陣営をも莫大な戦利品とともに手に入れた。
tum de persequendo hoste agitari coeptum.
その後、敵を追撃することについて議論が始められた。

語釈・文法注

  1. 9.35.1ducenti — 数詞「200」(ducentī)ではなく、動詞 dūcō(率いる、軍を進める)の現在分詞 dūcēns の男性単数与格形。先行する consulī Fabiō に係り、「軍を進めている執政官ファビウスに」の意となる。
  2. 9.35.4ingerere — 歴史的不定詞(historical infinitive)。主語は Romanus であり、過去の活発な動作を生き生きと描写するために、直説法過去の代わりに不定詞現在形が用いられている。
  3. 9.35.6stantes et expositos — stantes や expositos、および quosdam... referentes はすべて動詞 invadunt の直接目的語である aciem(戦列)を構成する兵士たちの状態を描写する対格。動揺し不安定な敵の戦列とその中の兵士たちのあり様を、文頭に置くことで強調している。
  4. 9.35.8penetratum — 自動詞 penetrō の完了分詞中性単数形を用いた非人称受動態(助動詞 est は省略)。「(彼らによって)退却が行われた」すなわち「彼らは退却した」を意味する。同文末尾の agitari coeptum も同様の非人称受動構文。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §9.35.1-9.35.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.35.1-9.35.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。