Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §7.19.1-7.19.10

タルクィニイへの報復と独裁官マンリウスの任命

375 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ティブルトゥス人への勝利とタルクィニイ人への過酷な報復、およびサムニウム人との同盟締結が描かれる。国内では平民が債務に苦しむ中、カエレとウォルスキの脅威に対抗してティトゥス・マンリウスが独裁官に任命され、カエレに宣戦布告する。

§7.19.1duo bella eo anno prospere gesta.
この年、二つの戦争が成功裏に戦われた。
cum Tiburtibus usque ad deditionem pugnatum.
ティブルトゥス人とは、降伏に至るまで戦いが続けられた。
Sassula ex his urbs capta;
これらの都市のうち、サッスラという都市が占領された。
ceteraque oppida eandem fortunam habuissent, ni universa gens positis armis in fidem consulis venisset.
もし部族全体が武器を置いて執政官の信義に身を委ねていなければ、他の町も同じ運命をたどったであろう。
§7.19.2triumphatum de Tiburtibus;
ティブルトゥス人に対して凱旋式が挙行された。
alioquin mitis victoria fuit.
それ以外では、勝利は穏やかなものであった。
in Tarquinienses acerbe saevitum;
タルクィニイ人に対しては過酷に報復された。
multis mortalibus in acie caesis ex ingenti captivorum numero trecenti quinquaginta octo delecti, nobilissimus quisque, qui Romam mitterentur;
多くの人々が戦場で殺され、膨大な数の捕虜の中から、ローマに送るために、最も高貴な者たちばかり三百五十八人が選ばれた。
vulgus aliud trucidatum.
残りの大衆は虐殺された。
§7.19.3nec populus in eos, qui missi Romam erant, mitior fuit;
ローマに送られた者たちに対して、民衆も少しも寛大ではなかった。
medio in foro omnes virgis caesi ac securi percussi.
広場の中央で全員が鞭で打たれ、斧で斬首された。
id pro immolatis in foro Tarquiniensium Romanis poenae hostibus redditum.
これは、タルクィニイの広場で生贄にされたローマ人に対する罰として、敵に返されたものである。
§7.19.4res bello bene gestae, ut Samnites quoque amicitiam peterent, effecerunt.
戦争における成功は、サムニウム人をもまた友好関係を求めるようにさせる結果をもたらした。
legatis eorum comiter ab senatu responsum, foedere in societatem accepti.
彼らの使節に対しては、元老院によって親切に回答がなされ、同盟の条約に受け入れられた。
§7.19.5non eadem domi quae militiae fortuna erat plebi Romanae.
ローマの平民にとって、国内での運命は軍務におけるものと同じではなかった。
nam etsi unciario faenore facto levata usura erat, sorte ipsa obruebantur inopes nexumque inibant;
というのは、利子が十二分の一に制定されて利息が軽減されたものの、貧民たちは元本そのものによって圧倒され、債務奴隷の身となっていったからである。
eo nec patricios ambo consules neque comitiorum curam publicave studia prae privatis incommodis plebs ad animum admittebat.
それゆえ、平民は私的な困窮のために、二人の執政官がともにパトリキであることも、選挙への関心も、公的な熱意も、心に留める余裕がなかった。
§7.19.6consulatus uterque apud patricios manet;
両方の執政官職はパトリキのもとに留まった。
consules creati C. Sulpicius Peticus quartum M. Valerius Publicola iterum.
選出された執政官は、ガイウス・スルピキウス・ペティクスが四度目、マルクス・ウァレリウス・プブリコラが二度目であった。
in bellum Etruscum intentam civitatem, quia Caeritem populum misericordia consanguinitatis Tarquiniensibus adiunctum fama ferebatur, legati Latini ad Volscos convertere nuntiantes exercitum conscriptum armatumque iam suis finibus inminere;
カエレの民が血縁の情からタルクィニイ人に合流したという噂が流れていたため、国家がエトルリア戦争に精神を集中させていたところへ、ラティウム人の使節たちが彼らの関心をウォルスキ人へと向けさせた。
inde populabundos in agrum Romanum venturos esse.
彼らの報告によれば、徴募され武装された軍隊がすでに彼らの国境に迫っており、そこから彼らは略奪を働きながらローマの領野へ侵入してくるだろうということであった。
§7.19.7censuit igitur senatus neutram neglegendam rem esse, utroque legiones scribi consulesque sortiri provincias iussit.
したがって元老院は、どちらの事態も軽視すべきではないと判断し、両方に軍団を徴募すること、および執政官たちが任地をくじで決めることを命令した。
§7.19.8inclinavit deinde pars maior curae in Etruscum bellum, postquam litteris Sulpici consulis, cui Tarquinii provincia evenerat, cognitum est depopulatum agrum circa Romanas salinas praedaeque partem in Caeritum fines avectam et haud dubie iuventutem eius populi inter praedatores fuisse.
その後、タルクィニイが任地として当たっていた執政官スルピキウスの書簡によって、ローマの塩田の周辺の領野が荒廃させられ、獲物の一部がカエレの国境内に運び去られたこと、および疑いなくその民の若者たちが略奪者たちの中にいたことが知られると、配慮の大部分はエトルリア戦争へと傾いた。
§7.19.9itaque Valerium consulem, Volscis oppositum castraque ad finem Tusculanum habentem, revocatum inde senatus dictatorem dicere iussit.
そのため、ウォルスキ人に対峙し、トゥスクルムの国境近くに陣を張っていた執政官ウァレリウスを、元老院はそこから召還して独裁官を指名するように命じた。
§7.19.10T. Manlium L. f.
彼はルキウスの子ティトゥス・マンリウスを指名した。
dixit. is cum sibi magistrum equitum A. Cornelium Cossum dixisset, consulari exercitu contentus ex auctoritate patrum ac populi iussu Caeritibus bellum indixit.
マンリウスは、アウルス・コルネリウス・コッススを自らの騎兵長官に指名すると、執政官の軍勢だけで満足し、父祖たちの権威と民衆の命令に基づいて、カエレの人々に対して宣戦を布告した。

語釈・文法注

  1. §7.19.1ceteraque oppida eandem fortunam habuissent, ni universa gens positis armis in fidem consulis venisset — 過去の事実の叙述(Sassula ... capta [est])の後に続く、過去の反実仮想を表す条件文。条件節(`ni`を伴う接続法過去完了 `venisset`)と帰結節(接続法過去完了 `habuissent`)の対比によって、「もし部族全体が武器を置いて降伏していなければ、他の町も同じ運命をたどったであろう」という、現実には起こらなかった過去の可能性を示す。
  2. §7.19.5patricios ambo consules — 動詞句 `ad animum admittebat`(心に受け入れる、気にかける)の直接目的語として機能している対格不定詞句。コピュラ `esse` が省略された「二人の執政官が(ともに)パトリキであること」を指す。
  3. §7.19.6in bellum Etruscum intentam civitatem ... legati Latini ad Volscos convertere — 文全体の主節は、主語 `legati Latini`、直接目的語 `intentam civitatem`(エトルリア戦争に集中していた国家)、および主動詞 `convertere`(完了形三人称複数、すなわち `converserunt`「向けさせた」)で構成される。中間に挿入された `quia` 節内の非人称表現 `fama ferebatur`(噂が流れていた)の内容は、対格不定詞句 `Caeritem populum ... adiunctum [esse]` によって補完されている。
  4. §7.19.8cognitum est — 非人称受動文。「〜ということが知られた」という意味。その内容(真主語)は、それに続く対格不定詞句 `depopulatum agrum ... praedaeque partem ... avectam [esse] et ... iuventutem ... fuisse` である。この情報は `litteris`(書簡によって)という手段の奪格で示されている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §7.19.1-7.19.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.19.1-7.19.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。