Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §7.18.1-7.18.10

パトリキによる執政官職独占と平民の抗議

374 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

平民から執政官職が奪われ、二人のパトリキ執政官が選出される。これに憤慨した平民と護民官は激しく抗議し選挙をボイコットするが、執政官たちはパトリキ二人の選出を強行する。

§7.18.1Quadringentesimo anno quam urbs Romana condita erat, quinto tricesimo quam a Gallis reciperata, ablato post undecimum annum a plebe consulatu patricii consules ambo ex interregno magistratum iniere, C. Sulpicius Peticus tertium M. Valerius Publicola.
ローマ市が創建されてから四〇〇年目、ガリア人から奪還されてから三十五年目の年、平民から執政官職が奪われて十一年の後に、パトリキの二人の執政官が、執政代行期を経て就任した。 ガイウス・スルピキウス・ペティクスが三度目、マルクス・ウァレリウス・プブリコラがその人たちである。
§7.18.2Empulum eo anno ex Tiburtibus haud memorando certamine captum, sive duorum consulum auspicio bellum ibi gestum est, ut scripsere quidam, seu per idem tempus Tarquiniensium quoque sunt vastati agri ab Sulpicio consule, quo Valerius adversus Tiburtes legiones duxit.
この年、エンプラムがティブルトゥス人からさほど特筆するに及ばない戦闘で占領された。 これは、ある人々が書いているように、二人の執政官の鳥占のもとでその地で戦争が行われたのか、あるいは同じ時期に、ウァレリウスがティブルトゥス人に対して軍団を率いる一方で、タルクィニイ人の領野もまた執政官スルピキウスによって荒廃させられたのか、いずれかであった。
§7.18.3domi maius certamen consulibus cum plebe ac tribunis erat.
国内では、執政官たちにとって平民および護民官たちとのより大きな争いがあった。
fidei iam suae, non solum virtutis ducebant esse, ut accepissent duo patricii consulatum, ita ambobus patriciis mandare:
彼らは、自分たちがパトリキの二人として執政官職を受け取ったように、そのようにパトリキ二人にこれを受け渡すことが、今や単に自らの力量を示すだけでなく、自らの果たすべき信義に属することであると考えていた。
§7.18.4quin aut toto cedendum esse, ut plebeius iam magistratus consulatus fiat, aut totum possidendum, quam possessionem integram a patribus accepissent.
すなわち、執政官職が今や平民の官職となるように、全面的に退くか、あるいは、父祖から無傷で受け取ったその所有権を、全体として所有し続けるかのいずれかでなければならない。
§7.18.5plebes contra fremit: quid se vivere, quid in parte civium censeri, si, quod duorum hominum virtute, L. Sexti ac C. Licini, partum sit, id obtinere universi non possint?
平民はこれに対して憤慨した。 もし、二人の男、すなわちルキウス・セクスティウスとガイウス・リキニウスの力量によって獲得されたものを、全員をもってしても維持できないのであれば、なぜ自分たちは生きているのか、なぜ市民の一部として登録されているのか。
§7.18.6vel reges, vel decemviros, vel si quod tristius sit imperii nomen, patiendum esse potius, quam ambos patricios consules videant,
二人のパトリキ執政官を見るくらいなら、王たちであれ、十人官であれ、あるいは支配の名でもしそれより過酷なものがあるならそれであれ、むしろ甘んじて受けるべきである。
§7.18.7nec in vicem pareatur atque imperetur, sed pars altera in aeterno imperio locata plebem nusquam alio natam quam ad serviendum putet.
交代で従い、支配するのではなく、一方の側が永遠の支配権に置かれ、平民を奴隷奉公するため以外には生まれてこなかったとみなすような状態よりは。
§7.18.8non desunt tribuni auctores turbarum, sed inter concitatos per se omnes vix duces eminent.
混乱を煽る護民官たちには事欠かなかったが、皆がそれ自体で激昂している中では、指導者たちはほとんど目立たなかった。
§7.18.9aliquotiens frustra in campum descensum cum esset multique per seditiones acti comitiales dies, postremo victae perseverantia consulum plebis eo dolor erupit, ut tribunos, actum esse de libertate vociferantes relinquendumque non campum iam solum sed etiam urbem, captam atque oppressam regno patriciorum, maesta plebs sequeretur.
何度か無駄にマルスの原に下り、多くの選挙日が騒動のうちに過ぎ去った後、ついに執政官たちの不屈の意志に屈した平民の怒りは、次のような形で爆発した。 すなわち、自由はすでに終わりを告げ、もはやマルスの原だけでなく、パトリキの支配によって占領され抑圧されたこの都市をも去らねばならないと大声で叫ぶ護民官たちに、悲嘆に暮れる平民が従うほどであった。
§7.18.10consules relicti a parte populi per infrequentiam comitia nihilo segnius perficiunt.
一部の民衆に見捨てられた執政官たちは、閑散とする中で、少しも怠ることなく選挙を完了させた。
creati consules ambo patricii, M. Fabius Ambustus tertium T. Quinctius.
選出された執政官は二人ともパトリキで、マルクス・ファビウス・アンブストゥスが三度目、ティトゥス・クィンクティウスであった。
in quibusdam annalibus pro T. Quinctio M. Popilium consulem invenio.
いくつかの年代記においては、ティトゥス・クィンクティウスの代わりにマルクス・ポピリウスが執政官として見出される。

語釈・文法注

  1. 7.18.1Quadringentesimo anno quam urbs Romana condita erat — `quam` は `postquam` の意味で用いられており、比較の `quam` が時を表す名詞(`anno`)と結合して「〜から何年目」を表す。
  2. 7.18.3fidei iam suae, non solum virtutis ducebant esse — `fidei` および `virtutis` は性質・特徴を表す属格(記述の属格)であり、非人称的に用いられた `esse` の述語となっている。主語は後続の不定詞句 `ut accepissent ... mandare` である。
  3. 7.18.3ut accepissent duo patricii consulatum, ita ambobus patriciis mandare — `ut ... ita ...` の相関構造。「二人のパトリキとして執政官職を受け取ったように、そのようにパトリキ二人にこれを受け渡すこと」。`mandare` は `ducebant` の目的語(または `fidei... esse` の主語となる不定詞)である。
  4. 7.18.5quid se vivere, quid in parte civium censeri — 不定詞 `vivere` と `censeri` は修辞疑問文における対格不定詞構文(「なぜ彼らは生きるべきなのか」)。間接話法(oratio obliqua)の中で主節の疑問文が対格不定詞で表されている。
  5. 7.18.9eo dolor erupit, ut tribunos ... maesta plebs sequeretur — `eo` は結果の副詞(「そこまで、その程度に」)であり、後ろの `ut` 節(結果節)を先取りしている(`eo ... ut ...` の相関関係)。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §7.18.1-7.18.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.18.1-7.18.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。