Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §5.45.1-5.45.8

アルデアとウェイイによる夜襲の勝利

304 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アルデアの人々はカミッルスの率いる奇襲によりガリア人の陣営を壊滅させ、他方ウェイイのローマ兵たちも百人隊長の指揮の下、ローマの災難を嘲笑し襲撃を企てていたエトルリア人を夜襲して大勝利を収める。

§5.45.1aequis iniquisque persuasum erat tantum bello virum neminem usquam ea tempestate esse.
好意的な人々にも敵対的な人々にも、当時あれほど戦争に優れた人物はどこにもいないということが確信されていた。
contione dimissa corpora curant intenti, quam mox signum daretur.
集会が散会されると、彼らは今か今かと合図を待ちながら、熱心に身体を休めた。
quo dato primo silentio noctis ad portas Camillo praesto fuere.
合図が与えられると、夜の最初の静寂の中に、門のところでカミッルスの前に参集した。
§5.45.2egressi haud procul urbe, sicut praedictum erat, castra Gallorum intuta neglectaque ab omni parte nacti cum ingenti clamore invadunt.
彼らは都市からそう遠くないところに進出し、予告されていた通り、あらゆる方向から無防備で放置されたガリア人の陣営を発見すると、大歓声を上げて襲撃した。
§5.45.3nusquam proelium, omnibus locis caedes est;
どこにも戦闘はなく、至る所で虐殺が行われた。
nuda corpora et soluta somno trucidantur.
裸で眠りに緩んだ肉体が屠殺された。
extremos tamen pavor cubilibus suis excitos, quae aut unde vis esset, ignaros in fugam et quosdam in hostem ipsum inprovidos tulit.
しかし、端にいた者たちは、恐怖によって寝床から叩き起こされ、いかなる攻撃がどこから来ているのかも知らないまま、逃走へと、またある者たちは不注意にも敵そのものへと押し流された。
magna pars in agrum Antiatem delati excursione ab oppidanis in palatos facta circumveniuntur similis in agro Veienti Tuscorum facta strages est,
その大部分はアンティウムの領地に逃げ込んだが、散り散りになった彼らに対して町の人々が打って出たため、取り囲まれた。 同様の虐殺が、ウェイイの領地においてトスカーナ人に対しても行われた。
§5.45.4qui urbis iam prope quadringentesimum annum vicinae, oppressae ab hoste invisitato, inaudito, adeo nihil miseriti sunt, ut in agrum Romanum eo tempore incursiones facerent plenique praedae Veios etiam praesidiumque, spem ultimam Romani nominis, in animo habuerint oppugnare.
彼らは、ほぼ四百年もの間近隣であった都市が、見たことも聞いたこともない敵によって抑圧されているのに対して、全く同情しなかった。 それどころか、まさにその時期にローマの領土へ侵入を繰り返し、略奪品をいっぱいに抱えながら、ローマの名の最後の希望であったウェイイとその守備隊をも攻撃するつもりでいたのだ。
§5.45.5viderant eos milites Romani vagantes per agros et congregato agmine praedam prae se agentis et castra cernebant haud procul Veis posita.
ローマの兵士たちは、彼らが野原をさまよっているのを目にし、また彼らが隊列を組んで略奪品を前に押したてていくのを見、さらにウェイイから遠くないところに彼らの陣営が置かれているのを見届けていた。
inde primum miseratio sui,
そこから、まず自分たちの境遇への哀れみが、次いで憤りと、そこから生じる怒りが彼らの心を捉えた。
§5.45.6deinde indignitas atque ex ea ira animos cepit: Etruscisne etiam, a quibus bellum Gallicum in se avertissent, ludibrio esse clades suas? vix temperavere animis,
自分たちがガリア人との戦争を身代わりに引き受けてやった相手であるエトルリア人にさえ、自分たちの災難が嘲笑の種にされているというのか。 彼らは、逸る気持ちを抑えることがほとんどできなかった。
§5.45.7quin extemplo impetum facerent; conpressi a Q. Caedicio centurione, quem sibimet ipsi praefecerant, rem in noctem sustinuere.
ただちに攻撃を仕掛けんばかりであったが、自分たち自身が指揮官に選んでいた百人隊長クィントゥス・カエディキウスによって制止され、決行を夜まで引き延ばした。
§5.45.8tantum par Camillo defuit actor; cetera eodem ordine eodemque fortunae eventu gesta.
カミッルスに匹敵する指導者だけが欠けていたが、その他のことは同じ手順で、同じ運命の結末をもって執り行われた。
quin etiam ducibus captivis, qui caedi nocturnae superfuerant, ad aliam manum Tuscorum ad salinas profecti nocte insequenti ex inproviso maiorem caedem edidere duplicique victoria orantes Veios redeunt.
それどころか、夜の虐殺を生き延びた捕虜たちを案内人として、翌陣、塩田の近くにいたトスカーナ人の別の部隊へと進み、不意を突いてさらに大きな虐殺を引き起こし、二重の勝利に歓呼の声を上げながらウェイイへと帰還した。

語釈・文法注

  1. §5.45.3magna pars in agrum Antiatem delati ... circumveniuntur — 集合名詞 `magna pars`(単数女性)に対して、分詞 `delati`(複数男性)および動詞 `circumveniuntur`(複数)が用いられているのは、文法的な性・数ではなく意味上の指示対象(避難した人々)に合わせた「意味による一致」(constructio ad sensum)である。
  2. §5.45.6Etruscisne etiam... ludibrio esse clades suas? — 間接話法(oratio obliqua)における修辞的疑問文であり、対格と不定詞(`clades suas` + `esse`)で表されている。また、`Etruscis`(利害の与格)と `ludibrio`(目的の与格)による「二重与格」の構成になっており、「自分たちの惨禍がエトルリア人にとっての嘲笑の的になるのか」という意味になる。
  3. §5.45.7vix temperavere animis, quin extemplo impetum facerent — `temperare`(ここでは「〜を抑制する」)は与格または奪格(`animis`)をとる。否定のニュアンスを含む「かろうじて〜を抑える(=〜せずにはいられない)」という主節の表現の後に、`quin` + 接続法(未完了過去 `facerent`)が続いて、妨害・防止の帰結を表している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §5.45.1-5.45.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.45.1-5.45.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。