Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §5.46.1-5.46.11

ファビウスの祭祀とカミッルスの独裁官任命

305 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カピトリウムを包囲されたローマで、ガイウス・ファビウス・ドルスオが敵の包囲を突破して定例の祭祀を執り行う。一方、ウェイイに集まったローマ軍は元老院の決議を得てカミッルスを独裁官に任命する。

§5.46.1Romae interim plerumque obsidio segnis et utrimque silentium esse ad id tantum intentis Gallis, ne quis hostium evadere inter stationes posset, cum repente iuvenis Romanus admiratione in se civis hostesque convertit.
一方ローマでは、多くの場合において包囲戦は弛緩しており、双方とも沈黙が支配していた。 ガリア人たちは、敵の誰も哨所の合間を縫って逃れることができないようにということだけに神経を集中させていた。 その時突然、あるローマの若者が、同胞と敵の双方の驚嘆を自分自身へと向けさせた。
§5.46.2sacrificium erat statum in Quirinali colle genti Fabiae.
ファビウス氏族の定例の生贄の儀式がクィリナリスの丘で行われることになっていた。
ad id faciendum C. Fabius Dorsuo Gabino cinctu, sacra manibus gerens, cum de Capitolio descendisset, per medias hostium stationes egressus, nihil ad vocem cuiusquam terroremve motus,
それを行うために、ガイウス・ファビウス・ドルスオはガビイ風の帯を結び、聖なる道具を手にしてカピトリウムの丘から下りてくると、敵の哨所の真ん中を通り抜け、誰の声にも脅しにも全く動じることなく、クィリナリスの丘に到達した。
§5.46.3in Quirinalem collem pervenit ibique omnibus sollemniter peractis eadem revertens similiter constanti vultu graduque, satis sperans propitios esse deos, quorum cultum ne mortis quidem metu prohibitus deseruisset, in Capitolium ad suos rediit seu attonitis Gallis miraculo audaciae seu religione etiam motis, cuius haudquaquam neglegens gens est.
そしてそこで全ての儀式を厳かに執り行うと、同じ道を、同様に揺るぎない表情と歩みで引き返し、死の恐怖によってさえ妨げられて見捨てることのなかった崇拝の対象である神々が、自分に対して好意的であると十分に信じながら、カピトリウムの自分の人々の元へと戻った。 ガリア人たちは、その驚くべき大胆さに圧倒されたのか、あるいは宗教を全く軽視しない民族であるために宗教的畏怖に動かされたためであった。
§5.46.4Veis interim non animi tantum in dies, sed etiam vires crescebant.
その間、ウェイイでは日々、気概だけでなく力も増大していた。
nec Romanis solum eo convenientibus ex agris, qui aut proelio adverso aut clade captae urbis palati fuerant, sed etiam ex Latio voluntariis confluentibus,
敗戦や占領された都市の惨劇によって野原に散り散りになっていたローマ人たちがそこへ集まってきただけでなく、ラティウムからも義勇兵たちが合流してきたからである。
§5.46.5ut in parte praedae essent, maturum iam videbatur repeti patriam eripique ex hostium manibus;
彼らは略奪品の一部を得るためであったが、すでに祖国を取り戻し、敵の手から奪還する時機は熟しているように思われた。
§5.46.6sed corpori valido caput deerat.
しかし、頑強な肉体には頭脳が欠けていた。
locus ipse admonebat Camilli, et magna pars militum erat, qui ductu auspicioque eius res prospere gesserant;
その場所自体がカミッルスを思い出させ、兵士の大部分は、彼の指揮と鳥占の下で輝かしい戦績を収めた者たちであった。
et Caedicius negare se commissurum, cur sibi aut deorum aut hominum quisquam imperium finiret potius, quam ipse memor ordinis sui posceret imperatorem.
また、カエディキウスは、神や人間の誰かが自分の指揮権を終わらせるのを甘んじて受けるつもりはなく、むしろ自分自身が己の身分をわきまえて、最高司令官を求めるべきだと断言した。
§5.46.7consensu omnium placuit ab Ardea Camillum acciri, sed antea consulto senatu, qui Romae esset;
全員の同意により、アルデアからカミッルスを召喚することが決定されたが、その前に、ローマにいる元老院に諮問することとした。
adeo regebat omnia pudor, discriminaque rerum prope perditis rebus servabant.
それほどまでに、ほぼ滅びかけた状況にあっても、慎みの心がすべてを支配し、物事の適切な区別が守られていたのである。
§5.46.8ingenti periculo transeundum per hostium custodias erat.
敵の警備を通り抜けることは、大きな危険を伴うものであった。
ad eam rem Pontius Cominius, inpiger iuvenis, operam pollicitus incubans cortici secundo Tiberi ad urbem defertur.
この任務のために、勇敢な若者ポンティウス・コミニウスが協力を申し出、コルクに身をゆだねてテヴェレ川の流れに従って下り、都市へと運ばれた。
§5.46.9inde, qua proximum fuit a ripa, per praeruptum eoque neglectum hostium custodia saxum in Capitolium evadit et ad magistratus ductus mandata exercitus edit.
そこから、岸に最も近かった場所で、険しく、それゆえに敵の警備から無視されていた岩壁を登ってカピトリウムに達し、政務官たちのもとへ導かれて軍の伝言を伝えた。
§5.46.10accepto inde senatus consulto, uti comitiis curiatis revocatus de exilio iussu populi Camillus dictator extemplo diceretur militesque haberent imperatorem, quem vellent, eadem degressus nuntius Veios contendit;
そこで、クリア民会において追放から召還され、民衆の命令によってカミッルスが直ちに独裁官に任命され、兵士たちが望む将軍を持てるようにという元老院決議を受け取ると、その使者は同じ道を下り、ウェイイへと急いだ。
§5.46.11missique Ardeam legati ad Camillum Veios eum perduxere, seu magis credere libet non prius profectum ab Ardea, quam conpererit legem latam, quod nec iniussu populi mutari finibus posset nec nisi dictator dictus auspicia in exercitu habere.
そしてアルデアに使節が派遣されてカミッルスをウェイイへと連れてきた。 あるいは、民衆の命令なしには居住地を変更できず、独裁官に任命されなければ軍の指揮権を持つことができないという法が可決されたことを彼が知るまでは、彼がアルデアを出発しなかったと信じる方を好むなら。
lex curiata lata est dictatorque absens dictus.
クリア法が可決され、不在のまま独裁官に指名された。

語釈・文法注

  1. 5.46.1silentium esse — 歴史的不定詞。主節の動詞として機能し、未完了過去 erat の意味を持つ。
  2. 5.46.2nihil — 副詞的対格(「全く〜ない」)。分詞 motus を修飾する。
  3. 5.46.3attonitis Gallis — 原因あるいは付帯状況を表す絶対的奪格。seu... seu... により、ガリア人たちがドルスオを妨げなかった理由として二つの解釈(大胆さに圧倒されたこと、あるいは宗教的畏怖)が対比されている。
  4. 5.46.3cuius — 先行詞は前文の religione(宗教的畏怖、信仰心)。形容詞 neglegens は属格を支配する。
  5. 5.46.6Camilli — 記憶や想起を表す動詞 admoneo が支配する属格。
  6. 5.46.6negare se commissurum, cur — negare は歴史的不定詞。se commissurum [esse] は対格不定詞構文で、committere cur...(〜となるような事態を招く、許す)に続く。
  7. 5.46.11non prius profectum ab Ardea, quam conpererit — profectum [esse] は credere libet(〜と信じることを好む)の目的語となる対格不定詞構文。non prius... quam... は「〜するまでは…しなかった」を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §5.46.1-5.46.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.46.1-5.46.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。