Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §44.10.1-44.10.12

ペルセウスによる口封じとローマ艦隊の沿岸襲撃

1690 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ペルセウス王は正気に戻って自らの破壊命令を後悔し、その命令を知る関係者を抹殺する。一方、ローマ艦隊のマルキウスはテッサロニケなどを攻撃し、撃退されつつもエウメネス王らの増援と合流する。

§44.10.1Perseus tandem a pavore eo, quo attonitus fuerat, recepto animo malle imperiis suis non obtemperatum esse, cum trepidans gazam in mare deici Pellae, Thessalonicae navalia iusserat incendi.
ペルセウスは、自身を茫然自失に陥れていたあの恐怖からついに正気を取り戻すと、うろたえながらペッラで財宝を海に投じるよう、またテッサロニケで造船所を焼き払うよう命令したものの、自身の命令が実行されなかったことを望むようになった。
§44.10.2Andronicus Thessalonicam missus traxerat tempus, id ipsum, quod accidit, paenitentiae relinquens locum.
テッサロニケへ送られたアンドロニコスは、まさに実際に起こったこと、すなわち(王が)心変わりする余地を残すために、時間を引き延ばしていた。
§44.10.3incautior Nicias Pellae proiciendo pecuniae partem, quae fuerat ad Phacum;
ニキアスはより慎重さを欠いており、ファコスにあった資金の一部をペッラで投棄してしまった。
§44.10.4sed in re emendabili visus lapsus esse, quod per urinatores omnis ferme extracta est.
しかし、潜水夫たちによって(財宝の)ほぼすべてが引き上げられたため、この過ちは取り返しのつくものであったと思われた。
tantusque pudor regi pavoris eius fuit, ut urinatores clam interfici iusserit, deinde Andronicum quoque et Nician, ne quis tam dementis imperii conscius existeret.
そして、王はその恐怖(にかられたこと)に対して極めて大きな羞恥心を抱いたため、そのような狂気じみた命令を知る者が誰も存在しなくなるようにと、潜水夫たちを密かに殺害させ、次いでアンドロニコスとニキアスをも殺害させた。
§44.10.5inter haec C. Marcius cum classe ab Heracleo Thessalonicam profectus et agrum pluribus locis expositis per litora armatis late vastavit et procurrentes ab urbe secundis aliquot proeliis trepidos intra moenia conpulit.
こうした中、ガイウス・マルキウスは艦隊とともにヘラクレウムからテッサロニケに向けて出発し、沿岸の数箇所に武装兵を上陸させてその土地を広く荒らし回るとともに、市から打って出てきた者たちをいくつかの戦闘で撃破し、怯えさせて城壁の内側へと追い込んだ。
§44.10.6iamque ipsi urbi terribilis erat, cum dispositis omnis generis tormentis non vagi modo circa muros, temere adpropinquantes, sed etiam qui in navibus erant, saxis tormento emicantibus percutiebantur.
そして今や、彼は市そのものにとっても脅威となっていた。 というのも、あらゆる種類の投石機が配置されており、城壁の周囲をうろついて無謀にも近づく者たちだけでなく、船の中にいた者たちまでもが、投石機から放たれる石に打たれたからである。
§44.10.7revocatis igitur in naves militibus omissaque Thessalonicae oppugnatione Aeniam inde petunt.
そこで兵士たちを船に呼び戻し、テッサロニケの攻囲を断念して、彼らはそこからアイニアへと向かった。
quindecim milia passuum ea urbs abest, adversus Pydnam posita, fertilis agro.
その都市は15マイル離れており、ピュドナの向かいに位置し、肥沃な土地を持っていた。
§44.10.8pervastatis finibus eius legentes oram Antigoneam perveniunt.
その領土を荒らし尽くした後、彼らは海岸沿いに進んでアンティゴネイアに到着した。
ibi egressi in terram primo et vastarunt agros passim et aliquantum praedae contulerunt ad naves.
そこで陸に上がると、彼らは最初、あちこちの畑を荒らし回り、かなりの略奪品を船へと運び込んだ。
§44.10.9dein palatos eos adorti Macedones, mixti pedites equitesque, fugientes effuse ad mare persecuti quingentos ferme occiderunt et non minus ceperunt.
その後、歩兵と騎兵の混成からなるマケドニア兵たちが、散開していたローマ兵を急襲し、海へと散り散りに逃げる彼らを追跡して、およそ500人を殺害し、同数以上の者を捕虜にした。
§44.10.10nec aliud quam ultima necessitas, cum recipere se tuto ad naves prohiberentur, animos militum Romanorum simul desperatione alia salutis simul indignitate inritavit.
彼らが安全に船へと退却することを阻まれたため、極限の窮地こそが、他には助かる道がないという絶望と、同時に(退却の)屈辱とによって、ローマ兵たちの闘志を奮い立たせた。
§44.10.11redintegrata in litore pugna est;
海岸で戦闘が再開された。
adiuvere, qui in navibus erant.
船に残っていた者たちもこれを支援した。
ibi Macedonum ducenti ferme caesi, par numerus captus.
そこでおよそ200人のマケドニア兵が討たれ、同数が捕虜となった。
ab Antigonea classis profecta ad agrum Pallenensem escensionem ad populandum fecit.
アンティゴネイアから出発した艦隊は、パレネの領土に略奪のために上陸した。
§44.10.12finium is ager Cassandrensium erat, longe fertilissimus omnis orae, quam praetervecti fuerant.
その地はカッサンドレイアの領土であり、彼らが通り過ぎてきたすべての沿岸の中で、群を抜いて最も肥沃な土地であった。
ibi Eumenes rex viginti tectis navibus ab Elaea profectus obvius fuit et quinque missae a Prusia rege tectae naves.
そこで、エラエアから20隻の甲板付き船とともに発したエウメネス王が彼らと合流し、さらにプルシアス王から派遣された5隻の甲板付き船も合流した。

語釈・文法注

  1. 44.10.1malle — 歴史的不定詞(infinitivus historicus)であり、主語は Perseus。直説法未完了または完了(mallebat / maluit)の代わりに用いられ、ペルセウスの動揺と心変わりを劇的に叙述している。また、続く `non obtemperatum esse` は、与格を支配する自動詞 `obtempero` の非人称受動不定詞である。
  2. 44.10.3incautior Nicias Pellae proiciendo pecuniae partem, quae fuerat ad Phacum — 主動詞が省略された不完全な文。前節の「アンドロニコスは時間を引き延ばしていた」という叙述に対し、ニキアスはより慎重さを欠いて即座に「投げ捨ててしまった」という対比を補う必要がある。`proiciendo`(動名詞・奪格)は行為の手段を示す。
  3. 44.10.4pavoris eius — 名詞 `pudor`(羞恥心)に係る客観的属格(genitivus obiectivus)。「彼が抱いた恐怖に対する恥」を意味する。`regi` は所有または関与の与格であり、「王にとって…があった」と訳される。
  4. 44.10.10nec aliud quam — 「〜に他ならない」「〜だけが」を意味する限定・強調の表現。主語は `ultima necessitas` であり、文全体の主動詞は `inritavit` である。さらに `simul ... simul`(一方では…他方では…)が原因を表す奪格(desperatione, indignitate)を並列している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §44.10.1-44.10.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:44.10.1-44.10.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。