Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §44.9.1-44.9.11

テストゥド隊形によるヘラクレウム攻略と冬営準備

1689 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍の青年たちが、円形競技場の見せ物を応用した「テストゥド」隊形を用いてヘラクレウムの低い城壁を攻略した。執政官はさらに軍を進める姿勢を見せつつ、テッサリアからの兵糧輸送路の整備など冬営の準備を開始した。

§44.9.1Popilius priusquam armatos muris admoveret, misit, qui magistratibus principibusque suaderent, fidem clementiamque Romanorum quam vim experiri mallent. §44.9.2nihil ea consilia moverunt, quia ignes ad Elpeum ex regiis castris apparebant. tum terra marique — et classis adpulsa ab litore stabat — simul armis, simul operibus machinisque oppugnari coepti. §44.9.3iuvenes etiam quidam Romani ludicro circensi ad usum belli verso partem humillimam muri ceperunt. §44.9.4mos erat tum, nondum hac effusione inducta bestiis omnium gentium circum conplendi, varia spectaculorum conquirere genera; nam semel quadrigis, semel desultore misso vix unius horae tempus utrumque curriculum conplebat. §44.9.5inter cetera sexageni ferme iuvenes, interdum plures apparatioribus ludis, armati inducebantur. horum inductio ex parte simulacrum decurrentis exercitus erat, ex parte elegantioris quam militaris artis propiorque gladiatorium armorum usum. §44.9.6cum alios decursu edidissent motus, quadrato agmine facto, scutis super capita densatis, stantibus primis, secundis summissioribus, tertiis magis et quartis, postremis etiam genu nixis, fastigatam, sicut tecta aedificiorum sunt, testudinem faciebant. §44.9.7hinc quinquaginta ferme pedum spatio distantes duo armati procurrebant comminatique inter se, ab ima in summam testudinem per densata scuta cum evasissent, nunc velut propugnantes per oras extremae testudinis, nunc in media inter se concurrentes, haud secus quam stabili solo persultabant. §44.9.8huic testudo similis humillimae parti muri admota. cum armati superstantes subissent, propugnatoribus muri fastigio altitudinis aequabantur; depulsisque iis in urbem duorum signorum milites transcenderunt. §44.9.9id tantum dissimile fuit, quod et in fronte extremi et ex lateribus soli non habebant super capita elata scuta, ne nudarent corpora, sed proiecta pugnantium more. ita nec ipsos tela ex muro missa subeuntis laeserunt et testudini iniecta imbris in modum lubrico fastigio innoxia ad imum labebantur. §44.9.10et consul capto iam Heracleo castra eo promovit, tamquam Dium atque inde summoto rege in Pieriam etiam progressurus. §44.9.11sed hiberna iam praeparans vias commeatibus subvehundis ex Thessalia muniri iubet et eligi horreis opportuna loca tectaque aedificari, ubi deversari portantes commeatus possent.
ポピリウスは、武装した兵たちを城壁に近づける前に、行政官たちや指導者たちに、武力を経験するよりはローマ人の信義と寛大さを経験することを望むよう説得するために使者を送った。これらの勧告は何の効果ももたらさなかった。なぜなら、エルペウス川の近くにある王の陣営からの篝火が見えていたからである。そこで、陸と海の両方から――艦隊もまた海岸に近づいて停泊していた――武器によって、また同時に土木工事と攻城兵器によって、彼らに対する攻撃が開始された。また、一部のローマの若者たちは、円形競技場の見せ物を戦争の用途に転用することによって、城壁の最も低い部分を占領した。当時は、あらゆる国の野獣で競技場を満たすという、今日のような放漫なやり方がまだ導入されていなかったため、様々な種類の見せ物を探し求めるのが習慣であった。というのも、四頭立て戦車が一度、また馬を乗り換える乗り手が一度送り出されると、両方の競技を合わせても、かろうじて一時間ほどの時間を満たすにすぎなかったからである。他の見せ物の中でも、およそ六十人ずつの若者たちが、より豪華な競技においては時にはそれ以上の人数が、武装して入場させられた。彼らの入場は、一方では軍事演習を行う軍隊の模擬訓練であり、他方では軍事技術というよりは優雅な技術であり、剣闘士の武器の使用法に近いものであった。彼らが演習で他の動きを示した後、方陣を形成し、頭上に盾を隙間なく並べ、第一列は直立し、第二列はやや身を低くし、第三列と第四列はさらに低くし、最後列は膝をつくことさえして、建物の屋根のような、傾斜したテスツード(亀甲隊形)を作った。これからおよそ五十フィート離れた場所から、二人の武装した兵が走り出て、互いに威嚇し合い、隙間なく並んだ盾を伝ってテスツードの最も低いところから最も高いところへと登りきると、ある時はテスツードの端のあたりで防衛するかのように、またある時はその中央で互いに衝突し合い、まるで堅固な地面の上にいるのと何ら変わらずに軽快に跳ね回った。これに類似したテスツードが、城壁の最も低い部分に近づけられた。その上に立つ武装した兵たちが近づくと、彼らの高さは城壁の守備兵たちの高さと等しくなった。そして守備兵たちが都市の中へと撃退されると、二つの部隊の兵たちが城壁を越えて入った。唯一異なっていたのは、最前線の端にいる者たちと両側面の者たちだけが、体を露出させないために頭上に盾を掲げず、戦闘員のやり方のように盾を前方に突き出していたことである。こうして、城壁から放たれた飛び道具も、接近する彼ら自身を傷つけることはなく、テスツードの上に投げつけられたものは、雨のように滑りやすい傾斜を伝って、何ら害を及ぼすことなく下へと流れ落ちた。また執政官は、すでにヘラクレウムを占領したため、そこへ陣営を進めた。それは、あたかもディウムへ、そしてそこから王を追い払った後にピエリアへも進撃するかのように見せるためであった。しかし、実際にはすでに冬営の準備をしており、テッサリアから食糧を輸送するための道路を整備し、穀物庫に適した場所を選定し、食糧を運ぶ者たちが宿泊できる建物を建設するように命じた。

語釈・文法注

  1. §44.9.1fidem clementiamque Romanorum quam vim experiri mallent — mallent は malo(好む)の接続法未完了過去で、主節の過去時制(misit)に同調した間接疑問節を導く。fidem clementiamque Romanorum と vim は experiri の目的語であり、比較の接続詞 quam(…よりも)によって結ばれている。
  2. §44.9.2oppugnari coepti — coepti [sunt] は、受動態不定詞(oppugnari)とともに用いられる際に、動詞 coepi(始める)自体も受動態形式をとるというラテン語の文法規則に従っている。省略されている主語はヘラクレウムの住民たちである。
  3. §44.9.4bestiis omnium gentium circum conplendi — conplendi は動名詞の属格で、前の effusione(奪格)にかかる(「…で満たすというこの過度な傾向」)。bestiis は手段を表す奪格で conplendi の補語となり、circum は名詞 circus(円形競技場)の対格単数形であり、conplendi の直接目的語である。
  4. §44.9.5elegantioris quam militaris artis — この属格句は、先行する名詞 simulacrum(似姿・模倣)の省略を補って、これにかかるものとして解釈される。続く主格の形容詞 propior は、主語の inductio(登場)と性・数・格において一致している。
  5. §44.9.11vias commeatibus subvehundis — commeatibus subvehundis は動形容詞(ゲルンディウーム的形容詞)の構文で、ここでは目的あるいは用途を示す与格として用いられており、「兵糧を輸送するための道路」という意味で vias を修飾、または muniri にかかっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §44.9.1-44.9.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:44.9.1-44.9.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。