Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §40.21.1-40.21.11

フィリッポスのヘムス山遠征とデメトリウスの送還

1524 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

フィリッポスはローマ戦への思惑を隠すために進軍してヘムス山登頂を試み、その途上で弟デメトリウスを安全のためと欺いてマケドニアへ帰還させ、ペルセウスの共犯者であるディダスに監視させる。

§40.21.1Philippus, simul ne otio miles deterior fieret, simul avertendae suspicionis causa quicquam a se agitari de Romano bello, Stobos Paeoniae exercitu indicto in Maedicam ducere pergit.
フィリッポスは、兵士たちが怠惰によって堕落するのを防ぐため、また同時に自分がローマとの戦争を企てているという疑惑を回避するために、ペオニアのストボイに軍を召集し、マイディカ地方へと進軍した。
§40.21.2cupido eum ceperat in verticem Haemi montis ascendendi, quia vulgatae opinioni crediderat Ponticum simul et Hadriaticum mare et Histrum amnem et Alpes conspici posse: subiecta oculis ea haud parvi sibi momenti futura ad cogitationem Romani belli.
彼にはヘムス山の山頂に登りたいという強い切望が生じていた。 というのも、そこからはポントス海とアドリア海、イストロス川、そしてアルプス山脈が同時に見渡せるという、広く流布した説を信じていたからである。 これらのものが目の前に提示されることは、ローマとの戦争を構想する上で、自分にとって少なからぬ重要性を持つであろうと考えたのである。
§40.21.3percunctatus regionis peritos de ascensu Haemi, cum satis inter omnes constaret viam exercitui nullam esse, paucis et expeditis per difficillimum aditum, §40.21.4ut sermone familiari minorem filium permulceret, quem statuerat non ducere secum, primum quaerit ab eo, cum tanta difficultas itineris proponatur, utrum perseverandum sit in incepto an abstinendum.
その地域の案内人たちにヘムス山への登頂ルートについて尋ねたところ、軍隊が通れる道は全くなく、軽装の少数の者たちにとっても、きわめて困難な接近経路を通る道しかないということが全員の一致した見解であったため、親しい対話によって、同行させないと決めていた弟の息子を慰めるために、道中のこれほどの困難が提示されている以上、この企てを断行すべきか、それとも断念すべきかを、まず彼に尋ねた。
§40.21.5si pergat tamen ire, non posse oblivisci se in talibus rebus Antigoni, qui saeva tempestate iactatus, cum in eadem nave secum suos omnes habuisset, praecepisse liberis diceretur, ut et ipsi meminissent et ita posteris proderent, ne quis cum tota gente simul in rebus dubiis periclitari auderet.
たとえ進み続けるとしても、このような状況においては、激しい嵐に翻弄され、同じ船に自分の家族全員を乗せていた時に、「自分たちもこれを記憶し、不確かな状況下で一族全員を一度に危険にさらすような愚を犯さないよう、後世に伝えるべし」と子供たちに命じたと言われるアンティゴノスを忘れるわけにはいかない、と語った。
§40.21.6memorem ergo se praecepti eius duos simul filios non commissurum in aleam eius, qui proponeretur, casus; et quoniam maiorem filium secum duceret, minoren ad subsidia spei et custodiam regni remissurum in Macedoniam esse.
したがって、自分はその教えを心に留め、提示されている偶然の危機に、二人の息子を同時に委ねるようなことはしない、そして、兄の息子を同行させる以上、弟の息子は希望の控えとし、また王国の守護としてマケドニアに帰還させる、と言い含めた。
§40.21.7non fallebat Demetrium ablegari se, ne adesset consilio, cum in conspectu locorum consultarent, quae proxime itinera ad mare Hadriaticum atque Italiam ducerent, quaeque ratio belli esset futura.
デメトリウスには、アドリア海やイタリアへと最も早く至る経路がどれか、またどのような戦争計画にすべきかについて、現地を見通しながら相談する際に、自分がその評議に立ち会わないように遠ざけられるのだということが分かっていた。
sed non solum parendum patri, §40.21.8sed etiam adsentiendum erat, ne invitum parere suspicionem faceret.
しかし、父に従うだけでなく、不本意ながら従っているという疑惑を抱かせないために、同意をも示さねばならなかった。
§40.21.9ut tamen iter ei tutum in Macedoniam esset, Didas ex praetoribus regiis unus, qui Paeoniae praeerat, iussus est prosequi eum cum modico praesidio.
それでも彼がマケドニアまで安全に旅できるように、ペオニアを治めていた王の地方長官の一人であるディダスが、適度な護衛を伴って彼に同行するよう命じられた。
hunc quoque Perseus, §40.21.10sicut plerosque patris amicorum, ex quo haud cuiquam dubium esse coeperat, ad quem regis animo ita inclinato hereditas regni pertineret, inter coniuratos in fratris perniciem habuit.
この者をも、ペルセウスは、王の心がこのように傾いている以上、王位の継承権が誰に帰属するかが誰の目にも疑いようがなくなって以来、父の友人たちの大部分に対してそうしたように、弟を破滅させるための共犯者の中に引き入れていた。
§40.21.11in praesentia dat ei mandata, ut per omne obsequium insinuaret se in quam maxime familiarem usum, ut elicere omnia arcana specularique abditos eius sensus posset.
当面の間、彼はディダスに対し、あらゆる従順さを通じてデメトリウスにできる限り親密に取り入り、すべての秘密を引き出し、彼の隠された本心を探るようにと指示を与えた。
ita digreditur Demetrius cum infestioribus, quam si solus iret, praesidiis.
こうしてデメトリウスは、一人で行くよりも敵意に満ちた護衛を伴って出発することになった。

語釈・文法注

  1. 40.21.1avertendae suspicionis causa quicquam a se agitari de Romano bello — quicquam ... agitari(対格+不定詞)は、suspicionis(属格)の内容を説明する同格的名詞節として機能している。全体として「自分がローマとの戦争について何かを企てているという疑惑を回避するために」という意味になる。
  2. 40.21.2subiecta oculis ea haud parvi sibi momenti futura ad cogitationem Romani belli — ea(中性複数)は前述の海や川、山脈を指し、subiecta oculis(「目の前に提示されたそれら」)が主格(または対格)となって、省略された esseを伴う未来不定詞 futura [esse]の主語となる。これは credideratからの間接話法(思考の継続)として機能している。haud parvi momentiは性質または価値の属格で、「少なからぬ重要性を持つ」を表す。
  3. 40.21.3viam exercitui nullam esse, paucis et expeditis per difficillimum aditum — viam exercitui nullam esse(「軍隊には道がないこと」)に対して、paucis et expeditis(与格、「少数の軽装兵には」)の後に viam esse(「道があること」)が省略された対照的な表現。これにより「軍隊が通れる道は全くないが、少数の軽装兵ならきわめて困難な接近経路を通る道がある」という意味をなす。
  4. 40.21.7non fallebat Demetrium ablegari se — fallebatは非人称的に用いられており、Demetriumがその対格目的語、ablegari se(自分が遠ざけられていること)が主語となる不定詞句である。「自分が遠ざけられているということが、デメトリウスには隠れていなかった(分かっていた)」という二重否定的な表現。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §40.21.1-40.21.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.21.1-40.21.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。