Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §40.22.1-40.22.15

フィリッポスのヘムス山登頂とマケドニアへの帰還

1525 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

フィリッポスは過酷な困難の末にヘムス山頂に到達するが、そこからの眺望についての俗説は疑わしいまま下山する。その後、物資不足から同盟者の領地を略奪し、都市ペトラを一時包囲するも成果なく、デメトリウスへの疑惑を深めながらマケドニアに帰還する。

§40.22.1Philippus Maedicam primum, deinde solitudines interiacentes Maedicae atque Haemo transgressus septimis demum castris ad radices montis pervenit.
フィリッポスは、まずマイディカ地方を、次いでマイディカとヘムス山の間に横たわる荒野を横切り、ついに7回目の設営で山の麓に到着した。
ibi unum moratus diem ad deligendos, quos duceret secum, tertio die iter est ingressus.
そこで1日とどまって同行させる者たちを選び、3日目に登山を開始した。
§40.22.2modicus primo labor in imis collibus fuit.
最初は、ふもとの丘陵地帯での労苦は緩やかなものであった。
quantum in altitudinem egrediebantur, magis magisque silvestria et pleraque invia loca excipiebant:
しかし、高みに登れば登るほど、ますます木々が生い茂り、その大部分が道なき場所が彼らを迎えた。
§40.22.3pervenere deinde in tam opacum iter, ut prae densitate arborum immissorumque aliorum in alios ramorum perspici caelum vix posset.
次いで彼らは、樹木の密集と、互いに入り組んだ枝の茂みのために、空を仰ぎ見ることがほとんどできないほどに鬱蒼とした道に至った。
ut vero iugis appropinquabant, §40.22.4quod rarum in altis locis est, adeo omnia contecta nebula erant, ut haud secus quam nocturno itinere impedirentur.
しかし、彼らが尾根に近づくにつれて、高地では珍しいことであるが、すべてのものが霧にすっぽりと包まれ、まるで夜間行軍であるかのように進路を阻まれた。
tertio demum die ad verticem perventum.
3日目になってようやく、山頂に到達した。
§40.22.5nihil vulgatae opinioni degressi inde detraxerunt, magis credo, ne vanitas itineris ludibrio esset, quam quod diverse inter se maria montesque et amnes ex uno loco conspici potuerint.
そこから下山した人々は、広く流布した説について何一つ否定的なことを言わなかった。 これは、海の数々や山々、河川が実際に一つの場所からそれぞれ異なる方向に見渡せたからというよりは、自分たちの旅の無駄骨が嘲笑の的になるのを恐れたためであろうと、私は信じている。
§40.22.6vexati omnes, et ante alios rex ipse, quo gravior aetate erat, difficultate viae est.
全員が、そしてとりわけ高齢のために体が重かった王自身が、道の困難さによって苦しめられた。
§40.22.7duabus aris ibi Iovi et Soli sacratis cum immolasset, qua triduo ascenderat, biduo est degressus, frigora nocturna maxime metuens, quae caniculae ortu similia brumalibus erant.
そこにユーピテルと太陽に捧げられた二つの祭壇を築き、生贄を捧げた後、彼は3日かけて登った道を2日で下った。 ドッグ・スター(シリウス)が昇る時期(真夏)であるにもかかわらず、冬さながらであった夜の冷え込みを極度に恐れたからである。
§40.22.8multis per eos dies difficultatibus conflictatus nihilo laetiora in castris invenit, ubi summa penuria erat, ut in regione, quam ab omni parte solitudines clauderent.
この数日間に多くの困難と戦ったものの、キャンプに戻っても、事態は少しも好転していなかった。 四方を荒野に囲まれた地域にあっては当然のことながら、そこは極度の物資不足に陥っていたのである。
§40.22.9itaque unum tantum moratus diem, quietis eorum causa, quos habuerat secum, itinere inde simili fugae in Dentheletos transcurrit.
そのため、同行させていた者たちを休ませるためにわずか1日だけ滞在した後、そこから逃走さながらの強行軍でデンテレーテース族の領土へと急行した。
§40.22.10socii erant, sed propter inopiam haud secus quam hostium fines Macedones populati sunt:
彼らは同盟者であったが、物資の欠乏のために、マケドニア兵たちはそこを敵国と何ら変わらぬかのように略奪した。
§40.22.11rapiendo enim passim villas primum, dein quosdam etiam vicos evastarunt, non sine magno pudore regis, cum sociorum voces nequiquam deos sociales nomenque suum implorantes audiret.
彼らはまずあちこちで農園を強奪し、次いでいくつかの村をも荒廃させた。 同盟者たちが同盟の神々と王自身の名を虚しく叫んで助けを求める声を耳にして、王は大きな恥辱を感じずにはいられなかった。
frumento inde sublato in Maedicam regressus, §40.22.12urbem, quam Petram appellant, oppugnare est adortus.
そこから穀物を奪い取ると、マイディカ地方へと引き返し、ペトラと呼ばれる都市の攻略に着手した。
§40.22.13ipse a campestri aditu castra posuit, Perseum filium cum modica manu circummisit, ut a superioribus locis urbem adgrederetur.
自身は平地側の接近経路に陣を構え、息子のペルセウスを適度な部隊とともに迂回させ、高地から都市を攻撃させようとした。
§40.22.14oppidani, cum terror undique instaret, obsidibus datis in praesentia dediderunt sese: iidem, postquam exercitus recessit, obliti obsidum relicta urbe in loca munita et montes refugerunt.
町の住民は、四方から脅威が迫るなか、人質を差し出して当面は降伏した。 しかし同じ人々が、軍隊が撤退すると、人質のことも忘れて都市を放棄し、要害の地や山中へと逃げ去った。
§40.22.15Philippus omni genere laboris sine ullo effectu fatigatis militibus et fraude Didae praetoris auctis in filium suspicionibus in Macedoniam rediit.
フィリッポスは、あらゆる骨折りを重ねながらも何ら成果を得られず兵士たちが疲弊したこと、そして地方長官ディダスの欺瞞によって(もう一人の)息子に対する疑惑が深まったことから、マケドニアへと帰還した。

語釈・文法注

  1. §40.22.1septimis demum castris — 「ついに7番目の宿営地で」または「ついに7日目の行軍で」。ローマの軍隊は毎日の行軍の終わりに宿営地(castra)を設営するため、castra は日々の行軍の単位(1日の行程)としても用いられる。
  2. §40.22.3immissorumque aliorum in alios ramorum — 「互いの枝が入り組み合ったこと」。'aliorum in alios'(他から他へ)の表現が枝(ramorum)を修飾し、枝が相互に入り交じって絡み合っている状態を説明している。
  3. §40.22.5magis credo, ne vanitas itineris ludibrio esset, quam quod... — 著者の推測を示す構文。'magis... quam...'(〜よりむしろ〜)の比較において、前半に否定の目的節(ne... esset)が、後半に事実とは異なる主観的理由を示す節(quod... potuerint、接続法完了)が並置されており、理由の提示方法に非対称性が見られる。
  4. §40.22.15auctis in filium suspicionibus — 独立奪格構文。'suspicionibus' が主語、'auctis' が分詞であり、'in filium' は「息子に対する(疑惑)」を表す。ここでの「息子」は、ディダスの罠によって告発されるデメトリウスを指している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §40.22.1-40.22.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.22.1-40.22.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。