Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §38.38.1-38.38.18

アンティオコス三世とのアパメア条約の条文

1425 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマの十人使節団とアンティオコス三世の間で合意された、アパメア条約の具体的な領土割譲、軍備制限、賠償金支払い、人質提供、および犯罪者引き渡しなどの文言が詳しく定められる。

§38.38.1ibi ex decem legatorum sententia foedus in haec verba fere cum Antiocho conscriptum est:
そこにおいて、10人の使節の決定に基づき、アンティオコスとの条約がおよそ次のような文言で起草された。
§38.38.2“amicitia regi Antiocho cum populo Romano his legibus et condicionibus esto: ne quem exercitum, qui cum populo Romano sociisve bellum gesturus erit, rex per fines regni sui eorumve, qui sub dicione eius erunt, transire sinito, neu commeatu neu qua alia ope iuvato;
「アンティオコス王とローマ人民との間の友好関係は、以下の法律と条件に基づくものとする。 ローマ人民またはその同盟者と戦争を行おうとするいかなる軍隊も、王は自らの王国の領土、あるいは自らの支配下にある者の領土を通過させてはならず、食糧その他のいかなる援助によっても助けてはならない。
§38.38.3idem Romani sociique Antiocho et iis, qui sub imperio eius erunt, praestent.
同じことを、ローマ人とその同盟者も、アンティオコスおよびその支配下にある者に対して保障するものとする。
belli gerendi ius Antiocho ne esto cum iis, qui insulas colunt, neve in Europam transeundi.
アンティオコスには、島々に住む者との戦争を行う権利、およびヨーロッパへ渡る権利はないものとする。
§38.38.4excedito urbibus agris vicis castellis cis Taurum montem usque ad Halyn amnem, et a valle Tauri usque ad iuga, qua in Lycaoniam vergit.
タウルス山脈の手前の、ハリュス川に至るまでの諸都市、領地、村落、砦から、そしてタウルスの谷からリカオニアへと傾斜する尾根に至るまでの地域から退去すること。
§38.38.5ne qua praeter arma efferto ex iis oppidis agris castellisque, quibus excedat;
退去するそれらの町、領地、砦から、武器以外のいかなるものも持ち出してはならない。
si qua extulit, quo quaeque oportebit, recte restituito.
もし何かを持ち出したならば、それぞれのしかるべき場所に正しく返還すること。
§38.38.6ne militem neu quem alium ex regno Eumenis recipito.
エウメネスの王国から、兵士も他のいかなる者も受け入れてはならない。
si qui earum urbium cives, quae regno abscedunt, cum rege Antiocho intraque fines regni eius sunt, Apameam omnes ante diem certam redeunto;
もし、王国から離脱する諸都市の市民で、アンティオコス王とともにその王国の領域内にいる者がいれば、すべて定められた日までにアパメアに帰還すること。
§38.38.7qui ex regno Antiochi apud Romanos sociosque sunt, iis ius abeundi manendique esto;
アンティオコスの王国出身でローマ人や同盟者のもとにいる者には、立ち去る権利および留まる権利があるものとする。
servos seu fugitivos seu bello captos, seu quis liber captus aut transfuga erit, reddito Romanis sociisque.
逃亡したか、あるいは戦争で捕らえられた奴隷、捕虜となった自由人、または脱走兵はすべて、ローマ人と同盟者に返還すること。
§38.38.8elephantos tradito omnis neque alios parato.
すべての象を引き渡すこととし、新たな象を用意してはならない。
tradito et naves longas armamentaque earum, neu plures quam decem naves tectas neve plures quam * naves actuarias, quarum nulla plus quam triginta remis agatur, habeto, neve monerem belli causa,
また、軍船とその装備を引き渡すこととし、甲板のある船は10隻を超えて、また快速船は*隻を超えて保有してはならず、そのうちいかなる船も30挺より多い櫂で進むものであってはならない。 また、戦争を起こす目的で、一列櫂船を保有してはならない。
§38.38.9quod ipse illaturus erit.
彼自身がそれを起こすであろう場合。
ne navigato citra Calycadnum neu Sarpedonium promunturia, extra quam si qua navis pecuniam in stipendium aut legatos aut obsides portabit.
カリュカドノスおよびサルペドン岬よりこちら側を航行してはならない。 ただし、貢納のための金銭、使節、または人質を運ぶ船は除く。
§38.38.10milites mercede conducendi ex iis gentibus, quae sub dicione populi Romani sunt, Antiocho regi ius ne esto, ne voluntarios quidem recipiendi.
ローマ人民の支配下にある諸民族から傭兵を雇う権利はアンティオコス王にはないものとし、志願兵であっても受け入れてはならない。
§38.38.11Rhodiorum sociorumve quae aedes aedificiaque intra fines regni Antiochi sunt, quo iure ante bellum fuerunt, eo Rhodiorum sociorumve sunto;
ロドス人または同盟者の所有する家屋および建物で、アンティオコスの王国の領域内にあるものは、戦争前に有していたのと同様の権利をもって、ロドス人または同盟者の所有となるものとする。
§38.38.12si quae pecuniae debentur, earum exactio esto;
もし何らかの金銭の債務があるならば、それを取り立てることができるものとする。
si quid ablatum est, id conquirendi cognoscendi repetendique item ius esto.
もし何かが奪い去られたならば、それを捜索し、事実を認定し、返還を要求する権利も同様に認められるものとする。
si quas urbes, quas tradi oportet, ii tenent, quibus Antiochus dedit, et ex iis praesidia deducito, §38.38.13utique recte tradantur, curato.
もし引き渡されるべき都市を、アンティオコスがそれを与えた者が保持しているならば、それらから守備隊を撤退させ、それらが正しく引き渡されるよう確実に手配すること。
argenti probi talenta Attica duodecim milia dato intra duodecim annos pensionibus aequis — talentum ne minus pondo octoginta Romanis ponderibus pendat — et tritici quingenta quadraginta milia modium.
良質な銀のアッティカ・タラントン1万2千を、12年間にわたり均等な年賦で支払うこと。 ――1タラントンは、ローマの重量で80ポンドを下回らない重さでなければならない――また、小麦54万モディウスを支払うこと。
§38.38.14Eumeni regi talenta trecenta quinquaginta intra quinquennium dato, et pro frumento, quod aestimatione fit, talenta centum viginti septem.
エウメネス王には、5年以内に350タラントンを支払うこと。 また、評価額に基づいて算定される穀物の代金として127タラントンを支払うこと。
§38.38.15obsides Romanis viginti dato et triennio mutato, ne minores octonum denum annorum neu maiores quinum quadragenum.
ローマ人に20人の人質を引き渡すこととし、3年ごとに交代させること。 彼らは18歳未満であってはならず、45歳を超えてはならない。
§38.38.16si qui sociorum populi Romani ultro bellum inferent Antiocho, vim vi arcendi ius esto, dum ne quam urbem aut belli iure teneat aut in amicitiam accipiat.
もしローマ人民の同盟者のいずれかが、アンティオコスに対して自ら戦争を仕掛けてきた場合には、武力をもって武力を退ける権利を認める。 ただし、それによっていかなる都市も戦争の権利によって保持してはならず、また友好関係に受け入れてもならない。
§38.38.17controversias inter se iure ac iudicio disceptanto, aut, si utrisque placebit, bello. ”
お互いの間の紛争は、法と裁判によって解決するか、あるいは双方が望むならば、戦争によって解決するものとする。
§38.38.18de Hannibale Poeno et Aetolo Thoante et Mnasilocho Acarnane et Chalcidensibus Eubulida et Philone dedendis in hoc quoque foedere adscriptum est, et ut, si quid postea addi demi mutarive placuisset, ut id salvo foedere fieret.
」カルタゴ人ハンニバル、アイトリア人トアス、アカルナニア人ムナシロコス、ハルキス人エウブリダスおよびフィロンの引き渡しについても、この条約の中に規定された。 また、後に何かを追加、削除、あるいは変更することが望まれた場合、それが条約の効力を損なうことなく行われるよう規定された。

語釈・文法注

  1. 38.38.2amicitia regi Antiocho cum populo Romano his legibus et condicionibus esto — regi Antiocho は「所有の与格」であり、直訳すると「アンティオコス王にとって〜があるように」。esto は三人称単数の未来命令形(命令法II)で、法制・条約文特有の強い当為(「〜であるものとする」)を表す。
  2. 38.38.4excedito urbibus agris vicis castellis cis Taurum montem — excedito は三人称単数(あるいは二人称単数)の未来命令形。省略された主語は前文の rex / Antiochus。奪格の名詞群(urbibus, agris, vicis, castellis)は動詞 excedo が支配する「分離の奪格」である。
  3. 38.38.8quarum nulla plus quam triginta remis agatur — quarum は関係代名詞の属格(先行詞は naves)。agatur は関係節内の接続法現在で、ここでは制限または描写の機能を果たす。remis は「手段の奪格」である。
  4. 38.38.16dum ne quam urbem aut belli iure teneat — dum ne は但し書きを導く接続詞で、「〜しない限り」「〜しないという条件で」の意を持ち、接続法 teneat を伴う。quam は不変化代名詞 quis / qui の女性単数対格で、ne の後で「いかなる〜も…ない」という否定文中の任意の代名詞(aliquam の代わり)として使われている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §38.38.1-38.38.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.38.1-38.38.18

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。