Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §32.8.1-32.8.16

新執政官の属州決定とアッタロス王使節の請願

1085 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

新執政官の就任に伴う属州の割り当てと兵士の徴集、およびアッタロス王の使節がアンティオコス王の侵攻に対してローマの支援を要請したことと、それに対する元老院の回答が述べられている。

§32.8.1Sex. Aelius Paetus T. Quinctius Flamininus magistratu inito senatum in Capitolio cum habuissent, decreverunt patres, ut provincias Macedoniam atque Italiam consules compararent inter se sortirenturve;
セクストゥス・アエリウス・パエトゥスとティトゥス・クィンクティウス・フラミニヌスは、執政官に就任すると、カピトウリウムで元老院を開催し、元老院議員たちは、執政官たちがマケドニアとイタリアの属州を相互に調整するか、あるいはクジで分担することを議決した。
§32.8.2utri eorum Macedonia evenisset, in supplementum legionum tria milia militum Romanorum scriberet et trecentos equites, item sociorum Latini nominis quinque milia peditum, quingentos equites.
彼らのうちマケドニアが割り当てられた者は、軍団の補充として、ローマ市民兵3000人と騎兵300人、同じくラティウム同盟の歩兵5000人と騎兵500人を徴募することとされた。
§32.8.3alteri consuli novus omnis exercitus decretus.
もう一人の執政官には、全く新しい軍勢全体が割り当てられた。
L. Lentulo, prioris anni consuli, prorogatum imperium, vetitusque aut ipse provincia decedere prius aut veterem deducere exercitum, quam cum legionibus novis consul venisset.
前年の執政官ルキウス・レントゥルスは、指揮権が延長され、新しい軍団を率いた執政官が到着するまでは、自身が属州から退去することも、古い軍勢を連れ戻すことも禁じられた。
§32.8.4sortiti consules provincias;
執政官たちはクジで属州を分担した。
Aelio Italia, Quinctio Macedonia evenit.
アエリウスにイタリアが、クィンクティウスにマケドニアが割り当てられた。
§32.8.5praetores L. Cornelius Merula urbanam, M. Claudius Siciliam, M. Porcius Sardiniam, C. §32.8.6Helvius Galliam est sortitus.
法務官たちはクジを引き、ルキウス・コルネリウス・メルラが都市法務、マルクス・クラウディウスがシキリア、マルクス・ポルキウスがサルディニア、ガイウス・ ヘルウィウスがガリアをそれぞれ得た。
dilectus inde haberi est coeptus;
その後、兵士の徴募が開始された。
nam praeter consulares exercitus praetoribus quoque iussi scribere milites erant,
というのも、執政官の軍勢に加えて、法務官たちも兵士を徴募するように命じられていたからである。
§32.8.7Marcello in Siciliam quattuor milia peditum socium et Latini nominis et trecentos equites, Catoni in Sardiniam ex eodem genere militum duo milia peditum, ducentos equites, §32.8.8ita ut ii praetores ambo, cum in provincias venissent, veteres dimitterent pedites equitesque.
すなわち、シキリアのマルケッルスには同盟国およびラティウム同盟の歩兵4000人と騎兵300人が、サルディニアのカトには同じ種類の兵から歩兵2000人と騎兵200人が割り当てられ、それは、これら両法務官が属州に到着した際に、古い歩兵と騎兵を退役させるという条件であった。
§32.8.9Attali deinde regis legatos in senatum consules introduxerunt.
次に執政官たちは、アッタロス王の使節たちを元老院に導入した。
ii regem classe sua copiisque omnibus terra marique rem Romanam iuvare quaeque imperarent Romani consules, impigre atque oboedienter ad eam diem fecisse cum exposuissent, vereri dixerunt,
使節たちは、王が自らの艦隊と全軍勢を率いて陸海でローマの事業を支援してきたこと、またローマの執政官たちが命令したことを今日まで迅速かつ従順に実行してきたことを説明したのち、次のことを恐れていると述べた。
§32.8.10ne id praestare ei per Antiochum regem ultra non liceret;
すなわち、アンティオコス王のせいで、これ以上その支援を提供することが王に許されなくなるのではないかということである。
vacuum namque praesidiis navalibus terrestribusque regnum Attali Antiochum invasisse.
なぜなら、海陸の守備兵が空になったアッタロスの王国に、アンティオコスが侵入したからである。
§32.8.11itaque Attalum orare patres conscriptos, si sua classi suaque opera uti ad Macedonicum bellum vellent, mitterent ipsi praesidium ad regnum eius tutandum;
それゆえアッタロスは元老院議員たちに懇願している、もし彼らがマケドニア戦争に彼の艦隊と彼の助力を用いることを望むのであれば、元老院自身が彼の王国を護るために守備隊を派遣してほしいと。
si id nollent, ipsum ad sua defendenda cum classe ac reliquis copiis redire paterentur.
もしそれを望まないならば、彼自身が自国を防衛するために艦隊と残りの軍勢を率いて帰還することを許してほしいと。
§32.8.12senatus legatis ita responderi iussit: quod rex Attalus classe copiisque aliis duces Romanos iuvisset, id gratum senatui esse;
元老院は使節たちに次のように回答するよう命じた。 アッタロス王が艦隊やその他の軍勢でローマの将軍たちを支援したことは、元老院にとって感謝に堪えないことである。
§32.8.13auxilia nec ipsos missuros Attalo adversus Antiochum, socium et amicum populi Romani, nec Attali auxilia retenturos ultra, quam regi commodum esset;
ローマ人民の同盟者であり友人であるアンティオコス王に対して、アッタロスのもとへ自ら援軍を派遣することはしないが、アッタロスの援助を王にとって都合が良い期間を超えて引き留めることもしない。
§32.8.14semper populum Romanum alienis rebus arbitrio alieno usum; et principium et finem in potestatem ipsorum, qui ope sua velint adiutos Romanos, esse;
ローマ人民は常に他者の支援を他者の意志に基づいて用いてきたのであり、ローマ人が自らの助力によって助けられることを望む人々自身の権限に、その開始も終了もあるのである。
§32.8.15legatos ad Antiochum missuros, qui nuntient Attali naviumque eius et militum opera adversus Philippum communem hostem uti populum Romanum;
アンティオコスのもとへ使節を派遣し、ローマ人民が共通の敵フィリッポスに対して、アッタロスとその艦隊および兵士の援助を用いていることを告げさせる。
§32.8.16gratum eum facturum senatui, si regno Attali abstineat belloque absistat;
もしアンティオコスがアッタロスの王国への侵入を控え、戦争を止めるならば、彼は元老院に対して喜ばしい行いをすることになる。
aequum esse socios et amicos populi Romani reges inter se quoque ipsos pacem servare.
ローマ人民の同盟者であり友人である王たちが、彼ら自身の間でも平和を維持することは公正なことである。

語釈・文法注

  1. §32.8.1compararent inter se sortirenturve — 接続法未完了の compararent と sortirentur は、主節の歴史過去の動詞 decreverunt に導かれる ut 節(間接命令)内にある。inter se comparare は、クジ引きをせずに両者が互いの合意によって担当属州を調整・決定することを指す。
  2. §32.8.2utri eorum Macedonia evenisset — 元老院の決議内容を示す間接話法の従属節(関係節)であるため、接続法過去完了 evenisset が用いられている。直説法における未来完了(未来のある時点で完了している事柄)に相当する。
  3. §32.8.6iussi scribere milites erant — 受動態動詞 iussi erant(命じられていた)に、能動不定詞 scribere(徴募すること)が補語として続く個人受動構文。能動不定詞の目的語として milites が置かれており、主語である法務官たちが「兵士を徴集することを命じられていた」という構造になる。
  4. §32.8.10ne id praestare ei per Antiochum regem ultra non liceret — 懸念を表す動詞 vereri(恐れる)に導かれる ne ... non の構文。「……ではないかと恐れる」(that ... not)の意。二重否定ではなく、全体として「アンティオコス王の妨害により、王にこれ(援助)を提供することがこれ以上許されなくなるのではないかと恐れる」という懸念を表現する。
  5. §32.8.14principium et finem in potestatem ipsorum — ローマの伝統的な外交姿勢を示す箇所。principium et finem(開始と終了)は前文の「他者の支援の利用」を指し、ipsorum(彼ら自身)は関係代名詞 qui の先行詞で、ローマを援助する同盟国側を指す。支援の決定権は援助を提供する側に委ねられているという論理を提示している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §32.8.1-32.8.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:32.8.1-32.8.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。