Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §32.9.1-32.9.11

不吉な予兆の贖罪とクィンクティウスの進軍決断

1086 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官クィンクティウスは、様々な不吉な予兆の贖罪のためにローマに留められた後、ギリシアに渡る。彼は安全な迂回路をとるか、敵の陣営を強行突破するか悩み、最終的に不利な場所での攻撃を決断する。

§32.9.1consulem T. Quinctium ita habito dilectu, ut eos fere legeret, qui in Hispania aut Africa meruissent, spectatae virtutis milites, properantem in provinciam prodigia nuntiata atque eorum procuratio Romae tenuerunt.
執政官ティトゥス・クィンクティウスは、主にヒスパニアやアフリカで従軍したことのある、確かな勇気を示した兵士たちを彼が選ぶほどに兵士の徴募をこのように行い、属州へと急ぎ出発しようとしていたが、報告された不吉な兆候とそれらの贖罪の儀式のためにローマに引き留められた。
§32.9.2de caelo tacta erant via publica Veis, forum et aedes Iovis Lanuvi, Herculis aedes Ardeae, Capuae murus et turres et aedes, quae alba dicitur;
ウェイイの公道、ラヌウィウムの広場とユピテル神殿、アルデアのヘラクレス神殿、カプアの城壁と塔、および「白い神殿」と呼ばれる神殿に落雷があった。
§32.9.3caelum ardere visum erat Arreti; terra Velitris trium iugerum spatio caverna ingenti desederat;
アッレティウムでは天が燃えているように見え、ウェリトラエでは3ユーゲルムの広さにわたって土地が巨大な洞穴となって陥没した。
Suessae Auruncae nuntiabant agnum cum duobus capitibus natum et Sinuessae porcum cum humano capite.
スエッサ・アウルンカでは二つの頭を持つ子羊が生まれたと報告され、シヌエッサでは人間の頭を持つ豚が生まれたと報告された。
§32.9.4eorum prodigiorum causa supplicatio unum diem habita, et consules rebus divinis operam dederunt placatisque diis in provincias profecti sunt, Aelius cum Helvio praetore in Galliam;
これら不吉な兆候のために1日間の祈願式が催され、執政官たちは神事に従事した。 そして神々が宥められると、属州へと出発した。 アエリウスは法務官ヘルウィウスとともにガリアへ向かった。
§32.9.5exercitumque ab L. Lentulo acceptum, quem dimittere debebat, praetori tradidit, ipse novis legionibus, quas secum adduxerat, bellum gesturus.
そしてアエリウスは、ルキウス・レントゥルスから引き継いだ軍勢で、本来なら解散させるべきであったものを法務官に引き渡し、自身は携えてきた新しい軍団を率いて戦争を遂行しようとした。
neque memorabilis rei quicquam gessit.
しかし、特筆すべきことは何一つ行わなかった。
§32.9.6T. Quinctius alter consul maturius, quam priores soliti erant consules, a Brundisio cum tramisisset, Corcyram tenuit cum octo milibus peditum, equitibus octingentis.
もう一人の執政官ティトゥス・クィンクティウスは、以前の執政官たちが慣習としていたよりも早くブルンディシウムから渡海すると、歩兵8000人と騎兵800人を率いてコルキュラに到着した。
§32.9.7ab Corcyra in proxima Epiri quinqueremi traiecit et in castra Romana magnis itineribus contendit.
彼はコルキュラから五段櫂船でエピルスの最も近い場所へと渡り、強行軍でローマの陣営へと急いだ。
§32.9.8inde Villio dimisso paucos moratus dies, dum se copiae ab Corcyra adsequerentur, consilium habuit, utrum recto itinere per castra hostium vim facere conaretur, §32.9.9an ne temptata quidem re tanti laboris ac periculi per Dassaretios potius Lyncumque tuto circuitu Macedoniam intraret.
そこでウィッリウスを送り出した後、コルキュラからの軍勢が追いつくのを待つために数日間とどまり、直進のルートで敵の陣営を強行突破しようと試みるべきか、あるいは、そのような大きな労苦と危険を伴う手段を試みることすら一向にせず、むしろダッサレティイ族とリュンクスの領土を通る安全な迂回路によってマケドニアに入るべきかを熟考した。
§32.9.10vicissetque ea sententia, ni timuisset, ne, cum a mari longius recessisset, emisso e manibus hoste, si, quod antea fecerat, solitudinibus silvisque se tutari rex voluisset, sine ullo effectu aestas extraheretur.
そして、もし海からあまりに遠くへ退いたときに敵を逃してしまい、王が以前そうしたように荒野や森で身を守ることを望んだ場合、何ら成果を上げることなく夏が長引いて終わってしまうことを彼が恐れなかったならば、その後者の意見が勝っていただろう。
§32.9.11utcumque esset igitur, illo ipso tam iniquo loco adgredi hostem placuit.
したがって、いずれにせよ、そのまさに非常に不利な場所において敵を攻撃することが決定された。
sed magis fieri id placebat, quam, quomodo fieret, satis expediebant;
しかし彼らは、それがどのように実行されるかを十分に明らかにするよりは、それが実行されることの方を強く望んでいた。

語釈・文法注

  1. 32.9.1consulem T. Quinctium ... tenuerunt — 文頭の目的格 consulem T. Quinctium と、それを修飾する現在分詞 properantem(properantem in provinciam)に対し、文末の主語 prodigia nuntiata atque eorum procuratio と動詞 tenuerunt がかかる。修飾関係や中間節の挿入によって構造が長く隔たっているため、主節の骨格が「報告された不吉な兆候とそれらの贖罪の儀式が、属州へと急ぐ執政官クィンクティウスを引き留めた」であることを意識して読む必要がある。
  2. 32.9.1ita habito dilectu, ut — habito dilectu は奪格絶対(dilectus の完了分詞 habito)。ita は後続の ut 節(legeret、接続法未完了過去)とともに結果を表し、「〜するような方法で徴募を行い」という意味になる。
  3. 32.9.1meruissent — 先行詞 eos(legeret の目的語)を修飾する関係節 qui...meruissent 内の動詞。接続法過去完了が使われているのは、これが「〜したことのある者たち」という特性の関係節(subjunctive of characteristic)であるか、または事実関係における主観的・間接的な基準を表しているためである。
  4. 32.9.10vicissetque ea sententia, ni timuisset, ne — 過去の事実に対する反実仮想条件文。帰結節は接続法過去完了の vicisset(その意見が勝っていただろう)、条件節は ni (= nisi) timuisset(もし恐れなかったならば)。timuisset は懸念の動詞であるため、その後に「〜ではないかと恐れる」を意味する ne 節(ne... extraheretur)を従え、さらにその ne 節の内部に cum 節、奪格絶対(emisso... hoste)、条件節(si... voluisset)が多重に入れ子構造になっている。
  5. 32.9.11magis fieri id placebat, quam, quomodo fieret, satis expediebant — placebat の主語(または実質的な真主語)は不定詞句 fieri id(それが実行されること)。比較級 magis... quam の後ろにある quomodo fieret は接続法(fieret)を伴う間接疑問節であり、expediebant(彼らは明らかにする、説明する)の直接目的語として機能している。主動詞 placebat が単数形であるのに対し、expediebant が複数形になっているのは、暗黙のうちに「ローマ人たち、将軍たち」が主語として想定されているためである。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §32.9.1-32.9.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:32.9.1-32.9.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。