Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.9.1-26.9.13

ハンニバルのローマ接近とフルウィウスの救援進軍

804 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ハンニバルは橋を落とされつつもローマ近郊まで進軍し、ローマ市内は恐慌状態に陥るが、カプアから救援に赴くフルウィウスに執政官と同等の指揮権が与えられ防衛態勢が整えられる。

§26.9.1Hannibal quo die Vulturnum est transgressus, haud procul a flumine castra posuit;
ハンニバルはウォルトゥルヌス川を渡ったその日に、川からさほど遠くない場所に陣を敷いた。
§26.9.2postero die praeter Cales in agrum Sidicinum pervenit.
翌日、彼はカレスを通り過ぎてシディキヌム地方に到着した。
ibi diem unum populando moratus per Suessanum Allifanumque et Casinatem agrum via Latina ducit.
そこで略奪を行いながら一日滞在した後、スエッサ、アリファエ、カシヌムの地方を通ってラティナ街道を進んだ。
sub Casino biduo stativa habita et passim populationes factae.
カシヌムの麓に二日間陣が留められ、いたるところで略奪が行われた。
§26.9.3inde praeter Interamnam Aquinumque in Fregellanum agrum ad Lirim fluvium ventum, ubi intercisum pontem a Fregellanis morandi itineris causa invenit.
そこからインテラムナとアクィヌムを通り過ぎてフレゲッラエ地方のリリス川へと進んだが、そこで彼は、行軍を遅らせるためにフレゲッラエの人々によって橋が切り落とされているのを見出した。
§26.9.4et Fulvium Vulturnus tenuerat amnis navibus ab Hannibale incensis rates ad traiciendum exercitum in magna inopia materiae aegre comparantem.
一方、フルウィウスのほうもウォルトゥルヌス川に足止めされていた。 ハンニバルによって船が放火されたため、極めて木材が不足する中、軍勢を渡らせるための筏をやっとの思いで用意していたからである。
§26.9.5traiecto ratibus exercitu relicum Fulvio expeditum iter non per urbes modo sed circa viam expositis benigne commeatibus erat, alacresque milites alius alium, ut adderet gradum memor ad defendendam iri patriam, hortabantur.
筏で軍勢を渡らせた後、フルウィウスにとっては、都市の中だけでなく街道の周囲にも食糧が親切に提供されていたため、その後の行軍は容易なものであった。 そして、意気盛んな兵士たちは、祖国を守るために進んでいるのだということを胸に、歩みを速めるよう互いに励まし合った。
§26.9.6Romam Fregellanus nuntius diem noctemque itinere continuato ingentem attulit terrorem;
ローマへは、フレゲッラエからの使者が昼夜を問わず行軍を続けて、巨大な恐怖をもたらした。
tumultuosius, quam quod allatum erat, concursus hominum adfingentium vana auditis totam urbem concitat.
もたらされた事実以上に大騒ぎとなり、聞いたことに根拠のない嘘を付け加える人々の群衆が、全都市を揺り動かした。
§26.9.7ploratus mulierum non ex privatis solum domibus exaudiebatur, sed undique matronae in publicum effusae circa deum delubra discurrunt, crinibus passis aras verrentes, nixae genibus, §26.9.8supinas manus ad caelum ac deos tendentes orantesque, ut urbem Romanam e manibus hostium eriperent matresque Romanas et liberos parvos inviolatos servarent.
女性たちの泣き叫ぶ声は、私邸から聞こえてくるだけでなく、いたるところで既婚女性たちが公の場へとあふれ出て、神々の神殿の周りを走り回り、髪を振り乱して祭壇を掃き、膝をつき、手のひらを天と神々に向けて伸ばし、ローマの街を敵の手から救い出し、ローマの母親たちと幼い子供たちを傷つけられることなく守ってくださるよう祈り求めていた。
§26.9.9senatus magistratibus in fore praesto est, si quid consulere velint.
元老院は、政務官たちが何か相談したい場合に備えて、広場で待機していた。
alii accipiunt imperia disceduntque ad suas quisque officiorum partes, alii offerunt se, si quo usus operae sit.
ある者たちは命令を受け取って各自の職務の持ち場へと去り、別の者たちは彼らの援助が必要とされる場合に備えて自らを進んで差し出した。
praesidia in arce, in Capitolio, in muris, circa urbem, in monte etiam Albano atque arce Aefulana ponuntur.
守備隊は、砦、カピトリウム、城壁、都の周辺、さらにはアルバヌス山やアエフラの砦に配置された。
§26.9.10inter hunc tumultum Q. Fulvium proconsulem profectum cum exercitu Capua adfertur;
この混乱の最中、前執政官クィントゥス・フルウィウスが軍勢を率いてカプアを出発したという知らせが届く。
cui ne minueretur imperium, si in urbem venisset, decernit senatus, ut Q. Fulvio par cum consulibus imperium esset.
彼が都に入った場合にその指揮権が減少することのないよう、元老院はクィントゥス・フルウィウスが執政官と同等の指揮権を持つことを議決した。
§26.9.11Hannibal infestius perpopulato agro Fregellano propter intercisos pontis, per Frusinatem Ferentinatemque et Anagninum agrum in Labicanum venit.
ハンニバルは、橋が落とされていたことに腹を立て、フレゲッラエ地方をいっそう激しく荒らし回った後、フルシノ、フェレンティヌム、アナグニアの地方を通ってラビキ地方に入った。
§26.9.12inde Algido Tusculum petiit, nec receptus moenibus infra Tusculum dextrorsus Gabios descendit.
そこからアルギドゥスを通ってトゥスクルムへと向かったが、城壁の内に受け入れられなかったため、トゥスクルムの下方を右に折れてガビイへと下った。
inde in Pupiniam exercitu demisso octo milia passuum ab Roma posuit castra.
そこからプピニア地方へと軍勢を降らせ、ローマから八マイルの場所に陣を敷いた。
§26.9.13quo propius hostis accedebat, eo maior caedes fiebat fugientium praecedentibus Numidis, pluresque omnium generum atque aetatium capiebantur.
敵が近づけば近づくほど、ヌミディア兵が先回りしていたために、逃げ惑う人々の殺戮は大きくなり、あらゆる階層と年齢の多くの人々が捕らえられた。

語釈・文法注

  1. 26.9.2via Latina ducit — 動詞 `ducere` は「(軍隊を)率いる」を意味するが、ここでは自動詞的(「進む」)あるいは `exercitum`(軍隊を)などの目的語が省略された形として用いられている。
  2. 26.9.5ad defendendam iri patriam — 非常に特異な構文。動名詞(または動形容詞)を用いた `ad defendendam patriam`(祖国を防衛するために)という表現に、自動詞 `ire` の受動不定詞 `iri`(行かれること、進むこと)が組み合わさったもの。全体で「祖国を防衛するために進軍していること」を意味し、形容詞 `memor` がこれに係る。
  3. 26.9.10adfertur — 非人称的に用いられており、対格不定詞句 `Q. Fulvium proconsulem profectum [esse]`(前執政官クィントゥス・フルウィウスが出発したこと)を実質的な主語としている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.9.1-26.9.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.9.1-26.9.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。