Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §22.9.1-22.9.11

ハンニバルのピケヌム略奪とファビウスの宗教儀礼

603 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ハンニバルはスポレティウム攻略に失敗した後、ピケヌム地方などのイタリア南部へ進軍して略奪を行う。一方ローマでは、新独裁官ファビウス・マクシムスが宗教的儀式の不備を指摘し、神々の怒りを宥めるための神聖な儀式を執り行うよう元老院に提案して可決させる。

§22.9.1Hannibal recto itinere per Umbriam usque ad Spoletium venit.
ハンニバルはウンブリアをまっすぐ進み、スポレティウムに達した。
§22.9.2inde cum perpopulato agro urbem oppugnare adortus esset, cum magna caede suorum repulsus, coniectans ex unius coloniae minus prospere temptatae viribus, quanta moles Romanae urbis esset, in agrum Picenum avertit iter non copia solum omnis.
そこから、彼は領地を荒廃させた後に都市を攻撃しにかかったが、自軍に大きな損害を出して撃退され、攻撃が不成功に終わったたった一つの植民市の強さからローマ市がいかに巨大な障害であるかを推測し、ピケヌム地方へと進路を変えた。
§22.9.3generis frugum abundantem sed refertum praeda, quam effuse avidi atque egentes rapiebant.
そこは、すべての種類の農作物が豊富であるだけでなく、戦利品に満ちており、貪欲で欠乏していた彼らはそれを至る所で略奪した。
§22.9.4ibi per dies aliquot stativa habita, refectusque miles hibernis itineribus ac palustri via proelioque magis ad eventum secundo quam levi aut facili adfectus.
そこにおいて数日間、駐屯が行われ、冬の行軍や沼地の道、そして結果においては勝利だったものの、決して軽くも容易でもなかった戦闘によって疲弊していた兵士たちは回復した。
§22.9.5ubi satis quietis datum praeda ac populationibus magis quam otio aut requie gaudentibus, profectus Praetutianum Hadrianumque agrum, Marsos inde Marrucinosque et Paelignos devastat circaque Arpos et Luceriam proximam Apuliae regionem.
休息や平穏よりも、略奪や略奪行為を喜ぶ者たちに十分な休息が与えられると、出発して、プラエトゥティ地方とハドリア地方、そこからマルシ人、マッルキニ人、パエリグニ人の土地、そしてアルピおよびそれに隣接するルケリア周辺のプーリア地方を荒廃させた。
§22.9.6Cn. Servilius consul levibus proeliis cum Gallis factis et uno oppido ignobili expugnato postquam de collegae exercitusque caede audivit, iam moenibus patriae metuens, ne abesset in discrimine extremo, ad urbem iter intendit.
執政官グナエウス・セルウィリウスは、ガリア人との小競り合いを行い、名もない一つの町を攻略したのち、同僚とその軍勢の全滅について聞き、今や祖国の城壁を案じ、極限の危機に際して自身が不在となることを恐れて、都へと進路を向けた。
§22.9.7Q. Fabius Maximus dictator iterum quo die magistratum iniit vocato senatu, ab diis orsus, cum edocuisset patres plus neglegentia caerimoniarum auspiciorumque quam temeritate atque inscitia peccatum a C. Flaminio consule esse quaeque piacula irae deum essent ipsos deos consulendos esse, §22.9.8pervicit, ut, quod non ferme decernitur, nisi cum taetra prodigia nuntiata sunt, decemviri libros Sibyllinos adire iuberentur.
再び独裁官となったクィントゥス・ファビウス・マクシムスは、職務に就いたその日に元老院を召集し、神々に関する事柄から説き起こし、執政官ガイウス・フラミニウスが犯した過ちは無謀さや無知によるものよりも、儀式や鳥占いの軽視によるものが大きいこと、また神々の怒りを宥めるための贖いの儀式が何であるかについては神々自身に伺いを立てねばならないことを元老院議員たちに説き伏せ、不吉な不気味な予兆が報告されたとき以外にはほとんど決定されることのない、十人委員会にシビュラの書を調査させるという命令を下させることに成功した。
§22.9.9qui inspectis fatalibus libris rettulerunt patribus quod eius belli causa votum Marti foret, id non rite factum de integro atque amplius faciundum esse, §22.9.10et Iovi ludos magnos et aedes Veneri Erycinae ac Menti vovendas esse, et supplicationem lectisterniumque habendum, et ver sacrum vovendum, si bellatum prospere esset resque publica in eodem, quo ante bellum fuisset, statu permansisset.
彼らは運命の書を調査した上で、この戦争のためにマールス神に対して立てられた誓約が正しく執り行われておらず、最初から、かつ規模を拡大して執り行われるべきであること、また、ユピテル神に大競技会を、エリクスのウェヌス神とメンスに神殿を誓願すべきこと、感謝式と神宴を催すべきこと、そして、もし戦争が成功裏に進み、国家が戦争前の状態と同じ状態にとどまり続けるならば、「聖なる春」を誓願すべきであることを報告した。
§22.9.11senatus, quoniam Fabium belli cura occupatura esset, M. Aemilium praetorem, ex collegi pontificum sententia omnia ea ut mature fiant, curare iubet.
元老院は、ファビウスは戦争の職務に専念することになるため、神官団の意見に従って、これらすべてが遅滞なく実行されるよう取り計らうことを、プラエトルのマルクス・アエミリウスに命じた。

語釈・文法注

  1. §22.9.2omnis — 22.9.2 の末尾の `omnis` と 22.9.3 の冒頭の `generis` は、名詞句 `omnis generis`(あらゆる種類の)を構成している。章節の境界によってこの句が不自然に分断されているが、文法上は `abundantem` を修飾する `frugum` にかかっている。
  2. §22.9.5gaudentibus — 与格複数分詞で、非人称受動態 `datum [est]`(与えられた)の間接目的語として、省略されている指示代名詞 `iis`(または `militibus`)を修飾している。「〜を喜ぶ者たちに」の意。
  3. §22.9.7peccatum... esse — 動詞 `pecco`(過ちを犯す)の完了不定詞受動態の非人称用法。対格不定詞構文 `edocuisset... peccatum esse`(〜によって過ちが犯されたことを教えた)を形成しており、動作の主体は `a C. Flaminio consule`(執政官ガイウス・フラミニウスによって)と奪格句で示されている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §22.9.1-22.9.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.9.1-22.9.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。