Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §21.61.1-21.61.11

ハスドルバルの奇襲とスキピオによる反乱諸部族の鎮圧

592 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ハスドルバルはローマ軍の水兵らを襲撃したが、スキピオの反撃を受けて撤退する。その後、スキピオはハスドルバルに扇動されたイレルゲテス族やアウセタニ人らを制圧し、冬営に入った。

§21.61.1priusquam certa huius cladis fama accideret, transgressus Hiberum Hasdrubal cum octo milibus peditum, mille equitum, tamquam ad primum adventum Romanorum occursurus, postquam perditas res ad Cissim amissaque castra accepit, iter ad mare convertit.
この敗北の確実な知らせが届く前に、ハスドルバルは歩兵8千、騎兵1千を率いてエブロ川を渡り、ローマ軍の最初の出現に立ち向かうかのように進んでいたが、キッシスでの敗戦と陣営の喪失を知るや、海へと針路を転じた。
§21.61.2haud procul Tarracone classicos milites navalesque socios vagos palantisque per agros, quod ferme fit, ut secundae res neglegentiam creent, equite passim dimisso cum magna caede, maiore fuga ad naves compellit;
タラコからそう遠くない場所で、彼は、成功が油断を生むというよくあることのために、畑を散策し彷徨っていた海軍の兵士や水兵の同盟兵たちを、あちこちに派遣した騎兵によって大いなる虐殺と、それ以上の敗走を伴って船へと追い詰めた。
§21.61.3nec diutius circa ea loca morari ausus, ne ab Scipione opprimeretur, trans Hiberum sese recepit.
そして、スキピオに圧倒されるのを恐れて、それらの場所の周辺に長居することを敢えてせず、エブロ川の向こうへと退却した。
§21.61.4et Scipio raptim ad famam novorum hostium agmine acto, cum in paucos praefectos navium arimadvertisset, praesidio Tarracone modico relicto Emporias cum classe rediit.
スキピオは新たな敵の噂を聞いて急速に軍を進め、船の指揮官数名を処罰すると、タラコに小規模な守備隊を残して、艦隊とともにエンポリアエに帰還した。
§21.61.5vixdum digresso eo Hasdrubal aderat, et Ilergetum populo, qui obsides Scipioni dederat, ad defectionem inpulso cum eorum ipsorum iuventute agros fidelium Romanis sociorum vastat.
彼が出発するかしないかのうちにハスドルバルが現れ、スキピオに人質を出していたイレルゲテス族を反乱へと駆り立て、彼ら自身の若者たちとともに、ローマ人に忠実な同盟者の耕作地を荒らした。
§21.61.6excito deinde Scipione hibernis toto cis Hiberum rursus cedit agro.
その後、スキピオが冬営地から呼び覚まされると、ハスドルバルは再びエブロ川のこちら側のすべての領地から退いた。
Scipio relictam ab auctore defectionis Ilergetum gentem cum infesto exercitu invasisset, §21.61.7conpulsis omnibus Atanagrum urbem, quae caput eius populi erat, circumsedit intraque dies paucos pluribus quam ante obsidibus imperatis Ilergetes pecunia etiam multatos in ius dicionemque recepit.
スキピオは、反乱の主謀者に見捨てられたイレルゲテス族の国へ、敵意をむき出しにした軍隊を率いて侵攻し、彼らをことごとくアタナグルムの街へと追い詰め、この街はその民族の首都であったが、ここを包囲し、数日間のうちに、以前よりも多くの人質を要求し、さらにイレルゲテス族に罰金を科した上で、彼らを法と支配権のもとに再び受け入れた。
§21.61.8inde in Ausetanos prope Hiberum, socios et ipsos Poenorum, procedit, atque urbe eorum obsessa Lacetanos auxilium finitimis ferentes nocte haud procul iam urbe, cum intrare vellent, excepit insidiis.
そこから彼は、同じくカルタゴ人の同盟者であった、エブロ川の近くに住むアウセタニ人のもとへ進み、彼らの街を包囲した。 そして、隣人に援軍を運ぼうとして夜間に街からそう遠くないところまで来て、中に入ろうとしていたラケタニ人を、待ち伏せによって急襲した。
§21.61.9caesa ad duodecim milia;
およそ1万2千人が殺された。
exuti prope omnes armis domos passim palantes per agros diffugere.
ほぼ全員が武器を剥ぎ取られ、あちこちの畑を彷徨いながら家へと逃げ散った。
nec obsesses alia ulla res quam iniqua oppugnantibus hiems tutabatur.
そして、包囲された人々を、攻撃する側にとって厳しい冬以外の何ものも守ってはいなかった。
§21.61.10triginta dies obsidio fuit, per quos raro umquam nix minus quattuor pedes alta iacuit;
包囲は30日間に及び、その間、雪が4フィート未満の深さであることは滅多になかった。
adeoque pluteos ac vineas Romanorum operuerat, ut ea sola ignibus aliquotiens coniectis ab hoste etiam tutamentum fuerit.
そして雪はローマ軍の防壁や移動式掩蔽をすっかり覆っていたため、敵から何度も火が投げ込まれた際にも、雪それ自体が防護壁としてさえ役立ったほどであった。
§21.61.11postremo, cum Amusicus princeps eorum ad Hasdrubalem profugisset, viginti argenti talentis pacti deduntur.
最後に、彼らの首長アムシクスがハスドルバルのもとへ逃亡すると、彼らは銀20タラントンで合意して降伏した。
Tarraconem in hiberna reditum est.
タラコへと、冬営のために退いた。

語釈・文法注

  1. 21.61.1tamquam ad primum adventum Romanorum occursurus — occursurus は未来能動分詞であり、tamquam と共に用いられて「〜するつもりであるかのように」という主観的な意図や目的を表している。ここでは、ハスドルバルがローマ軍の到着を阻止しようとする意図を抱いていたことを示す。
  2. 21.61.2quod ferme fit, ut secundae res neglegentiam creent — quod は前の文脈または ut 節を先行詞とする関係代名詞中性単数。ut 節は fit の実質的な主語(名詞節)であり、「成功(幸運)が油断を生むというのはよくあることだが」という一般的通念を挿入的に説明している。
  3. 21.61.6excito deinde Scipione hibernis toto cis Hiberum rursus cedit agro — cedit の主語は前節に引き続きハスドルバルであるが、直前に独立奪格 excito Scipione (スキピオが呼び覚まされると)が挟まれているため、主語の取り違えに注意が必要。ハスドルバルが、スキピオの動きを察知してエブロ川以南に再び撤退したことを意味する。
  4. 21.61.6Scipio relictam ab auctore defectionis Ilergetum gentem cum infesto exercitu invasisset — invasisset は接続法過去完了。これは次の文(§21.61.7)の主動詞 circumsedit や recepit へと論理的につなぐもので、事実上の時間的・譲歩的な従属節(cum invasisset の cum が省略された形、あるいはリウィウス特有の歴史的叙述における接続法)として、「(スキピオが)侵攻すると、……」と訳すのが適当である。
  5. 21.61.9nec obsessos alia ulla res quam iniqua oppugnantibus hiems tutabatur — nec... alia ulla res quam... は「〜以外のいかなるものも……しなかった」、すなわち「〜だけが……した」という強い限定を表す。oppugnantibus は現在分詞与格で「攻撃する者たちにとって(不利な冬)」を意味する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §21.61.1-21.61.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:21.61.1-21.61.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。