Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §1.49.1-1.49.9

タルクィニウス・スペルブスの恐怖支配とラティウム同盟

50 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

タルクィニウス・スペルブスが恐怖政治によって王位を掌握し、元老院を無視して独裁体制を築くとともに、ラティウムの有力者オクタウィウス・マミリウスと婚姻関係を結んで地位の安定を図る。

§1.49.1inde L. Tarquinius regnare occepit, cui Superbo cognomen facta indiderunt, quia socerum gener sepultura prohibuit, Romulum quoque insepultum perisse dictitans,
その後、ルキウス・タルクィニウスが支配し始めた。 彼にはその行いから「傲慢」という異名が与えられたが、それは、婿でありながら義父の埋葬を拒み、ロムルスもまた未埋葬のまま死んだのだと言い張ったからである。
§1.49.2primoresque patrum, quos Servi rebus favisse credebat, interfecit;
彼は、セルウィウスの味方をしていたと信じた元老院議員たちの主だった人々を殺害した。
conscius deinde male quaerendi regni ab se ipso adversus se exemplum capi posse, armatis corpus circumsaepsit;
その後、自分が不正な手段で王位を獲得したことを自覚し、自分自身によって自分に対して先例が取られうることを恐れて、武装した者たちで自らの身の回りを固めた。
§1.49.3neque enim ad ius regni quicquam praeter vim habebat, ut qui neque populi iussu neque auctoribus patribus regnaret.
というのも、彼は人民の命令によるのでもなく、元老院議員たちの承認によるのでもなく支配する者であったため、王位の権利については武力のほかには何も持っていなかったからである。
§1.49.4eo accedebat, ut in caritate civium nihil spei reponenti metu regnum tutandum esset.
これに加えて、市民の愛に何の望みも置いていない彼にとっては、恐怖によって王位を守らねばならないという事情があった。
quem ut pluribus incuteret, cognitiones capitalium rerum sine consiliis per se solus exercebat perque eam causam occidere,
その恐怖をより多くの人々に植え付けるために、彼は死刑に関わる事件の裁判を、顧問団も交えず、自ら単独で執り行い、それを口実にして殺害したり、追放に処したり、財産を没収したりすることができた。
§1.49.5in exilium agere, bonis multare poterat non suspectos modo aut invisos, sed unde nihil aliud quam praedam sperare posset.
それは単に容疑をかけられた者や憎まれた者だけでなく、そこから略奪以外には何も期待できないような者に対してもであった。
§1.49.6praecipue ita patrum numero inminuto statuit nullos in patres legere, quo contemptior paucitate ipsa ordo esset minusque per se nihil agi indignarentur.
このようにして元老院議員の数が特に減少したとき、彼は元老院議員を新たに誰も選任しないと決定した。 それは、その少なさ自体によって元老院という階級がいっそう軽蔑され、また自分たちを通じて何も行われないことへの怒りも少なくて済むようにするためであった。
§1.49.7hic enim regum primus traditum a prioribus morem de omnibus senatum consulendi solvit, domesticis consiliis rem publicam administravit;
実に彼は、すべての事柄について元老院に諮問するという、先代たちから受け継がれた慣習を破った最初の王であり、私的な顧問によって国家を運営した。
bellum, pacem, foedera, societates per se ipse, cum quibus voluit, iniussu populi ac senatus fecit diremitque.
戦争、平和、条約、同盟を、彼自身が単独で、自分が望む相手と、人民や元老院の命令なしに締結し、また破棄した。
§1.49.8Latinorum sibi maxime gentem conciliabat, ut peregrinis quoque opibus tutior inter cives esset, neque hospitia modo cum primoribus eorum, sed adfinitates quoque iungebat.
彼は、外国の力によっても市民の間で自らの安全を高めるため、とりわけラティウム人の民族を自らに引き入れようとし、彼らの有力者たちと客友関係を結ぶだけでなく、姻戚関係をも結んだ。
Octavio Mamilio Tusculano — §1.49.9is longe princeps Latini nominis erat, si famae credimus, ab Ulixe deaque Circa oriundus — ei Mamilio filiam nuptum dat perque eas nuptias multos sibi cognatos amicosque eius conciliat.
トゥスクルムのオクタウィウス・マミリウス―― 彼は、伝承を信じるならば、ウリクセスと女神キルケの血を引く、ラティウム人の中で群を抜いた第一人者であったが、――そのマミリウスに彼は娘を嫁がせ、その婚姻を通じて、彼の多くの親族や友人を自らに引き入れた。

語釈・文法注

  1. 1.49.2conscius deinde male quaerendi regni ab se ipso adversus se exemplum capi posse — 形容詞 `conscius` が対格不定詞句 `ab se ipso adversus se exemplum capi posse`(自分自身によって自分に対して先例が取られうること)を導いている。`male quaerendi regni` は `conscius` にかかる属格。タルクィニウス自身が不法に王位を簒奪したため、今度は自分が同じ手段で地位を奪われる先例になり得ることを自覚していたことを示す。
  2. 1.49.3ut qui neque populi iussu neque auctoribus patribus regnaret — `ut qui` は接続法(ここでは未完了過去 `regnaret`)を伴って「〜するような者として」「〜だから」と原因・理由を強調する。`auctoribus patribus` は独立奪格(「元老院議員たちが承認者である状態で」、すなわち元老院の承認なしに)。
  3. 1.49.4ut in caritate civium nihil spei reponenti metu regnum tutandum esset — 非人称の `eo accedebat, ut`(〜ということが加わった)に導かれる結果節(`ut... esset`)。動形容詞 `tutandum esset` の行為者を示す与格として、現在分詞 `reponenti`(`nihil spei reponenti`、望みを置かない彼にとって)が用いられている。
  4. 1.49.5unde nihil aliud quam praedam sperare posset — `unde` は `a quibus`(彼らから)の意味の関係副詞。関係節 `posset` は接続法(特性の関係節、あるいは譲歩的なニュアンス)を伴い、先行詞 `non suspectos modo aut invisos, sed [eos]` を修飾する。
  5. 1.49.6quo contemptior paucitate ipsa ordo esset minusque per se nihil agi indignarentur — 比較級 `contemptior` があるため、目的を表す接続詞として `ut` ではなく `quo`(〜によっていっそう〜であるように)が使われている。接続法 `esset` と `indignarentur` を導く。`per se` は「元老院を通じて」、`nihil agi` は受動不定詞で「何も行われないこと」を表し、`indignarentur`(怒る、不満に思う)の目的語。
  6. 1.49.9ei Mamilio filiam nuptum dat — `nuptum` は自動詞 `nubo`((女性が)嫁ぐ、結婚する)の目的分詞(supine)であり、他動詞 `dat`(与える)とともに用いられて「〜に嫁がせるために与える(=嫁がせる)」という目的を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §1.49.1-1.49.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.49.1-1.49.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。