§2.1.68et sapit et mecum facit et Iove iudicat aequo,
(その者は)賢明であり、私と意見を同じくし、好意的なユーピテルのもとで正しく判断しています。
§2.1.69non equidem insector delendave carmina Livi
私はなにも、リウィウスの詩を攻撃したり、抹殺されるべきだと思っているわけではありません。
私が小さかった頃、鞭打つオルビリウスが私に書き取らせたのを覚えています。
sed emendata videri §2.1.72pulchraque et exactis minimum distantia miror,
しかし、それらが完成されたものと見なされ、美しく、非の打ち所のないものとほとんど変わらないと(人々が)驚嘆することに、私は驚いているのです。
§2.1.73inter quae verbum emicuit si forte decorum, et §2.1.74si versus paulo concinnior unus et alter, §2.1.75iniuste totum ducit venditque poema.
それらの詩の中に、もし偶然にも美しい言葉が一つ輝き、もし少しばかり調子の整った詩行が一つか二つあれば、それが不当にも詩全体を牽引し、売り込んで(評価させて)しまうのです。
§2.1.76Indignor quicquam reprehendi, non quia crasse
私は、いかなるものも非難されることに憤慨します。
§2.1.77compositum illepideve putetur, sed quia nuper,
それが粗野にあるいは不格好に作られていると思われるからではなく、最近作られたという理由だけで。
§2.1.78nec veniam antiquis, sed honorem et praemia posci,
そして、古代の人々に対しては寛容(許し)ではなく、栄誉と報酬が要求されていることに憤慨するのです。
§2.1.79recte necne crocum floresque perambulet Attae §2.1.80fabula si dubitem, clament periisse pudorem
アッタの戯曲がサフランと花(の撒かれた舞台)の上を正しく歩いている(上演されている)か否かを私がもし疑うなら、「恥を知る心が失われた」と叫ぶでしょう、ほぼすべての長老たちが。
§2.1.81cuncti paene patres, ea cum reprehendere coner, §2.1.82quae gravis Aesopus, quae doctus Roscius egit;
私がそれらを非難しようとするとき、荘重なアエソプスや、博識なロスキウスが演じたものを。
§2.1.83vel quia nil rectum, nisi quod placuit sibi, ducunt, §2.1.84vel quia turpe putant parere minoribus, et quae §2.1.85imberbes didicere senes perdenda fateri.
それは、彼らが自分たちの気に入ったもの以外は何も正しいと認めないからか、あるいは、年下の者たちに従うことを恥と考え、ひげのない若き日に学んだことを、老人になってから捨てるべきだと認めるのを恥とするからです。
§2.1.86iam Saliare Numae carmen qui laudat et illud, §2.1.87quod mecum ignorat, solus volt scire videri, §2.1.88ingeniis non ille favet plauditque sepultis, §2.1.89nostra sed impugnat, nos nostraque lividus odit.
さて、ヌマのサリィの歌を賛美し、私と同様に理解していないのに、自分一人だけが理解しているように見せたい者は、葬られた(昔の)才能を支持し喝采しているのではなく、私たちのものを攻撃し、嫉妬から私たちと私たちの作品を憎んでいるのです。
§2.1.90Quod si tam Graecis novitas invisa fuisset §2.1.91quam nobis, quid nunc esset vetus? aut quid haberet
しかし、もしギリシア人にとっても、新しいものが、私たちにとってと同様に憎むべきものであったなら、今何が「古いもの」であったでしょうか。
§2.1.92quod legeret tereretque viritim publicus usus?
あるいは、民衆が一人一人読み、手垢をつけるような何を、公の利用は持ち得たでしょうか。
ギリシアは、戦争を脇に置くやいなや戯れ始め、好意的な幸運(平和)の中で、退廃へと滑り落ちていきました。
§2.1.95nunc athletarum studiis, nunc arsit equorum, §2.1.96marmoris aut eboris fabros aut aeris amavit, §2.1.97suspendit picta voltum mentemque tabella, §2.1.98nunc tibicinibus, nunc est gavisa tragoedis;
ある時はアスリートへの情熱に、ある時は馬への情熱に燃え、大理石や象牙、あるいは青銅の職人を愛し、描かれた絵画に視線と心を釘付けにし、ある時は笛吹きに、ある時は悲劇役者に歓喜しました。
§2.1.99sub nutrice puella velut si luderet infans, §2.1.100quod cupide petiit, mature plena reliquit.
まるで乳母の下で遊ぶ幼い少女のように、熱望して求めたものを、すぐに飽きて(満ち足りて)捨て去りました。
§2.1.101quid placet aut odio est, quod non mutabile credas?
気に入るにせよ、嫌悪するにせよ、移り変わらないと信じられるものがありましょうか。
§2.1.102hoc paces habuere bonae ventique secundi.
これが、よき平和と追い風(順風)がもたらしたものです。
§2.1.103Romae dulce diu fuit et sollemne reclusa §2.1.104mane domo vigilare, clienti promere iura, §2.1.105cautos nominibus rectis expendere nummos, §2.1.106maiores audire, minori dicere, per quae §2.1.107crescere res posset, minui damnosa libido.
ローマでは、長らく心地よく、また習わしであったのは、朝早くに家を開けて起きており、依頼人に法律を解き明かし、確かな債務者のもとに、保証された金を貸し出し、年長者の言うことを聞き、年下の者に、いかにして財産を増やし、有害な欲望を減らすことができるかを語ることでした。
しかし今や、軽薄な民衆は心を一変させ、ただ一つの書くことへの情熱に燃えています。
pueri patresque severi §2.1.110fronde comas vincti cenant et carmina dictant.
少年たちも、厳格な父親たちも、木の葉で髪を縛って食事をし、詩を口述しています。
§2.1.111ipse ego, qui nullos me adfirmo scribere versus, §2.1.112invenior Parthis mendacior, et prius orto §2.1.113sole vigil calamum et chartas et scrinia posco,
この私自身、いかなる詩行も書かないと言い張っているのに、パルティア人よりも嘘つきであることが露見し、太陽が昇る前に目を覚ましては、筆(ペン)と紙と書物箱を求めています。
船(の操縦)を知らない者は、船を操縦することを恐れ、病人にサザンウッドを与える勇気があるのは、それを学んだ者だけです。
quod medicorum est §2.1.116promittunt medici; tractant fabrilia fabri:
医術に属することを医師たちは約束し(引き受け)、職人たちは職人の道具を扱います。
§2.1.117scribimus indocti doctique poemata passim.
しかし私たちは、学んでいない者も学んだ者も、いたるところで詩を書いています。
§2.1.118Hic error tamen et levis haec insania quantas §2.1.119virtutes habeat, sic collige, vatis avarus
しかし、この過ち、この軽い狂気が、どれほどの徳を持っているか、このように聞いてください。
§2.1.120non temere est animus;
詩人の心はめったに欲深くはありません。
versus amat, hocstudet unum;
詩を愛し、これだけを熱心に求めています。
§2.1.121detrimenta, fugas servorum, incendia ridet; §2.1.122non fraudem socio puerove incogitat ullam §2.1.123pupillo;
財産の損失、奴隷の逃亡、火災を(詩人は)笑い飛ばし、仲間や、被後見人の少年に対していかなる詐欺も企てません。
vivit siliquis et pane secundo;
殻入りの豆と粗末なパンで暮らします。
§2.1.124militiae quamquam piger et malus, utilis urbi, §2.1.125si das hoc, parvis quoque rebus magna iuvari.
軍務においては怠惰で無能ですが、都市(国家)にとっては有益です、もしあなたが、小さなことによっても大きなことが助けられうるということを認めるならば。
§2.1.126os tenerum pueri balbumque poeta figurat, §2.1.127torquet ab obscenis iam nunc sermonibus aurem, §2.1.128mox etiam pectus praeceptis format amicis, §2.1.129asperitatis et invidiae corrector et irae,
詩人は、少年の柔らかく舌足らずな口(の発音)を形作り、早くもその耳を、卑猥な言葉からそらし、やがて、親切な教えによってその心(胸)をも形成します、粗暴さ、嫉妬、怒りの矯正者として。
§2.1.130recte facta refert, orientia tempora notis §2.1.131instruit exemplis, inopem solatur et aegrum,
正しい行いを語り伝え、生い立ちゆく時代(新しい世代)を、名高い手本によって教え導き、貧しい者や病める者を慰めます。
§2.1.132castis cum pueris ignara puella mariti §2.1.133disceret unde preces, vatem ni Musa dedisset?
汚れなき少年たちとともに、夫を知らぬ少女(乙女)が、どこから祈りを学び得たでしょうか、もしムーサが詩人を与えてくれなかったなら。
§2.1.134poscit opem chorus et praesentia numina sentit,
合唱隊は助けを求め、神々の臨在を感じ取るのです。