§1.1.55prodocet, haec recinunt iuvenes dictata senesque,
(ヤヌスが)教え込み、若者も老人もこの教えを繰り返し口ずさむ。
§1.1.56laevo suspensi loculos tabulamque lacerto.
左腕に計算袋と書板を掛けながら。
§1.1.57est animus tibi, sunt mores, est lingua fidesque, §1.1.58sed quadringentis sex septem milia desunt;
君には才気があり、品性があり、弁舌も信頼もある、しかし、四十万に六、七千(セステルティウス)が足りない。
§1.1.59plebs eris.
君は平民となるだろう。
at pueri ludentes,
rex eris,
aiunt, §1.1.60si recte facies.
だが、遊んでいる子供たちは「君は王になるだろう」と言う、「もし君が正しく行うなら」。
hic murus aeneus esto, §1.1.61nil conscire sibi, nulla pallescere culpa.
これが銅の壁であれ、自らの心にやましいことがなく、いかなる過ちによっても青ざめないことが。
§1.1.62Roscia, dic sodes, melior lex an puerorum est §1.1.63nenia, quae regnum recte facientibus offert, §1.1.64et maribus Curiis et decantata Camillis?
教えておくれ、ロスキウス法と、子供たちのあの童歌(正しく行う者に王位を提供する歌)と、どちらが優れているか、あの男らしいクリウスたちやカミッルスたちによっても歌い継がれてきた(童歌)と?
§1.1.65isne tibi melius suadet, qui “rem facias, rem,
君に、より良い勧めを与えているのは、こう言う者か。
§1.1.66si possis, recte, si non, quocumque modo, rem,”
「金を稼げ、金を、できれば正しく、できなければ、どんな方法でもよいから、金を」と。
§1.1.67ut propius spectes lacrimosa poemata Pupi,
それは、君がプピウスの涙を誘う詩をより近くから眺めるためである。
それとも、傲慢な運命の女神に立ち向かうよう、君に促し、準備させる者か、自由で、毅然とした姿で、親身になって勧め、整えてくれる者か?
§1.1.70Quod si me populus Romanus forte roget, cur §1.1.71non ut porticibus sic iudiciis fruar isdem, §1.1.72nec sequar aut fugiam quae diligit ipse vel odit, §1.1.73olim quod volpes aegroto cauta leoni
ところで、もしローマの民衆が私に、なぜ彼らと同じ柱廊を楽しみながら、彼らと同じ判断(意見)を楽しまないのか、また彼らが愛するものや憎むものを、追ったり避けたりしないのか、と尋ねるなら、かつて用心深い狐が病気のライオンに答えたことを、私は引き合いに出そう。
§1.1.74respondit, referam: “quia me vestigia terrent, §1.1.75omnia te adversum spectantia, nulla retrorsum. ”
「足跡が私を恐れさせるからです、すべてあなたの方を向いており、戻ってくる足跡が一つもないからです」と。
§1.1.76belua multorum es capitum, nam quid sequar aut quem?
お前は多くの頭を持つ怪物だ。 なぜなら私は何を、あるいは誰に従えばよいのか?
§1.1.77pars hominum gestit conducere publica; sunt qui §1.1.78frustis et pomis viduas venentur avaras §1.1.79excipiantque senes, quos in vivaria mittant;
人々のうちのある者は、国家の税を請け負うことを熱望し、ある者は果物やお菓子で強欲な未亡人を狩り、老人たちを捕らえて自分の生け簀へと送り込もうとする。
§1.1.80multis occulto crescit res faenore.
多くの者にとって、財産は隠れた利息によって増殖する。
Verum §1.1.81esto aliis alios rebus studiisque teneri:
しかし、異なる人々が異なる関心事や熱意に囚われていることは、認めよう。
§1.1.82idem eadem possunt horam durare probantes?
しかし、同じ人々が同じことを一時間でも支持し続けることができるだろうか?
§1.1.83nullus in orbe sinus Bais praelucet amoenis, §1.1.84si dixit dives, lacus et mare sentit amorem §1.1.85festinantis eri;
「世界中のどの湾も、美わしきバイアエに勝るものはない」と富豪が言えば、湖と海は、急ぐ主人の情熱を実感する。
cui si vitiosa libido §1.1.86fecerit auspicium, “cras ferramenta Teanum
しかし、もし気まぐれな欲望がお告げを下すなら、「職人たちよ、明日、道具をテアヌムへ運ぶのだ!
§1.1.87tolletis, fabri!” lectus genialis in aula est: §1.1.88nil ait esse prius, melius nil caelibe vita;
」(と彼は言い出す)。 新婚のベッドが屋敷の広間にあるなら、独身生活より優先すべきものは何もなく、それより優れたものはないと言う。
§1.1.89si non est, iurat bene solis esse maritis.
もしベッドがなければ、結婚した者たちだけが幸せなのだと誓う。
§1.1.90quo teneant voltus mutantem Protea nodo?
これほど表情を変えるプロテウスを、どのような結び目で繋ぎ留められるだろうか?
§1.1.91quid pauper? ride: mutat cenacula, lectos, §1.1.92balnea, tonsores, conducto navigio aeque §1.1.93nauseat ac locuples, quem ducit priva triremis.
貧しい者はどうか? 笑うがいい。 彼は借家を、寝床を、風呂を、床屋を変え、雇った小舟で、自前の三段櫂船で進む富豪とまったく同じように、船酔いをするのだ。
もし私が、不揃いに髪を刈る床屋によって整えられた髪で君に会えば、君は笑う。
si forte subucula pexae §1.1.96trita subest tunicae, vel si toga dissidet impar, §1.1.97rides: quid, mea cum pugnat sententia secum, §1.1.98quod petiit spernit, repetit quod nuper omisit, §1.1.99aestuat et vitae disconvenit ordine toto, §1.1.100diruit, aedificat, mutat quadrata rotundis?
もし毛羽立った上等なチュニックスの下に、すり切れた下着を着ていたり、トガが左右非対称で歪んでいれば、君は笑う。 では、私の考えがそれ自体と争い、求めたものを軽蔑し、最近諦めたものを再び求め、波立ち、人生の秩序の全体と不調和になり、壊し、建て、四角いものを丸いものに取り替えるときはどうなのか?
§1.1.101insanire putas sollemnia me neque rides,
君は私を、いつも通りに狂っていると思い、笑いもしない。
また、医師も、プラエトルによってあてがわれる後見人も必要としていないと信じている。
§1.1.104cum sis et prave sectum stomacheris ob unguem §1.1.105de te pendentis, te respicientis amici.
君が私の財産の保護者であり、爪が不器用に切られているだけで腹を立てるというのに、君に依存し、君を(保護者として)見上げるこの友人の(心の乱れに対しては何も言わないのだ)。
§1.1.106Ad summam: sapiens uno minor est Iove, dives, §1.1.107liber, honoratus, pulcher, rex denique regum,
要するに、賢者はジュピターただ一人に劣るだけであり、富んでおり、自由であり、名誉を重んじられ、美しく、ついには王たちの王であり、とりわけ健康なのだ。
§1.1.108praecipue sanus, nisi cum pituita molesta est.
――鼻水が彼を悩ませるときを除けば。