Humanitext Reader

贺拉斯 · 书信诗 §1.1.55-1.1.108

对逐利风气的讽刺与智者的美德价值

第 2 段,共 29 段 · 拉丁语

内容简介

荷拉西讨论了唯财是图的社会狂态,并将其与智者的内在价值进行对比。他讽刺了人类行为的反复无常,并以幽默的手法展现了自己与马凯纳斯交往中的不完美之处。

§1.1.55prodocet, haec recinunt iuvenes dictata senesque, §1.1.56laevo suspensi loculos tabulamque lacerto.
(雅努斯)如此教导,无论老少皆反复吟诵这些教条,左臂上挂着算袋与书板。
§1.1.57est animus tibi, sunt mores, est lingua fidesque, §1.1.58sed quadringentis sex septem milia desunt; §1.1.59plebs eris.
你拥有才智、品德、口才与忠诚,但在四十万塞斯特斯中,还差个六七千;你便只能是平民。
at pueri ludentes, rex eris, aiunt, §1.1.60si recte facies.
然而正在嬉戏的孩子们却说:‘如果你做得对,’ ‘你就会成为国王。
hic murus aeneus esto, §1.1.61nil conscire sibi, nulla pallescere culpa.
’ 让这成为铜墙铁壁吧:问心无愧,不因任何过错而脸色发白。
§1.1.62Roscia, dic sodes, melior lex an puerorum est §1.1.63nenia, quae regnum recte facientibus offert, §1.1.64et maribus Curiis et decantata Camillis?
请告诉我,是罗斯基乌斯法更好,还是孩子们那首为行事正直之人提供王位的童谣更好,那首连男子汉库里乌斯与卡米卢斯也曾传唱的童谣?
§1.1.65isne tibi melius suadet, qui “rem facias, rem,
是谁给你更好的劝告?
§1.1.66si possis, recte, si non, quocumque modo, rem,” §1.1.67ut propius spectes lacrimosa poemata Pupi, §1.1.68an qui Fortunae te responsare superbae §1.1.69liberum et erectum praesens hortatur et aptat?
是那个对你说‘赚钱吧,赚钱,若能,则用正当手段;若不能,则不择手段,只管赚钱,’的人,以便你能从更近的位置观看普皮乌斯那催人泪下的戏剧,还是那个时刻在身旁敦促并武装你,让你自由且挺拔地去反抗傲慢命运的人?
§1.1.70Quod si me populus Romanus forte roget, cur §1.1.71non ut porticibus sic iudiciis fruar isdem, §1.1.72nec sequar aut fugiam quae diligit ipse vel odit, §1.1.73olim quod volpes aegroto cauta leoni §1.1.74respondit, referam: “quia me vestigia terrent, §1.1.75omnia te adversum spectantia, nulla retrorsum.
若是罗马人民碰巧问我,为何我不像享受同样的柱廊那样去享受同样的判断,亦不追随或避开他们所爱或所恨之物,我便将引用当年那只谨慎的狐狸对生病狮子的回答: ‘因为足迹令我害怕,因为它们全都是朝向你那里的,没有一个往回走的。
§1.1.76belua multorum es capitum, nam quid sequar aut quem?
’ 你们是多头的怪兽! 因为我该追随什么,又该追随谁呢?
§1.1.77pars hominum gestit conducere publica; sunt qui §1.1.78frustis et pomis viduas venentur avaras §1.1.79excipiantque senes, quos in vivaria mittant; §1.1.80multis occulto crescit res faenore.
一部分人热切渴望包揽公共税收;还有一些人用果品和点心猎取贪婪的寡妇,并诱捕老人,将他们关进自己的养殖池;对许多人来说,家产靠隐秘的高利贷增长。
Verum §1.1.81esto aliis alios rebus studiisque teneri: §1.1.82idem eadem possunt horam durare probantes?
然而,即便承认不同的人为不同的事物与爱好所束缚:同一些人难道能坚持一个小时赞同同样的事情吗?
§1.1.83nullus in orbe sinus Bais praelucet amoenis, §1.1.84si dixit dives, lacus et mare sentit amorem §1.1.85festinantis eri; cui si vitiosa libido §1.1.86fecerit auspicium, “cras ferramenta Teanum
‘世上没有任何海湾比得过美丽的拜亚埃,’ 若是富人说出了这番话,湖泊与海洋便立刻感受到那位行色匆匆之主人的狂热;若是一股病态的冲动给他作了预兆,他便会叫道:‘工匠们,明天你们把工具抬到泰阿努姆去!
§1.1.87tolletis, fabri!” lectus genialis in aula est: §1.1.88nil ait esse prius, melius nil caelibe vita; §1.1.89si non est, iurat bene solis esse maritis.
’ 倘若大厅里设有了新婚之床:他便说没有任何事情比独身生活更优越、更好;若没有,他便发誓只有已婚者才是幸福的。
§1.1.90quo teneant voltus mutantem Protea nodo?
能用什么样的结,来拴住这个变幻莫测的普罗透斯?
§1.1.91quid pauper? ride: mutat cenacula, lectos, §1.1.92balnea, tonsores, conducto navigio aeque §1.1.93nauseat ac locuples, quem ducit priva triremis.
穷人又如何? 笑吧:他换着出租屋、床铺、浴室、理发师,坐上雇来的小船,和那个乘着私人三段桨船的富人一样晕船。
§1.1.94Si curatus inaequali tonsore capillos §1.1.95occurri, rides; si forte subucula pexae §1.1.96trita subest tunicae, vel si toga dissidet impar,
如果我的头发被理发师理得参差不齐与你相遇,你会发笑;如果崭新的外衣下露出了磨损的内衣,或者我的托加披得歪歪扭扭,你会笑。
§1.1.97rides: quid, mea cum pugnat sententia secum, §1.1.98quod petiit spernit, repetit quod nuper omisit, §1.1.99aestuat et vitae disconvenit ordine toto, §1.1.100diruit, aedificat, mutat quadrata rotundis?
那么,当我的主张自相矛盾,鄙视曾经追求的,又重新寻求不久前放弃的,心潮起伏,与整个生活秩序完全脱节,拆毁又重建,把方形换成圆形呢?
§1.1.101insanire putas sollemnia me neque rides, §1.1.102nec medici credis nec curatoris egere §1.1.103a praetore dati, rerum tutela mearum §1.1.104cum sis et prave sectum stomacheris ob unguem §1.1.105de te pendentis, te respicientis amici.
你觉得我不过是犯了常见的疯狂,因而并不发笑,也不认为我需要医生或执政官指派的监护人,尽管你是我的事务的监护者,并且会为了一个剪得很差的指甲而生气,对于这个依附于你、仰望于你的朋友。
§1.1.106Ad summam: sapiens uno minor est Iove, dives, §1.1.107liber, honoratus, pulcher, rex denique regum, §1.1.108praecipue sanus, nisi cum pituita molesta est.
总而言之:智者仅次于朱庇特,他是富有的、自由的、受尊重的、俊美的,归根结底是王中之王,尤其是健康的——除非恼人的黏液(鼻涕)让他难受。

词汇与语法注释

  1. 1.1.56suspensi loculos tabulamque — 被动分词 suspensi 在此处具有希腊语式的中动语态性质,直接带宾语 loculos tabulamque(算袋与书板),意为“将……挂在(左臂)上”。
  2. 1.1.60nil conscire sibi, nulla pallescere culpa — 这些不定式短语作为前句未来命令式 esto(“让这成为……”)的表语或同位语。它具象化了什么是问心无愧的“铜墙铁壁”。
  3. 1.1.81esto aliis alios rebus studiisque teneri — esto 是系动词 sum 的三人称单数未来命令式,在此作为非人称用法表示让步(“姑且承认……”),其后引导由 aliis... teneri 构成的“主格/宾格与不定式(A.C.I.)”结构。
  4. 1.1.102nec medici credis nec curatoris egere — 不定式 egere(需要、缺乏)在语法上要求属格(medici, curatoris)作为其支配宾语。此不定式短语依赖于主句动词 credis(你认为),其省略的宾格主语为 me。
  5. 1.1.104de te pendentis, te respicientis amici — 属格分词短语 pendentis 和 respicientis 修饰第105行的 amici(朋友的)。此处通过与上文“因指甲剪得不好而生气”进行对比,讽刺了马凯纳斯只关注外表琐事而忽视朋友内心波折的双重标准。

引用这一段

贺拉斯, 书信诗 §1.1.55-1.1.108. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.1.55-1.1.108

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。