Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §7.164-7.245

ラティーヌス王の引見とイリオネウスの請願

64 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ラティーヌス王はトロイアの使節をラウレントゥムの荘厳な宮殿に迎え入れ、彼らの来訪を歓迎する。使節の長イリオネウスは、アエネーアスからの贈り物を捧げ、運命の導きに従ってこの地に平和な定住地を求めていることを告げる。

§7.164aut acris tendunt arcus aut lenta lacertis §7.165spicula contorquent cursuque ictuque lacessunt:
ある者は鋭い弓を引くか、あるいは腕の力でしなやかな槍を投げ、走ることや射ることで競い合っている。
§7.166cum praevectus equo longaevi regis ad auris §7.167nuntius ingentis ignota in veste reportat §7.168advenisse viros.
そのとき、馬を駆って進み出た使者が、異様な服装をした大柄な男たちが到着したことを、長寿の王の耳に告げる。
Ille intra tecta vocari §7.169imperat et solio medius consedit avito.
王は彼らを邸内へ招くよう命じ、祖先伝来の玉座の中央に座した。
§7.170Tectum augustum ingens. centum sublime columnis, §7.171urbe fuit summa, Laurentis regia Pici, §7.172horrendum silvis et religione parentum.
百本の柱で高くそびえる、荘厳で巨大な建物が都市の最高部にあった、それはラウレントゥムのピークスの宮殿であり、森と先祖たちの信仰によって畏敬の念を起こさせるものであった。
§7.173Hic sceptra accipere et primos attollere fasces §7.174regibus omen erat, hoc illis curia templum, §7.175hae sacris sedes epulis, hic ariete caeso §7.176perpetuis soliti patres considere mensis.
ここで王笏を受け取り、最初の権標を掲げることが王たちにとっての吉兆であり、この場所が彼らにとっての議事堂であり神殿であり、ここが神聖な宴の席であり、ここでは牡羊を屠って父祖たちが長い並びの食卓に座るのが習わしであった。
§7.177Quin etiam veterum effigies ex ordine avorum §7.178antiqua e cedro, Italusque paterque Sabinus §7.179vitisator, curvam servans sub imagine falcem, §7.180Saturnusque senex Ianique bifrontis imago §7.181vestibulo astabant, aliique ab origine reges §7.182Martiaque ob patriam pugnando volnera passi.
さらに、古い杉で作られた昔の祖先たちの肖像が順に並び、イタリアスや、葡萄を植えた父サビヌス(その像の下に湾曲した鎌を保持している)、老いたサトゥルヌス、そして二つの顔を持つヤヌスの像が前庭に立っており、また起源以来の他の王たちや、祖国のために戦って戦傷を負った、武勇の者たちもいた。
§7.183Multaque praeterea sacris in postibus arma, §7.184captivi pendent currus curvaeque secures §7.185et cristae capitum et portarum ingentia claustra §7.186spiculaque clipeique ereptaque rostra carinis.
さらに、聖なる柱には多くの武器、捕獲された戦車、湾曲した斧、兜の羽飾り、門の巨大な閂、槍、盾、そして船から奪い取られた船首が掛けられていた。
§7.187Ipse Quirinali lituo parvaque sedebat §7.188succinctus trabea laevaque ancile gerebat §7.189Picus, equum domitor;
ピークス自身は、クィリーヌスの占術の杖を持ち、小さなトラベアを身にまとい、左手に聖なる盾を持って座っていた、馬を馴らす者が。
quem capta cupidine coniunx §7.190aurea percussum virga versumque venenis §7.191fecit avem Circe sparsitque coloribus alas.
彼を、欲望にとらわれた妻キルケーが、黄金の杖で打ち、魔薬で変身させて、翼を色彩で散りばめた鳥にした者である。
§7.192Tali intus templo divom patriaque Latinus §7.193sede sedens Teucros ad sese in tecta vocavit, §7.194atque haec ingressis placido prior edidit ore:
このような神々の神殿の内部、そして父祖伝来の座に座りながら、ラティーヌスはトロイア人たちを邸内の自らのもとへ呼び寄せ、彼らが入ってくると、穏やかな口調で先にこのように語りかけた。
§7.195Dicite, Dardanidae (neque enim nescimus et urbem §7.196et genus, auditique advertitis aequore cursum),
「語ってくれ、ダルダノスの末裔たちよ(なぜなら我々はあなた方の都市も被る血統も知らぬわけではなく、あなた方が海を渡って進路を向けていることも聞いていたからだ)、あなた方は何を求めているのか。
§7.197quid petitis? Quae causa rates aut cuius egentis §7.198litus ad Ausonium tot per vada caerula vexit?
いかなる原因が、あるいは何を必要として、これほど多くの青い海原を越えて、あなた方の船をアウソニアの海岸へと運んできたのか。
§7.199Sive errore viae seu tempestatibus acti, §7.200qualia multa mari nautae patiuntur in alto, §7.201fluminis intrastis ripas portuque sedetis,
道の迷いによるものか、あるいは嵐に追われたのか、船乗りたちが深い海で多く被るようなそのような災いによって、河口に入り、港に留まっているのだとしても、我々の歓待から逃げないでくれ。
§7.202ne fugite hospitium neve ignorate Latinos §7.203Saturni gentem, haud vinclo nec legibus aequam, §7.204sponte sua veterisque dei se more tenentem.
また、ラティウム人がサトゥルヌスの民であり、束縛や法律によってではなく、自発的に、かつ古代の神の習わしに従って自らを正しく保っていることを忘れないでくれ。
§7.205Atque equidem memini (fama est obscurior annis) §7.206Auruncos ita ferre senes, his ortus ut agris §7.207Dardanus Idaeas Phrygiae penetravit ad urbes §7.208Threiciamque Samum, quae nunc Samothracia fertur.
そして私は確かに覚えている(その噂は年月のためにかすんでいるが)、アウルンカの老人たちが、この地で生まれたダルダノスが、フリュギアのイデーの都市群や、現在はサモトラケと呼ばれているトラーキアのサモスへと進んでいった、と語っていたことを。
§7.209Hinc illum, Corythi Tyrrhena ab sede profectum, §7.210aurea nunc solio stellantis regia caeli §7.211accipit et numerum divorum altaribus auget.
ここから、コリュトスのティレニアの地から出発した彼を、今や星ちりばめられた天の黄金の王宮がその玉座に迎え入れ、神々の祭壇にその数を加えているのだ。
§7.212Dixerat, et dicta Ilioneus sic voce secutus:
」王は語り終え、イリオネウスがこの言葉に続いてこのように声をあげた。
§7.213Rex, genus egregium Fauni, nec fluctibus actos, §7.214atra subegit hiemps vestris succedere terris §7.215nec sidus regione viae litusve fefellit:
「王よ、ファウヌスの高貴な子孫よ、黒い嵐が我々を波に追ってあなた方の土地に避難させたわけではなく、星が進路の方向を誤らせたわけでも、海岸が我々を欺いたわけでもありません。
§7.216consilio hanc omnes animisque volentibus urbem,
我々はみな、意図し、自ら望む心を持って、この都市へと運ばれてきたのです。
§7.217adferimur, pulsi regnis, quae maxima quondam §7.218extremo veniens Sol aspiciebat Olympo.
かつて、太陽が天の果てから昇るときに眺めた、最大の王国から追放された者として。
§7.219Ab Iove principium generis, Iove Dardana pubes §7.220gaudet avo, rex ipse Iovis de gente suprema,
我らの血統の始まりはユピテルにあり、ダルダノスの若者たちはユピテルを祖先と仰ぐことを喜んでいます。
§7.221Troius Aeneas, tua nos ad limina misit.
王自身もまた、ユピテルの至高の血統に連なる、トロイアのアエネーアスであり、彼が我々をあなた方の敷居へと送ったのです。
§7.222Quanta per Idaeos saevis effusa Mycenis §7.223tempestas ierit campos, quibus actus uterque §7.224Europae atque Asiae fatis concurrerit orbis, §7.225audiit et siquem tellus extrema refuso §7.226summovet oceano et siquem extenta plagarum §7.227quattuor in medio dirimit plaga solis iniqui.
猛悪なミュケーナイから放たれたいかに激しい嵐が、イデーの平原を吹き抜けたか、またいかなる運命に駆られてエウローパとアジアの両世界が激突したかは、引き波の海洋によって隔てられた世界の果ての地に住む者も、また広がる四つの地帯の中央で過酷な太陽の帯によって隔てられている者も、聞いて知っております。
§7.228Diluvio ex illo tot vasta per aequora vecti §7.229dis sedem exiguam patriis litusque rogamus §7.230innocuum et cunctis undamque auramque patentem.
あの大洪水から、これほど多くの広大な海原を運ばれてきた我々は、祖国の神々のためにささやかな定住の地と、害のない海岸、そして万人に開かれた水と空気を求めているのです。
§7.231Non erimus regno indecores, nec vestra feretur
我々があなた方の王国の不名誉となることはありません。
§7.232fama levis tantique abolescet gratia facti,
あなた方の名声が軽んじられることもなく、このような偉大な行いに対する感謝の念が消え去ることもありません。
§7.233nec Troiam Ausonios gremio excepisse pigebit.
また、アウソニアの地がその胸にトロイアを受け入れたことを悔やむこともないでしょう。
§7.234Fata per Aeneae iuro dextramque potentem
私はアエネーアスの運命と、その強力な右手にかけて誓います。
§7.235sive fide seu quis bello est expertus et armis:
ある者はそれをその忠誠によって、またある者は戦争や武器において経験したものです。
§7.236multi nos populi, multae (ne temne, quod ultro §7.237praeferimus manibus vittas ac verba precantia) §7.238et petiere sibi et voluere adiungere gentes;
多くの民、多くの部族が(我々が自ら手に飾り帯と懇願の言葉を掲げていることを侮らないでください)自らの仲間にしようと我々を求め、結びつこうと望みました。
§7.239sed nos fata deum vestras exquirere terras §7.240imperiis egere suis.
しかし、神々の運命が、その命令によって、我々にあなた方の土地を捜し求めるよう強制したのです。
Hinc Dardanus ortus; §7.241huc repetit iussisque ingentibus urguet Apollo §7.242Tyrrhenum ad Thybrim et fontis vada sacra Numici.
こここそがダルダノスの生まれた地であり、アポッローンはその大いなる命令をもって、ここへ戻るよう我々を駆り立てています、ティレニアのティベリス川と、ヌミクスの泉の神聖な浅瀬へと。
§7.243Dat tibi praeterea fortunae parva prioris §7.244munera, reliquias Troia ex ardente receptas.
さらに、アエネーアスはあなた方に、かつての繁栄のささやかな贈り物、すなわち燃え盛るトロイアから救い出された遺品を差し上げます。
§7.245Hoc pater Anchises auro libabat ad aras;
かつて父アンキーセースは、この黄金の杯で祭壇に献酒を捧げていました。 」

語釈・文法注

  1. §7.166cum — 逆転の cum 節 (cum inversum)。主節(訓練に励む若者たちの描写)の記述の最中に、突然生じた重要な出来事(使者の到着)を直説法歴史的現在形 reportat で導入している。
  2. §7.173regibus omen erat — regibus は判断の与格(「王たちにとって」)。主節の主語は不定詞句 accipere et attollere(王笏を受け取り、権標を掲げること)。
  3. §7.189quem ... fecit avem Circe — quem (Picus) を直接目的語、avem を目的格補語とする二重対格構文。percussum と versum は quem に係る完了分詞。
  4. §7.197cuius egentis — egentis は egens(〜を必要とする、欠いている)の対格複数形で rates に一致。cuius は中性属格単数で egentis が支配する名詞(「何を必要とする船」)。
  5. §7.225si quem ... si quem — si quem = si aliquem。条件節の形をとりながら、「〜のような遠方の者であっても」という譲歩あるいは普遍的な強調を表す。
  6. §7.236ne temne — 否定命令。「侮るな」。従属節 quod ultro praeferimus...(自分たちが自ら差し出していること)が temne の目的語となる。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §7.164-7.245. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:7.164-7.245

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。