Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §5.793-5.871

ネプトゥーヌスの加護と舵手パリヌールスの海難

49 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ウェヌスの哀願を受け入れたネプトゥーヌスは船団の安全を約束し、波を静める。出航後、舵手パリヌールスは眠りの神の誘惑を拒むが、眠らされて海に転落し、アエネーアスは友の死を深く嘆く。

§5.793Per scelus ecce etiam Troianis matribus actis §5.794exussit foede puppes, et classe subegit §5.795amissa socios ignotae linquere terrae.
「ご覧なさい、彼女はさらに、トロイアの母親たちを悪行へと駆り立てて見苦しくも船を焼き払わせ、船団を失わせることで、仲間たちを未知の土地に残していくことを強いたのです。
§5.796Quod superest, oro, liceat dare tuta per undas §5.797vela tibi, liceat Laurentem attingere Thybrim: §5.798si concessa peto, si dant ea moenia Parcae.
残されたことについて、私は祈ります、彼らが安全に波を越えてあなたに向けて帆を広げ、ラウレントゥムのティベリス川に到達することを許してください、もし私が許されたことを求めているのなら、もし運命の女神たちがそれらの城壁を与えておられるのなら。
§5.799Tum Saturnius haec domitor maris edidit alti:
」すると、深い海の支配者たるサトゥルヌスの子はこのような言葉を発した。
§5.800Fas omne est, Cytherea, meis te fidere regnis, §5.801unde genus ducis: merui quoque;
「キテレイアよ、あなたがその出自たる私の領域を全面的に信頼することは完全に正当であり、私もそれに値する。
saepe furores §5.802compressi, et rabiem tantam caelique marisque.
私はしばしば怒りを鎮め、天と海のこれほどの大いなる狂乱を抑えてきた。
§5.803Nec minor in terris, Xanthum Simoëntaque testor, §5.804Aeneae mihi cura tui.
また陸の上でも、クセントゥスとシモイスを証人とするが、あなたのアエネーアスに対する私の配慮は劣るものではなかった。
Cum Troia Achilles §5.805exanimata sequens impingeret agmina muris, §5.806milia multa daret leto, gemerentque repleti §5.807amnes, nec reperire viam atque evolvere posset §5.808in mare se Xanthus, Pelidae tunc ego forti §5.809congressum Aenean nec dis nec viribus aequis
アキレウスが息絶え絶えのトロイアの軍勢を追いかけて城壁に押しつけ、多くの数千人を死に追いやり、水で満たされた川が呻き声を上げ、クセントゥス川が海へと至る道を見出して流れ出ることができなかった時、私は勇敢なペーレウスの子と対決したアエネーアスを、神々も力も等しくないのに、虚ろな雲で奪い去ったのだ。
§5.810nube cava rapui, cuperem cum vertere ab imo §5.811structa meis manibus periurae moenia Troiae.
私の手で築かれた誓いを破ったトロイアの城壁を、底から覆したいと私が望んでいた時でさえ。
§5.812Nunc quoque mens eadem perstat mihi: pelle timores.
今もまた、私には同じ心が持続している。 恐れを払いなさい。
§5.813Tutus, quos optas, portus accedet Averni.
彼は、あなたが望むアウェルヌスの港に安全に到達するだろう。
§5.814Unus erit tantum, amissum quem gurgite quaeres;
ただ一人だけ、あなたが深淵で失われて捜し求めることになる者がいるだろう。
§5.815unum pro multis dabitur caput.
多くの人々のために、一つの命が差し出されるのだ。
§5.816His ubi laeta deae permulsit pectora dictis, §5.817iungit equos auro genitor, spumantiaque addit §5.818frena feris, manibusque omnes effundit habenas.
」これらの言葉で女神の喜ぶ胸をなだめると、父は黄金で馬たちを繋ぎ、泡立つ銜を獣たちに付け、手からすべての手綱を緩める。
§5.819Caeruleo per summa levis volat aequora curru;
青い戦車に乗って、彼は水面の上を軽やかに飛び去る。
§5.820subsidunt undae, tumidumque sub axe tonanti §5.821sternitur aequor aquis; fugiunt vasto aethere nimbi.
波は静まり、腫れ上がった海は、轟く車軸の下で平らになり、広大な天空から雨雲は逃げ去る。
§5.822Tum variae comitum facies, immania cete, §5.823et senior Glauci chorus, Inousque Palaemon, §5.824Tritonesque citi, Phorcique exercitus omnis; §5.825laeva tenent Thetis, et Melite, Panopeaque virgo, §5.826Nisaee, Spioque, Thaliaque, Cymodoceque.
そのとき、様々な伴侶たちの姿が現れる、巨大な海の怪物たち、グラウコスの年老いた合唱隊、イーノーの子パラエモーン、素早いトリトーンたち、フォルコスのすべての軍勢、左手にはテティス、メリテー、乙女パノペーア、ニーサエー、スピオー、タレイア、キューモドケーが位置を占める。
§5.827Hic patris Aeneae suspensam blanda vicissim §5.828gaudia pertemptant mentem: iubet ocius omnes §5.829attolli malos, intendi brachia velis.
ここで、父アエネーアスの張り詰めた心に、甘美な喜びが次々にしみ込んでいく。 彼はただちにすべての人に帆柱を立て、帆桁に帆を張るように命じる。
§5.830Una omnes fecere pedem pariterque sinistros, §5.831nunc dextros solvere sinus; una ardua torquent §5.832cornua detorquentque;
一同は一斉に帆脚索を引き、同時に左に、また右にと帆の膨らみを緩め、一斉に高い帆桁の端をあちこちへと向ける。
ferunt sua flamina classem.
好ましい風が船団を運ぶ。
§5.833Princeps ante omnes densum Palinurus agebat §5.834agmen;
誰よりも先に、第一人者としてパリヌールスが密集した船団を導いていた。
ad hunc alii cursum contendere iussi.
他の者たちには彼に従って進路をとることが命じられていた。
§5.835Iamque fere mediam caeli Nox humida metam §5.836contigerat;
そして今や、湿った夜は天のほぼ中間の折り返し点に達していた。
placida laxabant membra quiete §5.837sub remis fusi per dura sedilia nautae:
船乗りたちは、硬い腰掛けの上で櫂の下に身を横たえ、穏やかな休息の中に手足を弛めていた。
§5.838cum levis aetheriis delapsus Somnus ab astris §5.839aëra dimovit tenebrosum et dispulit umbras,
そのとき、天の星々から軽やかに舞い降りた眠りの神が暗い空気をかき分け、影を追い散らした。
§5.840te, Palinure, petens, tibi somnia tristia portans §5.841insonti;
パリヌールスよ、あなたを求め、無実のあなたに悲しい夢を運ぶために。
puppique deus consedit in alta, §5.842Phorbanti similis, funditque has ore loquelas:
そして神は高い船尾に腰掛けた、ポルバスに姿を似せて、口からこのような言葉を注ぎ出す。
§5.843Iaside Palinure, ferunt ipsa aequora classem;
「イアソスの子パリヌールスよ、海そのものが船団を運んでいる。
§5.844aequatae spirant aurae;
穏やかな風が等しく吹いている。
datur hora quieti.
休息のための時間が与えられている。
§5.845Pone caput, fessosque oculos furare labori:
頭を横たえ、疲れた目を労苦から盗みなさい。
§5.846ipse ego paulisper pro te tua munera inibo.
私自身が少しの間、あなたの代わりにあなたの務めを引き受けよう。
§5.847Cui vix attollens Palinurus lumina fatur:
」これに対してパリヌールスは、かろうじて目を上げて言う。
§5.848Mene salis placidi voltum fluctusque quietos
「私に、穏やかな海の顔と静かな波を無視せよと命じるのですか?
§5.849ignorare iubes? Mene huic confidere monstro?
私に、この怪物を信頼せよと?
§5.850Aenean credam quid enim fallacibus auris §5.851et caelo, totiens deceptus fraude sereni?
どうして私がアエネーアスを欺きやすい風や天に委ねられましょうか、穏やかな天候の欺きに何度も騙されてきたというのに?
§5.852Talia dicta dabat, clavumque affixus et haerens §5.853nusquam amittebat, oculosque sub astra tenebat.
」彼はこのような言葉を返し、舵に張り付き、しがみついて決して離さず、目を星々へと向け続けていた。
§5.854Ecce deus ramum Lethaeo rore madentem, §5.855vique soporatum Stygia, super utraque quassat §5.856tempora, cunctantique natantia lumina solvit.
見よ、神はレテの露に濡れ、ステュクスの力で眠らされた枝を、彼の両方のこめかみの上で振り、抵抗する彼の泳ぐ目を弛める。
§5.857Vix primos inopina quies laxaverat artus, §5.858et super incumbens cum puppis parte revolsa, §5.859cumque gubernaclo, liquidas proiecit in undas
予期せぬ眠りが、かろうじて彼の手足を弛め始めたそのとき、神は上から覆いかぶさり、引き裂かれた船尾の一部とともに、また舵とともに、彼を澄んだ波の中へと真っ逆さまに投げ落とした。
§5.860praecipitem ac socios nequiquam saepe vocantem;
彼は何度も空しく仲間を呼びながら。
§5.861ipse volans tenues se sustulit ales ad auras.
神自身は翼ある者として、薄い空気の中へと飛び去った。
§5.862Currit iter tutum non secius aequore classis, §5.863promissisque patris Neptuni interrita fertur.
船団はそれでも海の上を安全に進路を進め、父ネプトゥーヌスの約束に守られ、恐れることなく運ばれる。
§5.864Iamque adeo scopulos Sirenum advecta subibat,
外れた進路を戻しつつ、まさにセイレーンたちの岩礁に近づいていた。
§5.865difficiles quondam multorumque ossibus albos, §5.866tum rauca adsiduo longe sale saxa sonabant:
かつては近づきがたく、多くの人々の骨で白くなっていた場所、そのときも、絶え間ない塩水でかすれた岩が遠くから響いていた。
§5.867cum pater amisso fluitantem errare magistro §5.868sensit, et ipse ratem nocturnis rexit in undis,
そのとき、父は、舵手を失った船が漂い、迷っていることに気づき、自ら夜の波の中で船を操った。
§5.869multa gemens, casuque animum concussus amici
大いに嘆き、友の不運に心を揺さぶられながら。
§5.870O nimium caelo et pelago confise sereno, §5.871nudus in ignota, Palinure, iacebis harena!
「おお、穏やかな天と海を過信した者よ、パリヌールスよ、お前は未知の浜辺に、むき出しで横たわることになるのだ! 」

語釈・文法注

  1. 5.793Troianis matribus actis — 奪格絶対。「トロイアの母親たちが(怒りに)駆り立てられて」という手段・原因を表す。
  2. 5.796Quod superest — 関係代名詞の中性単数 `quod` による慣用表現。「(トロイア勢に)残されていること(人々)に関しては」の意。
  3. 5.809congressum Aenean — `congressum` はデポネント動詞 `congredior` の完了分詞。対格の `Aenean` を修飾し、「対決したアエネーアスを」の意。
  4. 5.830fecere pedem — 航海用語。`pes`(帆の隅のロープ、帆脚索)を操る、つまり帆を調節して風を捉えることを意味する。
  5. 5.845furare — デポネント動詞 `furor`(盗む)の二人称単数命令形。`labori` は分離の与格。
  6. 5.850Aenean credam — `credam` は躊躇・自問を表す疑念・熟考の接続法(主体的接続法)。`Aenean` はギリシア語式対格形。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §5.793-5.871. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.793-5.871

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。