§5.556omnibus in morem tonsa coma pressa corona;
全員が、慣例に従って、刈り込まれた葉冠で髪を押さえていた。
§5.557cornea bina ferunt praefixa hastilia ferro;
彼らは先端に鉄が取り付けられたサンシュユの木の槍を2本ずつ携えていた。
ある者たちは軽い肩に矢筒をかけ、胸の上部、首の周りには、ねじられた金のしなやかな首飾りが通っていた。
§5.560Tres equitum numero turmae, ternique vagantur
騎兵の隊列は数にして3つであり、3人の指揮官が進む。
それぞれに12人の少年たちが従い、分割された隊列の中で、それぞれ等しい指導者の下で輝いていた。
§5.563Una acies iuvenum, ducit quam parvus ovantem §5.564nomen avi referens Priamus,—tua clara, Polite,
若者たちの第一の戦列は、誇らしげに進むが、これを率いるのは幼き祖父の名を継ぐプリアモスである。
§5.565progenies, auctura Italos,—quem Thracius albis
――ポリーテースよ、あなたの輝かしい子孫であり、のちにイタリア人を増やす者である。
§5.566portat equus bicolor maculis, vestigia primi
彼を、白い斑点を持つトラキアの二色の馬が乗せて運ぶ。
§5.567alba pedis frontemque ostentans arduus albam.
その馬は、一歩を踏み出す前足の先が白く、頭を高く持ち上げて白い額を見せていた。
§5.568Alter Atys, genus unde Atii duxere Latini,
第二はアテュス、ここからラティウムのアティウス氏族がその系譜を引き継いだ。
§5.569parvus Atys, pueroque puer dilectus Iulo.
幼きアテュス、少年イウルスに少年として愛された者である。
§5.570Extremus, formaque ante omnis pulcher, Iulus §5.571Sidonio est invectus equo, quem candida Dido
最後は、容姿において誰よりも美しいイウルスが、シドンの馬に乗って進み出た。
§5.572esse sui dederat monumentum et pignus amoris.
この馬は、麗しきディードーが自身の記念、そして愛の証として与えたものであった。
§5.575Excipiunt plausu pavidos, gaudentque tuentes §5.576Dardanidae, veterumque adgnoscunt ora parentum.
ダーダニア人たちは、緊張している少年たちを拍手で迎え、見つめながら喜び、彼らの顔の中に、かつての親たちの面影を認める。
§5.577Postquam omnem laeti consessum oculosque suorum §5.578lustravere in equis, signum clamore paratis §5.579Epytides longe dedit insonuitque flagello.
彼らが馬に乗って、喜びつつ全観客と身内たちの目の前を巡り終えたとき、準備の整った彼らに向けて、エープティデースが遠くから大声で合図を送り、鞭を鳴り響かせた。
§5.580Olli discurrere pares, atque agmina terni §5.581diductis solvere choris, rursusque vocati §5.582convertere vias infestaque tela tulere.
彼らは均等に分かれて四方に走り、3つの隊列は分かれたグループごとに隊形を崩し、再び呼び集められると、進路を反転させて、敵対する武器を構えて進んだ。
§5.583Inde alios ineunt cursus aliosque recursus §5.584adversi spatiis, alternosque orbibus orbes §5.585impediunt, pugnaeque cient simulacra sub armis;
それから彼らは、互いに向き合う空間の中で、別の前進と別の後退を行い、円環の中にまた別の交錯する円形を絡み合わせ、武装した姿で戦闘の模擬戦を繰り広げる。
§5.586et nunc terga fuga nudant, nunc spicula vertunt §5.587infensi, facta pariter nunc pace feruntur.
そしてある時は逃走によって背中をさらし、ある時は敵意を持って槍を向け、またある時は等しく和平を結んで並んで進む。
§5.588Ut quondam Creta fertur Labyrinthus in alta §5.589parietibus textum caecis iter, ancipitemque §5.590mille viis habuisse dolum, qua signa sequendi §5.591falleret indeprensus et inremeabilis error; §5.592haud alio Teucrum nati vestigia cursu §5.593impediunt texuntque fugas et proelia ludo,
かつて高きクレタ島において、ラビュリンスが見通しのきかない壁による入り組んだ道を持ち、1000の経路によって迷い込ませる欺きを備え、それによって追跡の手がかりを見破られず、引き返すことのできない迷路が惑わしたと言われるように、それと全く変わらぬ走りで、トロイア人の子らは足跡を交錯させ、遊戯の中で逃走と戦闘を織りなした。
それは、湿った海の中を泳ぎながら、カルパトス海やリビア海を切り裂くイルカたちのようである。
§5.596Hunc morem cursus atque haec certamina primus §5.597Ascanius, Longam muris cum cingeret Albam, §5.598rettulit, et priscos docuit celebrare Latinos,
この走りの慣習とこれらの競技を、最初にアスカニオスが、アルバ・ロンガを城壁で囲んだときに復活させ、いにしえのラティウム人たちに執り行うことを教えた。
§5.599quo puer ipse modo, secum quo Troïa pubes;
彼自身が少年であったときのやり方で、彼とともにトロイアの若者たちが執り行ったように。
アルバの人々はそれを自身の子らに教え、ここからさらに偉大なるローマがこれを受け取り、祖先伝来の栄誉として保存した。
§5.602Troiaque nunc pueri, Troianum dicitur agmen.
そして今でも、少年たちは「トロイア」、その隊列は「トロイア隊」と呼ばれている。
§5.603Hac celebrata tenus sancto certamina patri.
神聖なる父への競技は、ここまで執り行われた。
§5.604Hic primum fortuna fidem mutata novavit.
ここで初めて、運命はその態度を変えて新しい局面をもたらした。
§5.605Dum variis tumulo referunt sollemnia ludis, §5.606Irim de caelo misit Saturnia Iuno §5.607Iliacam ad classem, ventosque adspirat eunti,
彼らが様々な競技で、墓前にて儀式を捧げている間に、サトゥルヌスの娘ユーノーは、天からイーリスをトロイアの船団の元へと送り、行く彼女に風を吹き込ませた。
§5.608multa movens, necdum antiquum saturata dolorem.
多くの陰謀を企てており、いまだ古き苦痛を癒やしきっていなかったからである。
彼女は、千の色の虹を通って道を急ぎ、誰にも気づかれることなく、素早い小道を通って下っていった乙女であった。
§5.611Conspicit ingentem concursum, et litora lustrat, §5.612desertosque videt portus classemque relictam.
彼女は巨大な集まりを目にし、海岸を見渡し、無人となった港と、取り残された船団を見た。
§5.613At procul in sola secretae Troades acta §5.614amissum Anchisen flebant, cunctaeque profundum §5.615pontum adspectabant flentes.
しかし遠く離れた寂しい浜辺では、隔てられたトロイアの女たちが亡きアンキーセースを悼んで泣いており、全員が深い海を見つめながら泣いていた。
Heu tot vada fessis §5.616et tantum superesse maris!
vox omnibus una.
ああ、疲れ果てた者たちにとってこれほど多くの浅瀬とこれほど広大な海がまだ残されているとは! 皆が口を揃えてそう言った。
§5.617Urbem orant; taedet pelagi perferre laborem.
彼女たちは都市を懇願し、海の苦難に耐え忍ぶことを嫌がっていた。
§5.618Ergo inter medias sese haud ignara nocendi §5.619conicit, et faciemque deae vestemque reponit;
それゆえ、害をなすことに手慣れた彼女は、女たちの真っただ中へと身を投じ、女神の容姿と衣服を脱ぎ捨てた。
§5.620fit Beroë, Tmarii coniunx longaeva Dorycli,
彼女はトマロス山の人ドリュクロスの年老いた妻ベロエーとなった。
§5.621cui genus et quondam nomen natique fuissent;
彼女はかつて高貴な血統、高名な名、そして子供たちを持っていた者であった。
§5.622ac sic Dardanidum mediam se matribus infert:
そしてこのようにして、ダーダニア人の母親たちの真ん中へと入り込んだ。
§5.623O miserae, quas non manus
inquit
Achaïca bello §5.624traxerit ad letum patriae sub moenibus! O gens
「おお、哀れな女たちよ! 戦争においてアカイアの人の手が、」と彼女は言った、「祖国の城壁の下で死へと引きずり出すことがなかった者たちよ!
§5.625infelix, cui te exitio Fortuna reservat?
おお、不運な部族よ、運命はいかなる破滅のためにあなたを遺しているのか?
§5.626Septuma post Troiae exscidium iam vertitur aestas, §5.627cum freta, cum terras omnes, tot inhospita saxa §5.628sideraque emensae ferimur, dum per mare magnum §5.629Italiam sequimur fugientem, et volvimur undis.
トロイアの滅亡からすでに7度目の夏がめぐり、私たちは海を、すべての陸を、多くの不親切な岩礁や星々を越えて漂っており、広大な海を通って、逃げ去るイタリアを追い求め、波に翻弄されている。
§5.630Hic Erycis fines fraterni, atque hospes Acestes:
ここには兄弟エリュクスの領土があり、もてなしの良いアケステースがいる。
§5.631quis prohibet muros iacere et dare civibus urbem?
誰がここに城壁を築き、市民たちに都市を与えることを禁じるというのか?
§5.632O patria et rapti nequiquam ex hoste Penates,
おお、祖国よ、そして敵から無駄に救い出されたペナーテースよ!
§5.633nullane iam Troiae dicentur moenia? Nusquam
もうトロイアの城壁と呼ばれるものはどこにもないのか?
§5.634Hectoreos amnes, Xanthum et Simoenta, videbo?
私はどこでも、ヘクトールの川、クサントスやシモエイスを見ることはないのか?
§5.635Quin agite et mecum infaustas exurite puppes.
いや、さあ、立ち上がって、私とともに不吉な船団を焼き尽くそう。
§5.636Nam mihi Cassandrae per somnum vatis imago
というのも、私には、予言者カッサンドラーの幻影が夢の中で