Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §5.475-5.555

エンテッルスの引退と弓術競技の奇跡

45 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

エンテッルスはかつての力を証明するために雄牛を一撃で殺して引退を宣言する。続いて行われた弓術競技では、アケステースの放った矢が空中で燃え上がるという奇跡が起き、彼が特別な勝者とされ、その後、少年たちによる騎馬演習の準備が始まる。

§5.475et mihi quae fuerint iuvenali in corpore vires, §5.476et qua servetis revocatum a morte Dareta.
「かつて私の若い体にあった力が何であったかを、そして死から呼び戻したダレースを、お前たちがいかなる力から守っているのかを知るがよい。
§5.477Dixit, et adversi contra stetit ora iuvenci,
」彼は言い、向かい合う雄牛の顔の正面に立った。
§5.478qui donum adstabat pugnae, durosque reducta
その牛は戦いの賞品として傍らに立っていた。
§5.479libravit dextra media inter cornua caestus, §5.480arduus, effractoque inlisit in ossa cerebro.
彼は、引いた右手を以て、角のちょうど中間に硬いカエストゥスを構え、立ち上がり、脳漿を砕いて骨へと打ち込んだ。
§5.481sternitur exanimisque tremens procumbit humi bos.
雄牛は倒れ、息絶えて震えながら地面に伏した。
§5.482Ille super tales effundit pectore voces:
彼はその上で、胸からこのような言葉を吐き出した。
§5.483Hanc tibi, Eryx, meliorem animam pro morte Daretis
「エリュクスよ、ダレースの死の代わりに、このより優れた命をお前に捧げる。
§5.484persolvo; hic victor caestus artemque repono.
勝者として、私はここにカエストゥスと拳闘の技術を置く。
§5.485Protinus Aeneas celeri certare sagitta §5.486invitat qui forte velint, et praemia ponit,
」直ちにアエネーアースは、素早い矢で競うことを、望む者たちに呼びかけ、賞品を置いた。
§5.487ingentique manu malum de nave Seresti §5.488erigit, et volucrem traiecto in fune columbam, §5.489quo tendant ferrum, malo suspendit ab alto.
そして、巨大な手でセレストゥスの船からマストを立て、一本の紐を通し、その先に一羽の空飛ぶ鳩を、彼らが鉄の矢じりを向ける的として、高いマストから吊り下げた。
§5.490Convenere viri, deiectamque aerea sortem §5.491accepit galea;
男たちが集まり、投げ入れられた籤を青銅の兜が受け取った。
et primus clamore secundo §5.492Hyrtacidae ante omnes exit locus Hippocoöntis;
そして、祝福の歓声とともに、第一に、ヒュルタコスの息子ヒッポコオーンの順番が皆の前に出た。
§5.493quem modo navali Mnestheus certamine victor §5.494consequitur, viridi Mnestheus evinctus oliva.
彼の次に、先ほどの船の競技で勝者となり、緑のオリーブを頭に戴いたムネステウスが続く。
§5.495Tertius Eurytion, tuus, o clarissime, frater,
第三はエウリュティオーン、おお、最も高名なパンダロスよ、お前の兄弟である。
§5.496Pandare, qui quondam, iussus confundere foedus, §5.497in medios telum torsisti primus Achivos.
パンダロスはかつて、誓約を破ることを命じられ、アカイア人たちの真っただ中へ最初に武器を放った者であった。
§5.498Extremus galeaque ima subsedit Acestes,
最後、兜の最も底に残っていたのはアケステースであった。
§5.499ausus et ipse manu iuvenum temptare laborem.
彼自身もまた、若者たちの競技をその手で試みる勇気を持っていたからである。
§5.500Tum validis flexos incurvant viribus arcus §5.501pro se quisque viri, et depromunt tela pharetris.
そのとき、男たちはそれぞれ自分のために、たわんだ弓を強い力で引き絞り、矢筒から矢を取り出した。
§5.502Primaque per caelum, nervo stridente, sagitta §5.503Hyrtacidae iuvenis volucres diverberat auras;
そして、弦が鳴り響く中、ヒュルタコスの若き息子の最初の矢が、空を飛び、軽快な空気を切り裂いた。
§5.504et venit, adversique infigitur arbore mali.
そして矢は到達し、対峙するマストの木に突き刺さった。
§5.505Intremuit malus, timuitque exterrita pennis §5.506ales, et ingenti sonuerunt omnia plausu.
マストは震え、鳥は羽を羽ばたかせて怯え、万物が巨大な拍手で鳴り響いた。
§5.507Post acer Mnestheus adducto constitit arcu, §5.508alta petens, pariterque oculos telumque tetendit.
次に、勇猛なムネステウスが弓を引き絞って立ち、高みを狙い、目と矢を等しく向けた。
§5.509Ast ipsam miserandus avem contingere ferro
しかし、憐れむべきことに、彼は鳥自体に鉄を当てることはできなかった。
§5.510non valuit: nodos et vincula linea rupit, §5.511quis innexa pedem malo pendebat ab alto:
彼は、その足を縛り、高いマストから吊り下げていた結び目と亜麻布の紐を射切ったのだ。
§5.512illa notos atque alta volans in nubila fugit.
鳥は南風と高い雲の中へと飛び去っていった。
§5.513Tum rapidus, iamdudum arcu contenta parato §5.514tela tenens, fratrem Eurytion in Pota vocavit, §5.515iam vacuo laetam caelo speculatus, et alis §5.516plaudentem nigra figit sub nube columbam.
そのとき、素早く、すでに準備された弓につがえられた矢を握っていたエウリュティオーンは、兄弟を誓願に呼び求め、すでに遮るもののない空で喜び、羽ばたいている鳩を見定め、黒い雲の下でそれを射抜いた。
§5.517Decidit exanimis, vitamque reliquit in astris §5.518aetheriis, fixamque refert delapsa sagittam.
鳥は息絶えて落ち、天の星々にその命を残し、落下しながら体に刺さった矢を連れ帰った。
§5.519Amissa solus palma superabat Acestes;
賞は失われたが、アケステース一人が残っていた。
§5.520qui tamen aerias telum contendit in auras, §5.521ostentans artemque pater arcumque sonantem.
それにもかかわらず、この父は、その技と鳴り響く弓を示すために、空中へと矢を放った。
§5.522Hic oculis subito obicitur magnoque futurum §5.523augurio monstrum;
ここで、突如として目に、将来の大いなる予兆となる驚異が示された。
docuit post exitus ingens, §5.524seraque terrifici cecinerunt omina vates.
のちに、その大いなる結果が意味を教え、恐るべき予言者たちが遅ればせながらその兆しを歌った。
§5.525Namque volans liquidis in nubibus arsit harundo, §5.526signavitque viam flammis, tenuisque recessit §5.527consumpta in ventos, caelo ceu saepe refixa
というのは、澄んだ雲の中を飛びながら矢が燃え上がり、炎でその軌跡を印し、消え去りながら、風の中へと消費されたからである。
§5.528transcurrunt crinemque volantia sidera ducunt.
あたかも、天からしばしば外れて、流星が駆け抜け、飛びながら長い尾を引くように。
§5.529Attonitis haesere animis, superosque precati §5.530Trinacrii Teucrique viri;
シチリア人とトロイアの男たちは、驚愕して心惹かれ、天上にお祈りした。
nec maximus omen §5.531abnuit Aeneas;
そして最も偉大なるアエネーアースは、その予兆を拒まなかった。
sed laetum amplexus Acesten §5.532muneribus cumulat magnis, ac talia fatur:
それどころか、喜ぶアケステースを抱きしめ、大いなる贈り物で彼を満たし、このように語りかけた。
§5.533Sume, pater;
「受け取られよ、父よ。
nam te voluit rex magnus Olympi §5.534talibus auspiciis exsortem ducere honores.
オリンポスの偉大な王が、このような吉兆をもって、お前が特別の栄誉を受けることを望まれたのだ。
§5.535Ipsius Anchisae longaevi hoc munus habebis,
長命なアンキーセースご自身の、この贈り物を手にされるがよい。
§5.536cratera impressum signis, quem Thracius olim
浮き彫りが施された大杯である。
§5.537Anchisae genitori in magno munere Cisseus §5.538ferre sui dederat monumentum et pignus amoris.
かつてトラキアのキッセウスが、父アンキーセースに、大きな贈り物として、自分の記念、そして愛の証として携えるために与えたものだ。
§5.539Sic fatus cingit viridanti tempora lauro, §5.540et primum ante omnes victorem appellat Acesten.
」こう語ると、彼はみずみずしい月桂冠でそのこめかみを囲み、誰よりも先に、最初の勝者としてアケステースを指名した。
§5.541Nec bonus Eurytion praelato invidit honori,
気高きエウリュティオーンも、自分より優先された栄誉を妬まなかった。
§5.542quamvis solus avem caelo deiecit ab alto.
彼自身だけが、高い空から鳥を撃ち落としたにもかかわらず。
§5.543Proximus ingreditur donis, qui vincula rupit; §5.544extremus, volucri qui fixit arundine malum.
次に進み出たのは、紐を射切った者であり、最後は、飛ぶ葦でマストを射抜いた者であった。
§5.545At pater Aeneas, nondum certamine misso, §5.546custodem ad sese comitemque impubis Iuli §5.547Epytiden vocat, et fidam sic fatur ad aurem:
しかし、父アエネーアースは、競技がまだ終わらないうちに、若いイウルスの守護者であり同伴者であるエープティデースを自分の許へ呼び寄せ、信頼する耳元にこのようにささやいた。
§5.548Vade age, et Ascanio, si iam puerile paratum §5.549agmen habet secum, cursusque instruxit equorum, §5.550ducat avo turmas, et sese ostendat in armis, §5.551dic ait.
「さあ行け、そしてアスカニオスに、もしすでに少年たちの隊列を連れて準備が整っており、馬の走りを整えているなら、祖父のために騎馬隊を率い、武装した姿を現すように、と伝えよ」と彼は言う。
Ipse omnem longo decedere circo §5.552infusum populum, et campos iubet esse patentes.
彼自身は、長い円形競技場に流れ込んでいたすべての群衆に退くよう命じ、野原を広く開けさせた。
§5.553Incedunt pueri, pariterque ante ora parentum
少年たちが進み出る。
§5.554frenatis lucent in equis, quos omnis euntes
彼らは等しく親たちの目の前で、手綱をつけられた馬の上で輝いている。
§5.555Trinacriae mirata fremit Troiaeque iuventus.
その行進する姿を見て、シチリアとトロイアのすべての若者たちが、驚嘆の声を上げた。

語釈・文法注

  1. §5.475quae fuerint iuvenali in corpore vires — 支配動詞である前節の cognoscite (5.474) に係る間接疑問節。接続法完了 fuerint は、主節の命令(現在)に対して先んじる過去の行為(かつて体にあった力)を指す。
  2. §5.495tuus, o clarissime, frater / Pandare — 主語である Eurytion (5.495) に同格として添えられた frater の間に、高名な弓術の達人である兄弟 Pandare への呼格(o clarissime, Pandare)が挿入されている。
  3. §5.513iamdudum arcu contenta parato / tela tenens — contenta は tela(複数中性対格)に係る形容詞として機能しており、「(つがえて)引き絞られた」の意味。arcu ... parato(すでに準備された弓に)は手段・場所の奪格として contenta にかかる。
  4. §5.523post — ここでは前置詞ではなく、副詞的に「のちに」「後になって」として使われている。exitus ingens が主語、docuit が動詞であり、「大いなる結末がのちに(その意味を)教えた」となる。
  5. §5.548Ascanio ... dic — 間接目的語 Ascanio は、5.551行目の主動詞 dic(言え、伝えよ)に係っている。その間に si... (5.548-549) および接続法名詞節の命令 ducat... sese ostendat (5.550) が挿入されているため、構造の把握に注意を要する。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §5.475-5.555. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.475-5.555

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。