Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §5.556-5.636

特洛伊游戏与伊里斯煽动焚船

第 46 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

阿斯卡尼乌斯率领特洛伊少年们进行了一场复杂的“特洛伊游戏”骑兵演练,令观众赞叹不已。与此同时,朱诺派遣伊里斯化身为特洛伊老妇,煽动疲惫的妇女们烧毁船只以便就地定居。

§5.556omnibus in morem tonsa coma pressa corona; §5.557cornea bina ferunt praefixa hastilia ferro; §5.558pars levis umero pharetras; it pectore summo §5.559flexilis obtorti per collum circulus auri.
众人的头发都按照习俗,被剪过的叶冠压在头顶;他们每人携带着两支装有铁镞的山茱萸木标枪;一部分人肩上挎着轻便的箭袋;在胸口上方、颈部周围,套着一圈由黄金拧成的、柔韧的项圈。
§5.560Tres equitum numero turmae, ternique vagantur §5.561ductores: pueri bis seni quemque secuti §5.562agmine partito fulgent paribusque magistris.
骑兵队伍在数量上分为三队,三位指挥官策马游走:各有十二名少年跟随在他们每一位身后,在分列的队伍中闪耀,并由各自同等的导师带领。
§5.563Una acies iuvenum, ducit quam parvus ovantem §5.564nomen avi referens Priamus,—tua clara, Polite, §5.565progenies, auctura Italos,—quem Thracius albis §5.566portat equus bicolor maculis, vestigia primi §5.567alba pedis frontemque ostentans arduus albam.
若辈的第一支战列,由年幼的、满怀喜悦的普里阿摩斯率领,他承袭了祖父的名字——波利特斯啊,他是你显赫的后裔,注定要繁衍意大利人——他骑着一匹有白色斑点的色雷斯双色马,那马高高站立,展露出前蹄一迈步时露出的白色蹄子,以及白色的前额。
§5.568Alter Atys, genus unde Atii duxere Latini, §5.569parvus Atys, pueroque puer dilectus Iulo.
第二位是阿提斯,拉丁人的阿提乌斯氏族便是由此衍生出他们的家系,年幼的阿提斯,是少年伊乌鲁斯所钟爱的同龄玩伴。
§5.570Extremus, formaque ante omnis pulcher, Iulus §5.571Sidonio est invectus equo, quem candida Dido §5.572esse sui dederat monumentum et pignus amoris.
最后,是在形体容貌上冠绝群伦的伊乌鲁斯,骑着一匹西东神驹,那是美丽的狄多当年送给他的,作为她自己的纪念和爱的信物。
§5.573Cetera Trinacrii pubes senioris Acestae §5.574fertur equis.
其余的青年则骑着年迈的、西西里的美塞斯特斯的马匹前行。
§5.575Excipiunt plausu pavidos, gaudentque tuentes §5.576Dardanidae, veterumque adgnoscunt ora parentum.
特洛伊人以掌声迎接这些心怀戒备的少年,望着他们便满心欢喜,并在他们的脸庞上认出昔日父母的容貌。
§5.577Postquam omnem laeti consessum oculosque suorum §5.578lustravere in equis, signum clamore paratis §5.579Epytides longe dedit insonuitque flagello.
当少年们骑着马,欢欢喜喜地在所有观众和亲人目光中巡游完毕后,埃皮提德斯从远处向准备就绪的他们高声发出信号,并抽响了皮鞭。
§5.580Olli discurrere pares, atque agmina terni §5.581diductis solvere choris, rursusque vocati §5.582convertere vias infestaque tela tulere.
他们等分地向两旁疾驰,三位领队也将队伍拆散成独立的小组,一经再次召唤,他们便调转马头,端起充满敌意的武器相向而行。
§5.583Inde alios ineunt cursus aliosque recursus §5.584adversi spatiis, alternosque orbibus orbes §5.585impediunt, pugnaeque cient simulacra sub armis; §5.586et nunc terga fuga nudant, nunc spicula vertunt §5.587infensi, facta pariter nunc pace feruntur.
随后,他们进入了彼此对立的空间,进行其他的进退演练,将交替的圆环与圆环缠绕在一起,在武装之下展示着战争的模拟场景;他们时而因假装败退而露出后背,时而满怀敌意地掉转标枪,时而又达成和解,并肩疾行。
§5.588Ut quondam Creta fertur Labyrinthus in alta §5.589parietibus textum caecis iter, ancipitemque §5.590mille viis habuisse dolum, qua signa sequendi §5.591falleret indeprensus et inremeabilis error; §5.592haud alio Teucrum nati vestigia cursu §5.593impediunt texuntque fugas et proelia ludo, §5.594delphinum similes, qui per maria umida nando §5.595Carpathium Libycumque secant,
正如同当年在崇高的克里特岛上,传说那迷宫有一条由盲墙织成的道路,并且通过一千条路径设下重重迷障,使人在其中无法察觉且无法折返的错误从而迷惑了追踪的标记;特洛伊人的子嗣正是以同样复杂的奔行轨迹交织着他们的足迹,在游戏中织就着败退与战斗,宛如海豚在潮湿的海水中游动,劈开卡尔帕托斯海和利比亚海。
§5.596Hunc morem cursus atque haec certamina primus §5.597Ascanius, Longam muris cum cingeret Albam, §5.598rettulit, et priscos docuit celebrare Latinos, §5.599quo puer ipse modo, secum quo Troïa pubes; §5.600Albani docuere suos; hinc maxima porro §5.601accepit Roma, et patrium servavit honorem; §5.602Troiaque nunc pueri, Troianum dicitur agmen.
这种奔行的习俗和这些比赛,最早由阿斯卡尼乌斯在用城壁围绕阿尔巴·隆加时重新引入,并教会了古老的拉丁人去举行它,其方式正如同他自己年少时,以及与他一同的特洛伊青年所做的那样;阿尔巴人又教会了他们自己的后代;从此更伟大的罗马接受了它,并保留了这一祖传的荣光;现在,这些少年被称为“特洛伊”,这支队伍被称为“特洛伊队”。
§5.603Hac celebrata tenus sancto certamina patri.
为神圣的父亲举行的竞技至此结束。
§5.604Hic primum fortuna fidem mutata novavit.
此时,命运第一次改变并更新了它的面貌。
§5.605Dum variis tumulo referunt sollemnia ludis, §5.606Irim de caelo misit Saturnia Iuno §5.607Iliacam ad classem, ventosque adspirat eunti, §5.608multa movens, necdum antiquum saturata dolorem.
当他们正通过各种竞技在陵墓前举行祭奠仪式时,萨图恩之女朱诺将伊里斯自天庭派往特洛伊的船队,并在她行进时吹送风力,她正在筹划诸多阴谋,因为她尚未宣泄完昔日的痛苦。
§5.609Illa, viam celerans per mille coloribus arcum, §5.610nulli visa cito decurrit tramite virgo.
伊里斯通过一条由千种色彩构成的彩虹加速赶路,沿着这条无人察觉的捷径迅速降下,她是一位少女。
§5.611Conspicit ingentem concursum, et litora lustrat, §5.612desertosque videt portus classemque relictam.
她看见了庞大的人群,扫视着海岸,看到无人看守的港口和被遗留的船队。
§5.613At procul in sola secretae Troades acta §5.614amissum Anchisen flebant, cunctaeque profundum §5.615pontum adspectabant flentes.
然而在遥远而孤独的海岸上,避开人群的特洛伊妇女们正为逝去的安喀塞斯哀哭,所有人都在哭泣着凝望着深邃的海洋。
Heu tot vada fessis §5.616et tantum superesse maris! vox omnibus una.
“唉,对疲惫的人来说,竟然还有如此多的险滩和如此广阔的海洋留待跨越! ”这是众人一致的心声。
§5.617Urbem orant; taedet pelagi perferre laborem.
她们渴望获得一座城市;她们厌倦了继续承受大洋之上的劳苦。
§5.618Ergo inter medias sese haud ignara nocendi §5.619conicit, et faciemque deae vestemque reponit; §5.620fit Beroë, Tmarii coniunx longaeva Dorycli, §5.621cui genus et quondam nomen natique fuissent; §5.622ac sic Dardanidum mediam se matribus infert: §5.623O miserae, quas non manus inquit Achaïca bello §5.624traxerit ad letum patriae sub moenibus! O gens §5.625infelix, cui te exitio Fortuna reservat?
因此,她投身到她们中间,她深谙为害之道,卸下了女神的容颜和服饰;她化身为贝罗埃,色马罗斯人多里克卢斯的年迈妻子,她曾经拥有高贵的出身、名望和子嗣;她就这样混入了特洛伊母亲们的中间: “啊,可怜的女人啊,在战争中阿凯亚人的手竟然没有” “将你们拖往祖国城墙下的死地! ”她说,“啊,不幸的” “族群啊,命运究竟为了何种毁灭而将你们保留至今?
§5.626Septuma post Troiae exscidium iam vertitur aestas, §5.627cum freta, cum terras omnes, tot inhospita saxa §5.628sideraque emensae ferimur, dum per mare magnum §5.629Italiam sequimur fugientem, et volvimur undis.
自特洛伊毁灭以来,第七个夏天已经转过,我们航行过海峡,航行过所有的土地,跨越了如此多荒凉的礁石” “和星空,而当我们在这茫茫大海上” “追寻着那不断远逝的意大利时,我们被波涛所翻滚。
§5.630Hic Erycis fines fraterni, atque hospes Acestes: §5.631quis prohibet muros iacere et dare civibus urbem?
这里有我们兄弟埃律克斯的疆土,还有慷慨好客的美塞斯特斯:谁能阻挡我们在此建立城墙,并赐予市民们一座城市?
§5.632O patria et rapti nequiquam ex hoste Penates,
啊,祖国! 啊,从敌人手中白白抢救出来的彭纳忒斯神像!
§5.633nullane iam Troiae dicentur moenia? Nusquam
难道从此就再没有被称为特洛伊的城墙了吗?
§5.634Hectoreos amnes, Xanthum et Simoenta, videbo?
我难道在任何地方” “都见不到赫克托尔的河流、克桑托斯和西莫伊斯了吗?
§5.635Quin agite et mecum infaustas exurite puppes.
别犹豫了,来吧,随我一同烧毁这些不祥的船只。
§5.636Nam mihi Cassandrae per somnum vatis imago
因为梦中女预言家卡珊德拉的影像向我”

词汇与语法注释

  1. 5.556tonsa coma pressa corona — 夺格形式的“tonsa corona”(被修剪的叶冠)修饰被动完成分词“pressa”(压住),而后者与“coma”(头发,宾格形式,作关系宾格或直宾)一致。各语言翻译统一为“用叶冠压住头发”的含义结构。
  2. 5.558pars levis umero pharetras — 主语“pars”(一部分人)省略了前一行的谓语动词“ferunt”(携带)。“umero”(在肩膀上)为表示位置的夺格。
  3. 5.615Heu tot vada fessis / et tantum superesse maris! — 这是由宾格(tot vada / tantum maris)和不定式(superesse)构成的感叹句结构,用以表达惊叹与绝望:“天哪,对于疲惫的人们来说,竟然还有如此多的险滩和如此广阔的海洋留待跨越!”
  4. 5.621cui genus et quondam nomen natique fuissent — 关系从句中的虚拟语气“fuissent”(完成过去时虚拟语气)用于表示特征(subjunctive of characteristic),说明贝罗埃曾因拥有高贵出身、声望和子嗣而备受尊敬,这也解释了伊里斯为何选择她作为化身。
  5. 5.623quas non manus ... traxerit — 关系从句“quas... non... traxerit”伴随虚拟语气“traxerit”,作为特征从句修饰呼语“O miserae”,表示“竟然没有被阿凯亚人的手拖去赐死的、如今却要承受漫长放浪之苦的可怜女人”。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §5.556-5.636. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.556-5.636

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。