Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §4.628-4.705

ディードーの自刃と魂の解放

38 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ディードーはアエネアスへの呪いの言葉を残した後、寝床に身を投げ出して自刃する。妹のアンナは嘆き悲しみ、苦しむディードーを抱きしめるが、最後はユーノーが遣わしたイーリスによってディードーの魂は肉体から解放される。

§4.628Litora litoribus contraria, fluctibus undas §4.629imprecor, arma armis;
私は、海岸が海岸に対立し、波が波に対立し、武器が武器に対立することを呪い求めます。
pugnent ipsique nepotesque.
彼ら自身も子孫たちも戦うがよい。
§4.630Haec ait, et partis animum versabat in omnis, §4.631invisam quaerens quam primum abrumpere lucem.
」彼女はこう言い、あらゆる方向に心を巡らせていた、忌まわしい光をできるだけ早く断ち切ることを求めながら。
§4.632Tum breviter Barcen nutricem adfata Sychaei;
それから彼女は、スィカエウスの乳母バルケーに短く語りかけた。
§4.633namque suam patria antiqua cinis ater habebat:
彼女自身の乳母は、古き祖国の黒い灰となっていたからである。
§4.634Annam cara mihi nutrix huc siste sororem;
「愛する乳母よ、私の姉妹アンナをここへ連れてきておくれ。
§4.635dic corpus properet fluviali spargere lympha, §4.636et pecudes secum et monstrata piacula ducat:
川の水で体を清め、生贄の獣と、示された贖罪の品々を自ら携えて急ぐよう彼女に伝えておくれ。
§4.637sic veniat;
そのようにして彼女を来させよ。
tuque ipsa pia tege tempora vitta.
そしてあなた自身も、清いヘアバンドでこめかみを覆うがよい。
§4.638Sacra Iovi Stygio, quae rite incepta paravi, §4.639perficere est animus, finemque imponere curis, §4.640Dardaniique rogum capitis permittere flammae.
作法通りに始めて用意した、冥府のユッピテルへの儀式を執り行い、憂いに終止符を打ち、ダルダノスの首領の薪積みに火を放つことが私の意図なのだ。
§4.641Sic ait: illa gradum studio celerabat anili.
」彼女はこう言った。 乳母は老女ならではの熱心さで歩みを速めた。
§4.642At trepida, et coeptis immanibus effera Dido, §4.643sanguineam volvens aciem, maculisque trementis §4.644interfusa genas, et pallida morte futura, §4.645interiora domus inrumpit limina, et altos §4.646conscendit furibunda rogos, ensemque recludit §4.647Dardanium, non hos quaesitum munus in usus.
しかし、ディードーは恐怖に震え、恐ろしい企てに狂暴になり、血走った眼を巡らせ、震える頬には斑点が浮かび、やがて訪れる死のために青ざめながら、館の奥の敷居へと押し入り、狂乱のうちに高い薪積みへと登り、ダルダノスの剣を引き抜いた、このような用途のために求められたのではない贈り物を。
§4.648Hic, postquam Iliacas vestes notumque cubile §4.649conspexit, paulum lacrimis et mente morata, §4.650incubuitque toro, dixitque novissima verba:
ここで、イーリオスの衣服となじみ深い寝床を目にすると、涙と物思いにしばし留まり、寝床の上に身を投げ出し、最後の言葉を語った。
§4.651Dulces exuviae, dum fata deusque sinebant,
「愛しい遺品たちよ、運命と神が許してくれた間は。
§4.652accipite hanc animam, meque his exsolvite curis.
この魂を受け入れ、私をこれらの憂いから解き放っておくれ。
§4.653Vixi, et, quem dederat cursum fortuna, peregi,
私は生き、運命が与えた道程を走り終えた。
§4.654et nunc magna mei sub terras ibit imago.
そして今、私の大いなる影が地下へと赴くであろう。
§4.655Urbem praeclaram statui; mea moenia vidi;
私は輝かしい都市を築き、我が城壁を目にした。
§4.656ulta virum, poenas inimico a fratre recepi;
夫の復讐を果たし、敵である兄から罰を勝ち取った。
§4.657felix, heu nimium felix, si litora tantum §4.658numquam Dardaniae tetigissent nostra carinae!
幸せな、ああ、あまりにも幸せなことであったろう、もしダルダノスの船が私たちの海岸に決して触れなかったならば!
§4.659Dixit, et, os impressa toro, Moriemur inultae, §4.660sed moriamur ait.
」彼女はそう言い、寝床に顔を押し当てて、「私たちは復讐されずに死ぬだろう、だが死のう」と彼女は言う。
Sic, sic iuvat ire sub umbras :
「このように、このように影の下へと赴くことは喜びである。
§4.661Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto §4.662Dardanus, et nostrae secum ferat omina mortis.
あの冷酷なダルダノス人が、海の上からこの火をその目に焼き付け、私たちの死の凶兆を自ら携えて行くがよい。
§4.663Dixerat;
」彼女はそう語った。
atque illam media inter talia ferro §4.664conlapsam aspiciunt comites, ensemque cruore §4.665spumantem, sparsasque manus.
そしてそのような言葉の最中に、仲間たちは、彼女が剣の上に崩れ落ち、剣が血を泡立たせ、両手が血に染まるのを目にした。
It clamor ad alta §4.666atria; concussam bacchatur Fama per urbem.
叫び声が高い広間に響き渡り、噂の女神が震える都市中を狂い回る。
§4.667Lamentis gemituque et femineo ululatu §4.668tecta fremunt; resonat magnis plangoribus aether, §4.669non aliter, quam si immissis ruat hostibus omnis §4.670Karthago aut antiqua Tyros, flammaeque furentes §4.671culmina perque hominum volvantur perque deorum.
嘆きと呻き、そして女たちの泣き叫びで家々は轟き、大気は激しい胸叩きの音で反響する、あたかも、敵が押し寄せてカルタゴ全体、あるいは古きテュロスが崩壊し、猛り狂う炎が人々の屋根をも神々の屋根をも舐め尽くすかのように。
§4.672Audiit exanimis, trepidoque exterrita cursu §4.673unguibus ora soror foedans et pectora pugnis §4.674per medios ruit, ac morientem nomine clamat:
息も絶え絶えにこれを聞き、震える足取りでうろたえ、爪で顔を掻きむしり、拳で胸を叩きながら、姉妹は人々をかき分けて駆け寄り、死にゆく者の名を叫ぶ。
§4.675Hoc illud, germana, fuit? Me fraude petebas?
「姉上、これがそのことだったのですか。 私を欺いていたのですか。
§4.676Hoc rogus iste mihi, hoc ignes araeque parabant?
あの薪積みも、火も祭壇も、私のためにこれを用意していたのですか。
§4.677Quid primum deserta querar? Comitemne sororem §4.678sprevisti moriens? Eadem me ad fata vocasses:
見捨てられた私は、まず何を嘆けばよいのでしょう。 死にゆくにあたり、姉妹である私を連れ添いとして拒んだのですか。 私を同じ運命へと招いてくださればよかったものを。
§4.679idem ambas ferro dolor, atque eadem hora tulisset.
同じ剣の痛みが、同じ時間が、私たち二人を連れ去ったでしょうに。
§4.680His etiam struxi manibus, patriosque vocavi §4.681voce deos, sic te ut posita crudelis abessem?
私はこの手で薪積みを築き、我が声で祖国の神々を呼び求めたのですか、このように横たわるあなたから、冷酷にも私が離れているために?
§4.682Exstinxti te meque, soror, populumque patresque §4.683Sidonios urbemque tuam.
姉上、あなたはあなた自身と私を、そして民もシドンの元老たちも、あなたの都市をも滅ぼしたのです。
Date volnera lymphis §4.684abluam, et, extremus si quis super halitus errat, §4.685ore legam.
私に水を、その傷を洗い流させ、もし最期の息がかすかでも漂っているなら、この口で吸い取らせてください。
Sic fata, gradus evaserat altos, §4.686semianimemque sinu germanam amplexa fovebat §4.687cum gemitu, atque atros siccabat veste cruores.
」こう語ると、彼女は高い階段を登り終え、息も絶え絶えな姉妹を胸に抱いて、呻きながら温め、衣服で黒い血を拭き取っていた。
§4.688Illa, graves oculos conata attollere, rursus §4.689deficit;
彼女は重い目を開けようと試みたが、再び気を失う。
infixum stridit sub pectore vulnus.
胸の下に深く突き刺さった傷が、音を立てる。
§4.690Ter sese attollens cubitoque adnixa levavit;
三度、彼女は身を起こそうとし、肘に寄りかかって上体を上げた。
§4.691ter revoluta toro est, oculisque errantibus alto §4.692quaesivit caelo lucem, ingemuitque reperta.
三度、彼女は寝床に転がり落ち、彷徨う目で高い天に光を求め、見出すと呻き声をあげた。
§4.693Tum Iuno omnipotens, longum miserata dolorem §4.694difficilisque obitus, Irim demisit Olympo, §4.695quae luctantem animam nexosque resolveret artus.
そのとき、全能のユーノーは、長引く苦痛と困難な最期を憐れみ、オリュンポスからイーリスを遣わした、抗う魂と、固く結ばれた四肢を解き放つために。
§4.696Nam quia nec fato, merita nec morte peribat, §4.697sed misera ante diem, subitoque accensa furore, §4.698nondum illi flavum Proserpina vertice crinem §4.699abstulerat, Stygioque caput damnaverat Orco.
なぜなら、彼女は運命によってでも、ふさわしい死によってでもなく、不遇にも非業の死を遂げ、突然の狂気に燃え上がったため、プロセルピナはまだ彼女の頭頂から金色の髪を切り取っておらず、ステュクスの冥府にその頭を宣告していなかったからである。
§4.700Ergo Iris croceis per caelum roscida pennis, §4.701mille trahens varios adverso sole colores, §4.702devolat, et supra caput adstitit: Hunc ego Diti §4.703sacrum iussa fero, teque isto corpore solvo.
それゆえ、露を帯びたイーリスは、サフラン色の羽で天を渡り、太陽を背にして千の異なる色彩を引きながら、舞い降り、彼女の頭の上に立った。 「私は冥王の命により、これを捧げものとして携え、あなたをその肉体から解放します。
§4.704Sic ait, et dextra crinem secat: omnis et una
」彼女はこう語り、右手で髪を切り落とした。
§4.705dilapsus calor, atque in ventos vita recessit.
すると、すべての熱が同時に失われ、命は風の中へと消え去った。

語釈・文法注

  1. 4.643interfusa genas — 過去受動分詞 `interfusa` がギリシア語風の「限定の対格」(あるいは中動相的用法における直接目的語)である `genas`(両頬)を伴っている構文。主語ディードーの身体の一部が修飾されている。
  2. 4.659os impressa toro — `impressa` は中動相(自己反省的)の意味を持つ分詞で、直接目的語としての `os`(顔・口)を従えている。「寝床に自らの顔を押し当てて」の意。
  3. 4.678vocasses — `vocavisses` の短縮形(同化脱落)。過去における実現しなかった義務・願望を表す「過去の意志・当為の接続法」(〜すべきであったのに)として機能している。
  4. 4.683Date volnera lymphis abluam — `date` には `aquam` などの目的語が省略されているか、あるいは `date [ut] abluam` のように `ut` なしの接続法(願望・使役)が続く構文。ここではアンナが周囲に「水を与えて私に傷を洗わせてください」と請うている。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §4.628-4.705. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:4.628-4.705

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。