Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §4.628-4.705

狄多自刎与灵魂的解脱

第 38 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

狄多在对埃涅阿斯发出最后的诅咒后,倒在榻上用特洛伊宝剑自刎。她的妹妹安娜闻讯悲痛欲绝,赶来抱住奄奄一息的狄多,最终朱诺派遣伊里斯将狄多的灵魂从肉体中解脱出来。

§4.628Litora litoribus contraria, fluctibus undas §4.629imprecor, arma armis; pugnent ipsique nepotesque.
我诅咒:愿他们的海岸与海岸相对立,波涛与波涛相对立,武器与武器相对立;愿他们自身及子孙后代永世交战。
§4.630Haec ait, et partis animum versabat in omnis, §4.631invisam quaerens quam primum abrumpere lucem.
” 她说完这些,便向各处盘算,寻求如何能尽早结束这可憎的光明。
§4.632Tum breviter Barcen nutricem adfata Sychaei; §4.633namque suam patria antiqua cinis ater habebat: §4.634Annam cara mihi nutrix huc siste sororem; §4.635dic corpus properet fluviali spargere lympha, §4.636et pecudes secum et monstrata piacula ducat: §4.637sic veniat; tuque ipsa pia tege tempora vitta.
随后,她简短地对西凯乌斯的乳母巴尔克说道;因为她自己的乳母早已安息于古老祖国的黑灰之中: “亲爱的乳母,把我的妹妹安娜带到这里来;告诉她赶快用河水洗净身体,并带上献祭的牲畜和指定的赎罪祭品:让她就这样过来;而你,也要用神圣的束发带遮住你的双鬓。
§4.638Sacra Iovi Stygio, quae rite incepta paravi, §4.639perficere est animus, finemque imponere curis, §4.640Dardaniique rogum capitis permittere flammae.
我意欲完成对冥府朱庇特的祭祀,这祭祀我已按仪式开始并准备就绪,以终结我的忧虑,并把那达耳达诺斯首领的柴堆交付给烈火。
§4.641Sic ait: illa gradum studio celerabat anili.
” 她如此说道;老乳母便以老人的热诚加快了脚步。
§4.642At trepida, et coeptis immanibus effera Dido, §4.643sanguineam volvens aciem, maculisque trementis §4.644interfusa genas, et pallida morte futura, §4.645interiora domus inrumpit limina, et altos §4.646conscendit furibunda rogos, ensemque recludit §4.647Dardanium, non hos quaesitum munus in usus.
但狄多颤抖着,因这可怕的企图而陷入疯狂,她转动着血红的双眼,颤抖的面颊上斑点斑驳,并因即将来临的死亡而面色惨白,她冲进内室的门槛,疯狂地登上高高的柴堆,并拔出达耳达诺斯的宝剑——这原本绝非为如此用途而求得的礼物。
§4.648Hic, postquam Iliacas vestes notumque cubile §4.649conspexit, paulum lacrimis et mente morata, §4.650incubuitque toro, dixitque novissima verba: §4.651Dulces exuviae, dum fata deusque sinebant,
在此处,当她看见特洛伊的衣物和那熟悉的床榻时,在泪水与哀思中伫立了片刻,她倒在榻上,吐露了最后的言语: “甜美的遗物啊,当命运和神明允许之时。
§4.652accipite hanc animam, meque his exsolvite curis.
接受这灵魂吧,并将我从这些忧虑中解脱。
§4.653Vixi, et, quem dederat cursum fortuna, peregi, §4.654et nunc magna mei sub terras ibit imago.
我已活过,并已完成了命运所赐予我的历程,如今,我那伟大的影子将走向地下。
§4.655Urbem praeclaram statui; mea moenia vidi; §4.656ulta virum, poenas inimico a fratre recepi; §4.657felix, heu nimium felix, si litora tantum §4.658numquam Dardaniae tetigissent nostra carinae!
我建立了一座显赫的城市;我看见了我的城墙;为丈夫复仇,我惩罚了那敌对的兄长;我是幸福的,啊,太幸福了,只要达耳达诺斯的船只从未触及我们的海岸!
§4.659Dixit, et, os impressa toro, Moriemur inultae, §4.660sed moriamur ait.
” 她说罢,将脸紧贴在榻上: “我们将毫无复仇地死去,但让我们死吧,” 她说道。
Sic, sic iuvat ire sub umbras :
“就这样,就这样,走向阴间亦是乐事。
§4.661Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto §4.662Dardanus, et nostrae secum ferat omina mortis.
愿那冷酷的达耳达诺斯人从深海上用双眼吸入这火光,并随身带走我们死亡的凶兆。
§4.663Dixerat; atque illam media inter talia ferro §4.664conlapsam aspiciunt comites, ensemque cruore §4.665spumantem, sparsasque manus.
” 她话音刚落,同伴们就看见她在这番话语中倒在利刃之上,宝剑上泡沫着鲜血,双手沾满了血迹。
It clamor ad alta §4.666atria; concussam bacchatur Fama per urbem.
呼喊声传到高高的大厅;谣言在被震撼的城市中狂奔。
§4.667Lamentis gemituque et femineo ululatu §4.668tecta fremunt; resonat magnis plangoribus aether, §4.669non aliter, quam si immissis ruat hostibus omnis §4.670Karthago aut antiqua Tyros, flammaeque furentes §4.671culmina perque hominum volvantur perque deorum.
伴随着哀号、呻吟和妇女的哭喊,房屋震颤;天空因巨大的捶胸痛哭声而回响,仿佛所有的迦太基或古老的推罗都在涌入的敌军面前倒塌,狂暴的烈火在凡人与神明的屋顶上翻滚。
§4.672Audiit exanimis, trepidoque exterrita cursu §4.673unguibus ora soror foedans et pectora pugnis §4.674per medios ruit, ac morientem nomine clamat:
她的妹妹听闻,惊骇得魂飞魄散,在战栗奔跑中,用指甲抓破面颊,用拳头捶打胸口,冲过人群,呼喊着垂死者的名字: “姐姐,这就是那件事吗?
§4.675Hoc illud, germana, fuit? Me fraude petebas?
你是在欺骗我吗?
§4.676Hoc rogus iste mihi, hoc ignes araeque parabant?
那柴堆,这烈火和祭坛,就是在为我准备这些吗?
§4.677Quid primum deserta querar? Comitemne sororem §4.678sprevisti moriens? Eadem me ad fata vocasses: §4.679idem ambas ferro dolor, atque eadem hora tulisset.
被抛弃的我,首先该抱怨什么? 你死的时候,难道鄙视妹妹作为你的陪伴吗? 你本该召唤我走向同样的命运:同样的刀剑之痛,同样的时辰,本该将我们两人一同带走。
§4.680His etiam struxi manibus, patriosque vocavi §4.681voce deos, sic te ut posita crudelis abessem?
难道我甚至用这双手筑起它,并用声音呼唤祖先的神明,只是为了让你这样躺着时,冷酷的我却不在身边?
§4.682Exstinxti te meque, soror, populumque patresque §4.683Sidonios urbemque tuam.
妹妹,你毁灭了你自己和我,还有民和西顿的元老们,以及你的城市。
Date volnera lymphis §4.684abluam, et, extremus si quis super halitus errat, §4.685ore legam.
给我水,让我清洗她的伤口,如果还有最后一丝气息在上面飘荡,让我用口承接。
Sic fata, gradus evaserat altos, §4.686semianimemque sinu germanam amplexa fovebat §4.687cum gemitu, atque atros siccabat veste cruores.
” 她如此说着,已登上了高高的台阶,将奄奄一息的姐姐抱在怀里抚慰,伴着叹息,用衣裳擦拭着黑色的血迹。
§4.688Illa, graves oculos conata attollere, rursus §4.689deficit; infixum stridit sub pectore vulnus.
她,试图睁开沉重的双眼,却再次合上;深刺在胸膛下的伤口发出声响。
§4.690Ter sese attollens cubitoque adnixa levavit; §4.691ter revoluta toro est, oculisque errantibus alto §4.692quaesivit caelo lucem, ingemuitque reperta.
她三次挣扎着撑起身体,用肘部支撑着抬起头;三次跌回榻上,用迷茫的双眼在高天寻找光明,并在寻得时发出叹息。
§4.693Tum Iuno omnipotens, longum miserata dolorem §4.694difficilisque obitus, Irim demisit Olympo, §4.695quae luctantem animam nexosque resolveret artus.
此时,全能的朱诺怜悯她长久的痛苦和艰难的死亡,将伊里斯从奥林匹斯遣下,以释放她挣扎的灵魂和紧缚的肢体。
§4.696Nam quia nec fato, merita nec morte peribat, §4.697sed misera ante diem, subitoque accensa furore, §4.698nondum illi flavum Proserpina vertice crinem §4.699abstulerat, Stygioque caput damnaverat Orco.
因为她既非因天命而死,亦非因应得之死而亡,而是在劫难逃地夭折,且被突然的狂乱所燃,普罗塞耳皮娜还未曾从她的头顶割下金黄的秀发,也未曾将她的生命宣判给斯提克斯的冥王。
§4.700Ergo Iris croceis per caelum roscida pennis, §4.701mille trahens varios adverso sole colores, §4.702devolat, et supra caput adstitit: Hunc ego Diti §4.703sacrum iussa fero, teque isto corpore solvo.
因此,带露的伊里斯动着藏红花色的羽翼掠过天空,在逆光中拖出千般斑斓的色彩,飞落下来,停在她的头顶之上: “我奉命将此作为献给冥王的祭礼带走,并将你从那肉体中解脱。
§4.704Sic ait, et dextra crinem secat: omnis et una §4.705dilapsus calor, atque in ventos vita recessit.
” 她如此说道,用右手割下发丝:顿时所有的温热消散,生命便消逝在风中。

词汇与语法注释

  1. 4.643interfusa genas — 过去被动分词 `interfusa` 在此带有希腊语式的中动意义,支配作为“关系宾格”(或限制宾格)的 `genas`(双颊),用来修饰主语狄多的身体部分。
  2. 4.659os impressa toro — `impressa` 是具有中动(反身)意义的分词,支配作为直接宾语的 `os`(脸/口),意为“将自己的脸贴在榻上”。
  3. 4.678vocasses — `vocavisses` 的缩略形(脱落音)。在此用作表示过去未实现之义务的“过去当为虚拟语气”(本该召我一同……)。
  4. 4.683Date volnera lymphis abluam — 此处 `date` 省略了类似 `aquam`(水)的宾语,或者后接省略了 `ut` 的虚拟语气 `abluam`,构成并列祈使结构,意为“(给我水)让我用清水清洗伤口”或“请允许我清洗伤口”。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §4.628-4.705. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:4.628-4.705

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。