§12.560Continuo pugnae adcendit maioris imago:
すぐに、より大きな戦いのイメージが彼を燃え立たせる。
§12.561Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum §12.562ductores tumulumque capit, quo cetera Teucrum §12.563concurrit legio nec scuta aut spicula densi §12.564deponunt.
彼はムネステウスとセルゲストゥス、そして勇敢なセレストゥスを呼び、彼らを指揮官として、丘を占拠する。 そこへテウクリ人の残りの軍団が駆け集まる。 彼らは密集したまま、盾や槍を置くことはない。
Celso medius stans aggere fatur:
彼は高い土塁の中央に立ち、語りかける。
§12.565Nequa meis esto dictis mora;
「私の言葉にいかなる遅滞もあってはならぬ。
Iuppiter hac stat,
ユッピテルはこちらの側に立っておられる。
§12.566neu quis ob inceptum subitum mihi segnior ito.
突然の企てだからと、誰一人としてためらって歩みを遅くしてはならぬ。
§12.567Urbem hodie, causam belli, regna ipsa Latini, §12.568ni frenum accipere et victi parere fatentur, §12.569eruam et aequa solo fumantia culmina ponam.
今日、私は戦争の原因である都市を、ラティヌスの王国そのものを、もし彼らが手綱を受け入れ、敗者として従うことを認めないならば、覆滅し、煙を上げる屋根を地面と同じ平さに引き倒すであろう。
§12.570Scilicet exspectem, libeat dum proelia Turno §12.571nostra pati rursusque velit concurrere victus?
それとも私は待つべきなのか、トゥルヌスが我が戦いを受け入れる気になり、敗れながらも再び交戦することを望むようになるまで?
§12.572Hoc caput, O cives, haec belli summa nefandi:
市民たちよ、これこそが核心であり、この忌まわしき戦争のすべてなのだ。
§12.573ferte faces propere foedusque reposcite flammis.
急いで松明を運び、火炎によって条約を厳しく求めよ。
§12.574Dixerat, atque animis pariter certantibus omnes §12.575dant cuneum densaque ad muros mole feruntur.
」彼はこう語った。 すると、全員が同様に競い合う心で密集陣を作り、密集した巨大な塊となって壁へと突進する。
§12.576Scalae improviso subitusque apparuit ignis.
突如として梯子が現れ、不意に火が姿を現した。
§12.577Discurrunt alii ad portas primosque trucidant, §12.578ferrum alii torquent et obumbrant aethera telis.
ある者たちは門へと散り、最前線の人々を虐殺し、他の者たちは鉄の武器を投げつけ、投げ槍で大空を覆い隠す。
アエネアース自身は先頭に立って城壁の下へと右手を伸ばし、大声でラティヌスを非難し、神々を証人に立てる。
§12.581testaturque deos, iterum se ad proelia cogi, §12.582bis iam Italos hostis, haec altera foedera rumpi.
自分が再び戦いを強いられていること、イタリア人がすでに二度までも敵となり、この第二の条約が破られたことを。
§12.583Exoritur trepidos inter discordia civis:
怯える市民たちの間に、不和が生じる。
§12.584urbem alii reserare iubent et pandere portas §12.585Dardanidis ipsumque trahunt in moenia regem,
ある者たちは都市を開放し、ダルダニア人たちに門を開くよう命じ、王自身を城壁へと引っ張っていく。
§12.586arma ferunt alii et pergunt defendere muros.
他の者たちは武器を取り、壁を守り続けようとする。
それはちょうど、隠れ家のある軽石の中に閉じ込められた蜂を、羊飼いが見つけ出し、苦い煙で満たしたときのようだ。
§12.589illae intus trepidae rerum per cerea castra §12.590discurrunt magnisque acuunt stridoribus iras;
蜂たちは中で、事態に怯えながら、蝋の陣営を走り回り、大きな羽音を立てて怒りを鋭く研ぎ澄ます。
§12.591volvitur ater odor tectis, tum murmure caeco §12.592intus saxa sonant, vacuas it fumus ad auras.
黒い臭気が巣の中に渦巻き、その時、巣の内部では見えない呟きとともに岩が響き、煙は空虚な大気へと上っていく。
§12.593Accidit haec fessis etiam fortuna Latinis,
疲弊したラティウム人たちに、さらにこのような不運も降りかかった。
§12.594quae totam luctu concussit funditus urbem.
それは都市全体を哀しみで根底から揺るがした。
§12.595Regina ut tectis venientem prospicit hostem, §12.596incessi muros, ignis ad tecta volare, §12.597nusquam acies contra Rutulas, nulla agmina Turni:
王妃は、宮殿から敵が迫り、城壁が攻撃され、火が屋根へと飛んでいくのを目にし、対抗するルトゥリ人の戦列はどこにもなく、トゥルヌスの部隊もない。
§12.598infelix pugnae iuvenem in certamine credit §12.599exstinctum et, subito mentem turbata dolore, §12.600se causam clamat crimenque caputque malorum, §12.601multaque per maestum demens effata furorem §12.602purpureos moritura manu discindit amictus §12.603et nodum informis leti trabe nectit ab alta.
不運な彼女は、若者が戦闘の最中に命を落としたのだと信じ込み、突然の深い哀しみに心を乱され、自らが災いの原因であり、罪であり、元凶であると叫び、悲しい狂気の中で多くの言葉を狂おしく口にしながら、死を決意して、自らの手で紫色の衣を引き裂き、高い梁から、無残な死の結び目を縛りつける。
§12.604Quam cladem miserae postquam accepere Latinae, §12.605filia prima manu flavos Lavinia crinis §12.606et roseas laniata genas, tum cetera circum §12.607turba furit: resonant late plangoribus aedes.
哀れなラティウムの女たちがこの災いを知ると、娘のラウィーニアがまず、自らの手で金髪を薔薇色の頬をかきむしり、その周りで他の群衆が狂い叫び、宮殿は哀悼の叫びで広く響き渡る。
§12.608Hinc totam infelix volgatur fama per urbem.
ここから不幸な噂が都市全体に広まる。
§12.609Demittunt mentes;
人々は意気消沈する。
it scissa veste Latinus, §12.610coniugis attonitus fatis urbisque ruina, §12.611canitiem immundo perfusam pulvere turpans.
ラティヌスは衣服を引き裂いて歩み、妻の死と都市の破滅に愕然とし、白髪に汚れた塵を浴びせて汚している。
§12.614Interea extremo bellator in aequore Turnus §12.615palantis sequitur paucos iam segnior atque §12.616iam minus atque minus successu laetus equorum
一方、平原の端で戦う戦士トゥルヌスは、散り散りになったわずかな敵を追っているが、今やかつてほど活発ではなく、もはや馬たちの活躍にもますます喜びを感じなくなっていた。
§12.617attulit hunc illi caecis terroribus aura §12.618commixtum clamorem adrectasque impulit aures §12.619confusae sonus urbis et inlaetabile murmur.
そこに、目に見えぬ恐怖の混じった叫び声を、微風が運んできて、乱れる都市の音と、不吉なざわめきが、彼の研ぎ澄まされた耳に届いた。
§12.620Ei mihi! Quid tanto turbantur moenia luctu?
「ああ、哀しいかな! なぜ城壁はこれほどの悲哀で混乱しているのか?
§12.621Quisve ruit tantus diversa clamor ab urbe?
あるいは、遠くの都市からこれほど大きな叫び声が響いてくるのはなぜか?
§12.622Sic ait adductisque amens subsistit habenis.
」彼はそう言い、取り乱して手綱を引き絞り、立ち止まる。
§12.623Atque huic, in faciem soror ut conversa Metisci §12.624aurigae currumque et equos et lora regebat, §12.625talibus occurrit dictis:
Hac, Turne, sequamur §12.626Troiugenas, qua prima viam victoria pandit;
そして彼に対して、彼の姉が、御者メティスクスの姿に変装して、戦車と馬と手綱を操っていたが、次のような言葉で言葉をかける。 「トゥルヌスよ、こちらでトロイアの末裔たちを追いましょう。 最初の勝利が道を切り開いているところを。
§12.627sunt alii, qui tecta manu defendere possint.
自らの手で家々を守ることのできる者たちは、他にもいます。
§12.628Ingruit Aeneas Italis et proelia miscet:
アエネアースがイタリア人たちに襲いかかり、戦いを引き起こしています。
§12.629et nos saeva manu mittamus funera Teucris.
私たちもまた、容赦なき手でテウクリ人たちに死を送り届けるのです。
§12.630Nec numero inferior pugnae nec honore recedes.
あなたは討ち取った数においても、戦いの名誉においても劣ることなく立ち去ることでしょう。
§12.631Turnus ad haec:
」これに対してトゥルヌスが言う。
§12.632O soror, et dudum adgnovi, cum prima per artem §12.633foedera turbasti teque haec in bella dedisti,
「おお、姉上、私はとうに気づいていました、あなたが策略によって最初の条約を破り、この戦いに身を投じたときに。
§12.634et nunc nequiquam fallis dea.
そして今も、あなたが女神でありながら私を騙そうとしても、それは無駄なことです。
Sed quis Olympo §12.635demissam tantos voluit te ferre labores?
しかし、オリュンポスから降ろされて、誰があなたにこれほど大きな労苦を負わせることを望んだのですか?
§12.636An fratris miseri letum ut crudele videres?
それとも、哀れな弟の無惨な死を見るためだったのですか?
§12.637Nam quid ago? Aut quae iam spondet Fortuna salutem?
私はどうすべきなのか? あるいは、今やいかなる運命が救いを約束してくれるのか?
§12.638Vidi oculos ante ipse meos me voce vocantem
私は自らの目の前で、大声で私を呼ぶムッラーヌスを見た。
§12.639Murranum, quo non superat mihi carior alter,
彼以上に私にとって愛しい者は生きておらぬというのに。