Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §12.480-12.559

乱戦の激化とアエネアースによる都城攻撃の決断

122 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

アエネアースは敵を追い求めるが、ユートゥルナの操る戦車に阻まれる。両軍の間で激しい殺戮が繰り広げられる中、ウェヌスから着想を得たアエネアースは、無防備なラウレントゥムの城壁を直接攻撃することを決意する。

§12.480nec conferre manum patitur, volat avia longe.
彼女は接近して戦うことを許さず、遠く離れた道なきところを飛び去る。
§12.481Haud minus Aeneas tortos legit obvius orbes §12.482vestigatque virum et disiecta per agmina magna §12.483voce vocat.
アエネアースも劣らず、立ち向かいながら、曲がりくねった円軌道を追い、彼の男を追跡し、四散した大部隊の中で大声を張り上げて呼びかける。
Quotiens oculos coniecit in hostem §12.484alipedumque fugam cursu temptavit equorum, §12.485aversos totiens currus Iuturna retorsit.
彼が敵に目を向け、翼ある足を持つ馬たちの走りで、その逃走に追いつこうと試みるたびに、そのたびに、ユートゥルナは戦車を反転させて背を向けさせた。
§12.486Heu quid agat? Vario nequiquam fluctuat aestu, §12.487diversaeque vocant animum in contraria curae.
ああ、彼はどうすべきか? 彼は様々な感情の渦の中で虚しく揺れ動き、相反する気遣いが彼の心を逆方向へと駆り立てる。
§12.488Huic Messapus, uti laeva duo forte gerebat §12.489lenta levis cursu praefixa hastilia ferro, §12.490horum unum certo contorquens dirigit ictu.
この彼に対して、メッサープスは、たまたま左手に、走るのにも邪魔にならない軽さの、鉄の穂先をつけたしなやかな二本の槍を持っていたが、そのうちの一本を、狙いを定めた一撃で、激しく回転させながら放った。
§12.491Substitit Aeneas et se collegit in arma, §12.492poplite subsidens;
アエネアースは立ち止まり、膝を屈めながら、武具の陰に身を縮めた。
apicem tamen incita summum §12.493hasta tulit summasque excussit vertice cristas.
それでも、勢いよく飛んできた槍は兜の最上部をかすめ去り、頭頂から兜の総毛を叩き落とした。
§12.494Tum vero adsurgunt irae;
その時ついに怒りが沸き起こる。
insidiisque subactus, §12.495diversos ubi sensit equos currumque referri, §12.496multa Iovem et laesi testatus foederis aras
不意打ちに屈し、馬と戦車が反対方向へ引き返していくのを悟ったとき、彼は、誓約が破られたことを受けて、ユッピテルと祭壇を証人に何度も立て、ついに敵のただ中へと突入する。
§12.497iam tandem invadit medios et Marte secundo §12.498terribilis saevam nullo discrimine caedem §12.499suscitat irarumque omnis effundit habenas.
軍神マールスの庇護を得て、恐るべき姿で、見境なく無慈悲な殺戮を引き起こし、怒りのすべての手綱を解き放つ。
§12.500Quis mihi nunc tot acerba deus, quis carmine caedes §12.501diversas obitumque ducum, quos aequore toto
今、どの神が私に、これほど多くの凄惨な出来事を、どの神が詩によって様々な殺戮と将領たちの死を説き明かしてくれようか。
§12.502inque vicem nunc Turnus agit, nunc Troius heros,
彼らは全平原で今度はトゥルヌスが、今度はトロイアの英雄が、交互に追い回しているのだ。
§12.503expediat? Tanton placuit concurrere motu, §12.504Iuppiter, aeterna gentis in pace futuras?
ユッピテルよ、やがて永遠の平和の中で生きることになる国々が、これほど激しい動乱の中で衝突することを、そなたは望まれたのか。
§12.505Aeneas Rutulum Sucronem, ea prima ruentis §12.506pugna loco statuit Teucros, haud multa morantem §12.507excipit in latus et, qua fata celerrima, crudum §12.508transadigit costas et cratis pectoris ensem.
アエネアースは、ルトゥリ人のスクローを(この戦いが突進するテウクリ人たちをその場に踏みとどまらせた)、それほど手間取らせることなく、その脇腹で受け止め、最も早く死をもたらす場所に、肋骨と胸の格子を貫いて、容赦なく剣を突き刺した。
§12.509Turnus equo deiectum Amycum fratremque Dioren, §12.510congressus pedes, hunc venientem cuspide longa, §12.511hunc mucrone ferit curruque abscisa duorum §12.512suspendit capita et rorantia sanguine portat.
トゥルヌスは、馬から叩き落とされたアミュクスとその兄弟ディオレースを、徒歩で立ち向かい、向かってくる前者を長い槍で、後者を剣で突き刺し、二人の首を戦車から切り離して吊り下げ、血の滴るそれを運んでいく。
§12.513Ille Talon Tanaimque neci fortemque Cethegum, §12.514tris uno congressu, et maestum mittit Oniten, §12.515nomen Echionium matrisque genus Peridiae,
前者(アエネアース)は、タローンとタナイス、そして勇敢なケテーグスを、一度の交戦で三人とも死へと送り、さらに憂い顔のオニーテースを、エキオーンの名を持つ、母ペリディアの血を引く者を送る。
§12.516hic fratres Lycia missos et Apollinis agris §12.517et iuvenem exosum nequiquam bella Menoeten, §12.518Arcada, piscosae cui circum flumina Lernae §12.519ars fuerat pauperque domus nec nota potentum §12.520munera conductaque pater tellure serebat.
後者(トゥルヌス)は、リュキアとアポローンの領地から送られた兄弟たちと、若くして戦争を虚しく嫌っていたメノイテースを、魚の豊かなレルナの川のほとりで、漁がその生業であり、貧しい家を営み、権力者たちの恩恵も知らず、父親が借りた土地で種を蒔いていた、アルカディアの者を送る。
§12.521Ac velut immissi diversis partibus ignes §12.522arentem in silvam et virgulta sonantia lauro,
それはちょうど、様々な方向から放たれた火が、枯れた森や、月桂樹の音を立てる茂みに入り込むかのようだ。
§12.523aut ubi decursu rapido de montibus altis §12.524dant sonitum spumosi amnes et in aequora currunt §12.525quisque suum populatus iter: non segnius ambo
あるいは、高い山々から急流となって流れ下り、泡立つ川が音を立てて平原へと走り、それぞれがその経路を荒らし尽くすかのようだ。
§12.526Aeneas Turnusque ruunt per proelia;
それと劣らず激しく、アエネアースとトゥルヌスの両者は戦場を突き進む。
nunc nunc §12.527fluctuat ira intus, rumpuntur nescia vinci §12.528pectora, nunc totis in volnera viribus itur.
今や、今や、怒りは内に沸き返り、敗北を知らぬ胸は張り裂けんばかりとなり、今や持てる全力を尽くして傷を負わせるべく突進する。
§12.529Murranum hic, atavos et avorum antiqua sonantem §12.530nomina per regesque actum genus omne Latinos, §12.531praecipitem scopulo atque ingentis turbine saxi §12.532excutit effunditque solo: hunc lora et iuga subter §12.533provolvere rotae, crebro super ungula pulsu §12.534incita nec domini memorum proculcat equorum.
ここで前者(アエネアース)は、先祖や祖父たちの古き名を口にし、ラティウムの王たちを通じて受け継がれた全血統を誇るムッラーヌスを、岩と巨大な石の旋風によって真っ逆さまに車から叩き落として地面に投げ出す。 彼を、手綱と軛の下で、車輪が転がし、主人のことなど覚えてもいない激しく駆ける馬たちの蹄が、何度も踏みにじる。
§12.535Ille ruenti Hyllo animisque immane frementi §12.536occurrit telumque aurata ad tempora torquet:
後者(トゥルヌス)は、突進してくるヒュッルスとその凄まじく狂暴な闘志に立ち向かい、黄金の兜で覆われたこめかみに向けて槍を投じる。
§12.537olli per galeam fixo stetit hasta cerebro.
槍は兜を貫き、脳に突き刺さって止まった。
§12.538Dextera nec tua te, Graium fortissime Cretheu §12.539eripuit Turno.
ギリシア人のうちで最も勇敢なクレーテウスよ、お前の右手もお前をトゥルヌスから救い出すことはできなかった。
Nec di texere Cupencum §12.540Aenea veniente sui: dedit obvia ferro §12.541pectora, nec misero clipei mora profuit aerei.
アエネアースが迫り来たとき、クペンクスを彼の神々も守りはしなかった。 彼は剣に対して胸をさらけ出し、哀れな彼にとって青銅の盾の抵抗も役には立たなかった。
§12.542Te quoque Laurentes viderunt, Aeole, campi §12.543oppetere et late terram consternere tergo.
ラウレントゥムの平原は、アエオルスよ、お前をも見届けていた、死を遂げ、背中で大地を広く覆い尽くすのを。
§12.544Occidis, Argivae quem non potuere phalanges §12.545sternere nec Priami regnorum eversor Achilles;
お前は斃れた、アルゴスの密集陣(ファランクス)も、プリアモスの王国の破壊者アキレウスも打ち倒せなかったお前が。
§12.546hic tibi mortis erant metae: domus alta sub Ida,
ここがお前の死の到達点であった。
§12.547Lyrnesi domus alta, solo Laurente sepulchrum.
イダ山の麓に高き家があり、リュルネーソスに高き家があったが、墓はラウレントゥムの土にある。
§12.548Totae adeo conversae acies, omnesque Latini, §12.549omnes Dardanidae, Mnestheus acerque Serestus §12.550et Messapus equum domitor et fortis Asilas §12.551Tuscorumque phalanx Evandrique Arcades alae, §12.552pro se quisque viri summa nituntur opum vi:
今や両軍は完全に相まみえ、すべてのラティウム人、すべてのダルダニア人、ムネステウスと勇敢なセレストゥス、馬を馴らす者メッサープスと勇敢なアシラース、トゥスカル人の軍勢、エウアンデルのアルカディアの騎兵たち、男たちはそれぞれ持てる全力の限りを尽くして戦う。
§12.553nec mora nec requies, vasto certamine tendunt.
遅延も休息もなく、凄まじい争いの中で彼らは競い合う。
§12.554Hic mentem Aeneae genetrix pulcherrima misit,
ここで、アエネアースの最も美しい母が、彼の心に考えを送り込んだ。
§12.555iret ut ad muros urbique adverteret agmen §12.556ocius et subita turbaret clade Latinos.
城壁へと向かい、都市へと部隊を速やかに差し向け、予期せぬ破滅によってラティウム人を混乱に陥れるように、と。
§12.557Ille ut vestigans diversa per agmina Turnum §12.558huc atque huc acies circumtulit, aspicit urbem §12.559immunem tanti belli atque impune quietam.
彼は、様々な隊列の中にトゥルヌスを捜し求めながら、あちらこちらへと目を巡らせているうちに、これほど大いなる戦争から免れ、何の罰も受けずに静まり返っている都市を目にする。

語釈・文法注

  1. 12.486Heu quid agat? — 接続法現在 `agat` は、現在の文脈における歴史的現在として用いられた deliberative subjunctive(思案の接続法)である。アエネアースが「どうすべきか」と思い悩む切迫した内面を表している。
  2. 12.508transadigit costas et cratis pectoris ensem — `transadigit` は二重対格をとる構文を形成している。`ensem`(剣)が直接目的語であり、`costas et cratis pectoris`(肋骨と胸の格子)は `trans-` の前置詞的意味(〜を貫いて)によって支配された対格である。
  3. 12.528itur — 自動詞 `ire` の三人称単数受動態であり、非人称受動構文を形成している。「(人々は)突進する」「(両軍は)死力を尽くす」という意味を表す。
  4. 12.555iret ut — 接続詞 `ut` を伴う節は、先行する名詞 `mentem`(心、考え)の内容を説明する同格的名詞節、あるいは `misit`(吹き込んだ)の目的を示す副詞節であり、時制の一致により接続法未完了過去 `iret` が用いられている。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §12.480-12.559. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.480-12.559

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。