§12.560Continuo pugnae adcendit maioris imago:
즉시 더 큰 전투의 이미지가 그의 마음을 불태운다.
§12.561Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum §12.562ductores tumulumque capit, quo cetera Teucrum
그는 므네스테우스와 세르게스투스, 그리고 용맹한 세레스투스를 부르고, 그들을 지휘관 삼아 언덕을 차지하니, 그곳으로 테우크리인들의 나머지 군단이 함께 달려온다.
Celso medius stans aggere fatur:
그는 높은 토루의 한가운데에 서서 말한다.
§12.565Nequa meis esto dictis mora;
"내 말에 아무런 지체도 없게 하라.
Iuppiter hac stat,
유피테르께서 이 편에 서 계신다.
§12.566neu quis ob inceptum subitum mihi segnior ito.
또한 누구도 갑작스러운 이 시도로 인해 내게 게을리 나아가지 말라.
§12.567Urbem hodie, causam belli, regna ipsa Latini, §12.568ni frenum accipere et victi parere fatentur, §12.569eruam et aequa solo fumantia culmina ponam.
오늘 나는 전쟁의 원인인 저 도시를, 라티누스의 왕국 자체를, 그들이 굴레를 받아들이고 패자로서 복종할 것을 자백하지 않는다면, 무너뜨리고 연기 나는 지붕들을 땅과 평평하게 내려앉힐 것이다.
§12.570Scilicet exspectem, libeat dum proelia Turno §12.571nostra pati rursusque velit concurrere victus?
설마 내가 기다려야 한단 말인가, 투르누스가 우리의 전투를 기꺼이 감당하려 하고 패배한 몸으로 다시 맞붙기를 원할 때까지?
§12.572Hoc caput, O cives, haec belli summa nefandi:
시민들이여, 이것이 우두머리요, 이 사악한 전쟁의 골자다.
§12.573ferte faces propere foedusque reposcite flammis. §12.574Dixerat, atque animis pariter certantibus omnes §12.575dant cuneum densaque ad muros mole feruntur.
서둘러 횃불을 가져오고 불꽃으로 조약을 다시 요구하라." 그가 말하자, 모두가 똑같이 경쟁하는 마음으로 쐐기꼴 대형을 갖추고 빽빽하고 거대한 무리를 지어 성벽으로 돌진한다.
§12.576Scalae improviso subitusque apparuit ignis.
사다리가 난데없이 나타나고 갑작스러운 불길이 보였다.
§12.577Discurrunt alii ad portas primosque trucidant, §12.578ferrum alii torquent et obumbrant aethera telis.
어떤 이들은 성문들로 흩어져 첫 사람들을 도살하고, 다른 이들은 무기를 던져 날아드는 창들로 하늘을 가린다.
§12.579Ipse inter primos dextram sub moenia tendit §12.580Aeneas magnaque incusat voce Latinum §12.581testaturque deos, iterum se ad proelia cogi, §12.582bis iam Italos hostis, haec altera foedera rumpi.
아에네아스 자신은 선두에서 성벽 아래로 오른손을 뻗으며 큰 목소리로 라티누스를 비난하고 신들을 증인으로 삼아 자신이 다시 전투로 내몰렸음을, 이탈리아인들이 이미 두 번이나 적이 되었고, 이 두 번째 조약이 깨졌음을 증언한다.
§12.583Exoritur trepidos inter discordia civis:
겁먹은 시민들 사이에 분열이 일어난다.
§12.584urbem alii reserare iubent et pandere portas §12.585Dardanidis ipsumque trahunt in moenia regem, §12.586arma ferunt alii et pergunt defendere muros.
어떤 이들은 도시를 열고 다르다니아인들에게 성문을 활짝 열어젖히라고 명하며 왕 자신을 성벽으로 끌고 가고, 다른 이들은 무기를 들고 성벽을 계속 방어하려 한다.
§12.587Inclusas ut cum latebroso in pumice pastor §12.588vestigavit apes fumoque implevit amaro: §12.589illae intus trepidae rerum per cerea castra §12.590discurrunt magnisque acuunt stridoribus iras;
마치 목자가 숨기 좋은 가벼운 돌 속에 갇힌 벌들을 추적해 내고 쓰디쓴 연기로 가득 채웠을 때처럼, 벌들은 안에서 사태에 겁을 먹고 밀랍 진영을 가로질러 이리저리 달리며 커다란 날갯소리로 분노를 예리하게 세운다.
§12.591volvitur ater odor tectis, tum murmure caeco §12.592intus saxa sonant, vacuas it fumus ad auras.
검은 냄새가 거처들 사이로 소용돌이치고, 그때 보이지 않는 웅성거림과 함께 안에서 돌들이 울리고, 연기는 빈 공중으로 나아간다.
지친 라티움인들에게 이러한 운명마저 닥쳤으니, 그것은 도시 전체를 슬픔으로 완전히 뒤흔들었다.
§12.595Regina ut tectis venientem prospicit hostem, §12.596incessi muros, ignis ad tecta volare, §12.597nusquam acies contra Rutulas, nulla agmina Turni: §12.598infelix pugnae iuvenem in certamine credit §12.599exstinctum et, subito mentem turbata dolore, §12.600se causam clamat crimenque caputque malorum,
왕비는 대궐에서 적이 다가오는 것을 보고, 성벽들이 공격당하고 지붕들로 불길이 날아오르는 것을 보며, 맞서는 루툴리인들의 대열은 어디에도 없고, 투르누스의 군대도 보이지 않으니, 불행한 그녀는 그 청년이 전투 중에 목숨을 잃었다고 믿고, 갑작스러운 슬픔으로 마음이 뒤흔들려, 자신을 일컬어 재앙의 원인이요 죄인이며 근원이라 외친다.
§12.601multaque per maestum demens effata furorem §12.602purpureos moritura manu discindit amictus §12.603et nodum informis leti trabe nectit ab alta.
슬픈 광기 속에서 미친 듯 수많은 말을 내뱉은 뒤, 죽음을 눈앞에 두고 제 손으로 자주색 옷을 찢어 발기며 높은 대들보에 추한 죽음의 매듭을 묶는다.
§12.604Quam cladem miserae postquam accepere Latinae, §12.605filia prima manu flavos Lavinia crinis §12.606et roseas laniata genas, tum cetera circum §12.607turba furit: resonant late plangoribus aedes.
가련한 라티움 여인들이 이 참상을 전해 들은 뒤, 딸 라비니아가 먼저 제 손으로 금빛 머리채를 흔들고 장미빛 뺨을 쥐어뜯었으며, 이어 주위의 다른 무리도 미쳐 날뛰니, 대궐은 애도 소리로 널리 울려 퍼진다.
§12.608Hinc totam infelix volgatur fama per urbem.
여기서부터 불행한 소문이 온 도시에 퍼져 나간다.
§12.609Demittunt mentes;
그들은 낙담한다.
it scissa veste Latinus, §12.610coniugis attonitus fatis urbisque ruina, §12.611canitiem immundo perfusam pulvere turpans.
라티누스는 찢어진 옷을 입고 걸어가니, 아내의 운명과 도시의 파멸에 아연실색하여, 더러운 먼지를 뒤집어써서 백발을 더럽힌다.
§12.614Interea extremo bellator in aequore Turnus §12.615palantis sequitur paucos iam segnior atque §12.616iam minus atque minus successu laetus equorum
그러는 동안 들판 끝에서 싸우던 전사 투르누스는 이리저리 헤매는 소수를 뒤쫓고 있었으나 이제는 전보다 더뎌졌고, 말들의 성공에도 이제 점점 더 기쁨을 느끼지 못하고 있었다.
§12.617attulit hunc illi caecis terroribus aura §12.618commixtum clamorem adrectasque impulit aures §12.619confusae sonus urbis et inlaetabile murmur.
미풍이 보이지 않는 공포가 섞인 이 외침 소리를 그에게 실어다 주었고, 곤두선 귀를 때린 것은 혼란에 빠진 도시의 소리와 불길한 웅성거림이었다.
§12.620Ei mihi! Quid tanto turbantur moenia luctu?
"아, 슬프도다! 어찌하여 성벽이 이토록 큰 슬픔으로 요동치는가?
§12.621Quisve ruit tantus diversa clamor ab urbe? §12.622Sic ait adductisque amens subsistit habenis.
아니면 저 멀리 도시에서 이토록 큰 외침이 몰려오는 것은 무슨 까닭인가?" 그는 이렇게 말하고 정신이 아득해진 채 고삐를 당겨 멈춰 선다.
§12.623Atque huic, in faciem soror ut conversa Metisci §12.624aurigae currumque et equos et lora regebat, §12.625talibus occurrit dictis:
Hac, Turne, sequamur
이에 대해, 그의 누이가 마부 메티스쿠스의 모습으로 변하여 마차와 말들과 고삐를 몰고 있었는데, 이러한 말로 맞받아친다.
§12.626Troiugenas, qua prima viam victoria pandit;
"투르누스여, 이쪽으로 트로이아 자손들을 쫓읍시다, 승리가 먼저 길을 열어주는 곳으로.
§12.627sunt alii, qui tecta manu defendere possint.
제 손으로 거처를 방어할 수 있는 다른 이들이 있습니다.
아에네아스가 이탈리아인들에게 엄습하여 전투를 섞고 있으니, 우리 역시 잔혹한 손으로 테우크리인들에게 죽음을 선사합시다.
당신은 전사자의 수에서도, 전투의 명예에서도 뒤처지지 않은 채 물러나게 될 것입니다." 이에 투르누스가 답한다.
§12.632O soror, et dudum adgnovi, cum prima per artem §12.633foedera turbasti teque haec in bella dedisti,
"오 누이여, 나는 진작에 알아보았소, 당신이 처음 기만책으로 조약을 흔들어 놓고 이 전쟁터에 뛰어들었을 때 말이오.
§12.634et nunc nequiquam fallis dea.
지금도 당신이 여신으로서 나를 속이려 하지만 헛된 일이오.
Sed quis Olympo §12.635demissam tantos voluit te ferre labores?
그런데 올림포스에서 당신을 내려보내 이토록 큰 노고를 겪게 하려 하였소?
§12.636An fratris miseri letum ut crudele videres?
아니면 당신의 가련한 남동생의 참혹한 죽음을 보게 하려 함이었소?
§12.637Nam quid ago? Aut quae iam spondet Fortuna salutem?
내 정녕 어찌해야 하오? 아니면 이제 어떤 운명이 구원을 약속한단 말이오?