Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §12.480-12.559

混战升级与埃涅阿斯进攻拉丁城池的决意

第 122 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

埃涅阿斯在战场上搜寻图尔努斯,却一再被尤图尔纳操纵的战车阻碍。在双方将领展开残酷厮杀的同时,维纳斯向埃涅阿斯注入灵感,使他决定将大军转向并直接攻击那座无防备的拉丁人城市。

§12.480nec conferre manum patitur, volat avia longe.
她不容许两人短兵相接,飞向远方无路的原野。
§12.481Haud minus Aeneas tortos legit obvius orbes §12.482vestigatque virum et disiecta per agmina magna §12.483voce vocat.
埃涅阿斯同样不甘示弱,迎面追踪着那曲折的圆轨,搜寻着那个对手,并在四散的庞大军队中大声呼喊。
Quotiens oculos coniecit in hostem §12.484alipedumque fugam cursu temptavit equorum, §12.485aversos totiens currus Iuturna retorsit.
每当他把目光投向敌人,试图用奔跑来赶上那有翼之足战马的飞驰逃走,尤图尔纳就多少次将转过身去的战车反向折回。
§12.486Heu quid agat? Vario nequiquam fluctuat aestu, §12.487diversaeque vocant animum in contraria curae.
唉,他该怎么办? 他在变幻莫测的心潮中徒劳地挣扎,各种各样的顾虑将他的心神引向相反的方向。
§12.488Huic Messapus, uti laeva duo forte gerebat §12.489lenta levis cursu praefixa hastilia ferro, §12.490horum unum certo contorquens dirigit ictu.
针对他,梅萨普斯正巧左手拿着两支柔韧且便于奔跑的、装有铁头的长枪,他用力挥舞并投出其中一支,直指目标。
§12.491Substitit Aeneas et se collegit in arma, §12.492poplite subsidens; apicem tamen incita summum §12.493hasta tulit summasque excussit vertice cristas.
埃涅阿斯停下脚步,在武具中收拢身躯,弯下膝盖;然而那支飞驰而来的长枪掠过了他兜帽的最顶端,从头顶上削落了高耸的头饰。
§12.494Tum vero adsurgunt irae; insidiisque subactus, §12.495diversos ubi sensit equos currumque referri, §12.496multa Iovem et laesi testatus foederis aras §12.497iam tandem invadit medios et Marte secundo
这时,他的怒火真的爆发了;由于受到暗算的激怒,当他察觉到马匹和战车已经转向往回撤走时,他多次对朱庇特和被破坏的盟约的祭坛发出控诉,终于冲入了敌阵中央。
§12.498terribilis saevam nullo discrimine caedem §12.499suscitat irarumque omnis effundit habenas.
在顺遂的战神庇护下,他以可怕的面目,不加区别地展开了残酷的杀戮,并彻底放开了愤怒的所有缰绳。
§12.500Quis mihi nunc tot acerba deus, quis carmine caedes §12.501diversas obitumque ducum, quos aequore toto
此时,哪个神明能为我讲明如此多的惨剧? 哪个神明能用歌声讲述将领们的各种杀戮与死亡?
§12.502inque vicem nunc Turnus agit, nunc Troius heros,
在这整片原野上,此时图尔努斯,彼时特洛伊英雄,正轮流追逐着他们。
§12.503expediat? Tanton placuit concurrere motu, §12.504Iuppiter, aeterna gentis in pace futuras?
朱庇特啊,难道你竟然同意让那些原本要在永恒和平中相处的民族,在如此剧烈的动荡中交战吗?
§12.505Aeneas Rutulum Sucronem, ea prima ruentis §12.506pugna loco statuit Teucros, haud multa morantem §12.507excipit in latus et, qua fata celerrima, crudum §12.508transadigit costas et cratis pectoris ensem.
埃涅阿斯迎上了鲁图利亚人苏克罗(这场战斗首先使冲锋的特瓦克里人立稳了阵脚),他没有多加耽搁,顺着苏克罗的肋部刺入,在最能速死的地方,将无情的利剑刺穿了肋骨和胸部的隔膜。
§12.509Turnus equo deiectum Amycum fratremque Dioren, §12.510congressus pedes, hunc venientem cuspide longa, §12.511hunc mucrone ferit curruque abscisa duorum §12.512suspendit capita et rorantia sanguine portat.
图尔努斯将阿米库斯和他的兄弟迪奥雷斯从马上打落下来,随后徒步与他们交战,用长枪刺中了迎面而来的前者,用剑尖刺中了后者,并斩下了两人的头颅,挂在战车上,带着滴血的头颅离去。
§12.513Ille Talon Tanaimque neci fortemque Cethegum, §12.514tris uno congressu, et maestum mittit Oniten, §12.515nomen Echionium matrisque genus Peridiae, §12.516hic fratres Lycia missos et Apollinis agris §12.517et iuvenem exosum nequiquam bella Menoeten, §12.518Arcada, piscosae cui circum flumina Lernae §12.519ars fuerat pauperque domus nec nota potentum §12.520munera conductaque pater tellure serebat.
前者(埃涅阿斯)将塔隆、塔奈斯和勇敢的塞特古斯,在一次交锋中三人一同送往死地,还有忧郁的奥尼特斯,他有着厄希翁的名号,是母亲佩里迪亚的后代;后者(图尔努斯)将从吕基亚和阿波罗的原野上派出的兄弟们,以及一个平白痛恨战争的青年梅诺伊特斯送往死地,这是一个阿卡迪亚人,在鱼类丰美的勒耳那河畔,捕鱼曾是他的生业,家境贫寒,也不曾知晓权贵的恩赐,父亲租种着土地进行播种。
§12.521Ac velut immissi diversis partibus ignes §12.522arentem in silvam et virgulta sonantia lauro, §12.523aut ubi decursu rapido de montibus altis §12.524dant sonitum spumosi amnes et in aequora currunt §12.525quisque suum populatus iter: non segnius ambo §12.526Aeneas Turnusque ruunt per proelia; nunc nunc §12.527fluctuat ira intus, rumpuntur nescia vinci §12.528pectora, nunc totis in volnera viribus itur.
就像从不同方向引燃的烈火,烧向干燥的森林和沙沙作响的月桂树丛,或者像当奔腾的溪流从高山上急速流下,泛着泡沫的河水轰鸣着奔向平原,各自蹂躏着自己的路径一样:同样不甘落后,埃涅阿斯和图尔努斯在战场上并肩冲锋;此时,此时,愤怒在心中起伏,不甘服输的胸膛几乎要炸裂,此时他们正使出浑身解数向着伤口刺去。
§12.529Murranum hic, atavos et avorum antiqua sonantem §12.530nomina per regesque actum genus omne Latinos, §12.531praecipitem scopulo atque ingentis turbine saxi §12.532excutit effunditque solo: hunc lora et iuga subter §12.533provolvere rotae, crebro super ungula pulsu §12.534incita nec domini memorum proculcat equorum.
这里,前者(埃涅阿斯)用一块巨石和一块巨石旋风,将夸耀祖先和祖父们的古老名字、且整个世系可追溯到拉丁国王的穆拉努斯击倒,并将他摔在地上:在缰绳和车轭之下,车轮将他向前碾过,那不记得主人的飞驰马匹的蹄子,在其上接连踩踏。
§12.535Ille ruenti Hyllo animisque immane frementi §12.536occurrit telumque aurata ad tempora torquet: §12.537olli per galeam fixo stetit hasta cerebro.
后者(图尔努斯)迎上了冲锋而来且怒不可遏的希鲁斯,将枪矛投向他那装有黄金装饰的太阳穴:枪尖穿透了他的头盔,扎入脑中停住。
§12.538Dextera nec tua te, Graium fortissime Cretheu §12.539eripuit Turno. Nec di texere Cupencum §12.540Aenea veniente sui: dedit obvia ferro §12.541pectora, nec misero clipei mora profuit aerei.
希腊人中最勇敢的克雷特乌斯啊,你的右手也未能保护你免遭图尔努斯的杀手;当埃涅阿斯逼近时,库彭库斯自己的神明也没有庇护他:他迎着钢锋敞开胸膛,青铜盾牌的抵挡对这可怜的人也毫无用处。
§12.542Te quoque Laurentes viderunt, Aeole, campi §12.543oppetere et late terram consternere tergo.
劳伦图姆的原野,埃奥路斯啊,也看见了你迎接死亡,并用后背在广阔的大地上倒下。
§12.544Occidis, Argivae quem non potuere phalanges §12.545sternere nec Priami regnorum eversor Achilles; §12.546hic tibi mortis erant metae: domus alta sub Ida, §12.547Lyrnesi domus alta, solo Laurente sepulchrum.
你倒下了,阿尔戈斯的军阵未能击倒你,普里阿摩斯王国的毁灭者阿基琉斯也未能击倒你;这里是你的死亡终点:在伊达山下曾有你高耸的家园,在利尔内苏斯曾有你高耸的家园,而你的坟墓却在劳伦图姆的土地上。
§12.548Totae adeo conversae acies, omnesque Latini, §12.549omnes Dardanidae, Mnestheus acerque Serestus §12.550et Messapus equum domitor et fortis Asilas §12.551Tuscorumque phalanx Evandrique Arcades alae, §12.552pro se quisque viri summa nituntur opum vi: §12.553nec mora nec requies, vasto certamine tendunt.
如此,两军彻底交锋,所有的拉丁人,所有的达尔达尼亚人,姆奈斯托斯和勇敢的塞雷斯图斯,驯马者梅萨普斯和勇敢的阿西拉斯,托斯卡纳的军阵和埃万德尔的阿卡迪亚骑兵队,勇士们人人各自竭尽全力地搏杀:毫无耽搁,毫无休止,他们在巨大的争斗中竞相拼搏。
§12.554Hic mentem Aeneae genetrix pulcherrima misit, §12.555iret ut ad muros urbique adverteret agmen §12.556ocius et subita turbaret clade Latinos.
此时,埃涅阿斯最美丽的母亲将一个想法注入他的心中,让他冲向城墙,并迅速将队伍转向城市,以突如其来的灾难使拉丁人陷入混乱。
§12.557Ille ut vestigans diversa per agmina Turnum §12.558huc atque huc acies circumtulit, aspicit urbem §12.559immunem tanti belli atque impune quietam.
当他在不同的队伍中搜寻着图尔努斯、将目光扫向四面八方时,他看到了这座城市,它在这场大战中安然无恙,免受惩罚地静享安宁。

词汇与语法注释

  1. 12.486Heu quid agat? — 现在时虚拟语气 `agat` 是一种用于历史现在时语境下的商榷性虚拟语气(deliberative subjunctive),反映了埃涅阿斯在思考自己该如何应对时紧迫的内心状态。
  2. 12.508transadigit costas et cratis pectoris ensem — 动词 `transadigit` 构成了双宾格结构(double accusative)。`ensem`(剑)是直接宾语,而 `costas et cratis pectoris`(肋骨与胸腔骨架)则是受前缀 `trans-` 的介词力量支配的宾格。
  3. 12.528itur — 这是不及物动词 `ire` 的单数第三人称被动语态,构成了非人称被动句(impersonal passive construction),意为“人们全力突进”或“双方全力拼杀”。
  4. 12.555iret ut — 带有连词 `ut` 的从句既可以作为解释先行名词 `mentem`(想法、意图)内容的同格名词从句,也可以作为依赖于 `misit` 的目的副词从句。根据时态一致原则,此处使用了虚拟语气未完成过去时 `iret`。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §12.480-12.559. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.480-12.559

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。