Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §12.400-12.479

アエネアースの治癒と復帰およびユートゥルナの介入

121 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ウェヌスが密かに調合した薬草によってアエネアースの傷は奇跡的に癒え、彼は息子アスカニウスに別れを告げて再び戦場へと赴く。アエネアースはトゥルヌスだけを執拗に探し求めるが、妹のユートゥルナは御者になりすましてトゥルヌスをその追撃から逃れさせようとする。

§12.400concursu, lacrimis immobilis.
人々の集まりにも涙にも微動だにせず。
Ille retorto §12.401Paeonium in morem senior succinctus amictu §12.402multa manu medica Phoebique potentibus herbis §12.403nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra §12.404sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum.
長老は後ろにからげたパエオニア風の衣を帯で締め、癒やしの手と、ポイボスの力ある薬草で多くのことを試みながら、虚しく慌てふためき、虚しく右手で矢尻をいじり、しっかりしたピンセットで鉄を掴み取ろうとする。
§12.405Nulla viam Fortuna regit, nihil auctor Apollo §12.406subvenit;
運命は少しも道を指し示さず、守護神アポローンも全く助けてはくれない。
et saevus campis magis ac magis horror §12.407crebrescit propiusque malum est.
そして平原には恐ろしい戦慄がいよいよ募り、災厄は身近に迫る。
Iam pulvere caelum
今や、空が塵で固まっているのを彼らは見る。
§12.408stare vident: subeunt equites, et spicula castris §12.409densa cadunt mediis.
騎兵たちが押し寄せ、陣営のただ中に密な矢が降り注ぐ。
It tristis ad aethera clamor §12.410bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum.
戦う若者たち、そして過酷なマールスの下で斃れゆく者たちの悲痛な叫びが天へと昇る。
§12.411Hic Venus, indigno nati concussa dolore, §12.412dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida,
ここで、息子の不当な苦痛に心を痛めた母ウェヌスは、クレータ島のイダ山からディクタムヌスを摘み取る。
§12.413puberibus caulem foliis et flore comantem §12.414purpureo;
産毛のある葉のついた茎と、紫色の花の咲き誇るその薬草を。
non illa feris incognita capris §12.415gramina, cum tergo volucres haesere sagittae:
それは野生の山羊たちにとっても、背中に飛ぶ矢が突き刺さったときには、知られざるものではない。
§12.416hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimbo, §12.417detulit;
これをウェヌスは、顔を暗い雲で覆って運んできた。
hoc fusum labris splendentibus amnem §12.418inficit occulte medicans spargitque salubris §12.419ambrosiae sucos et odoriferam panaceam.
彼女は、輝く器に注がれた水にこれを混ぜ入れ、密かに治療を施し、健康をもたらすアンブロシアの汁と香り高いパナケアを振りかける。
§12.420Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx §12.421ignorans, subitoque omnis de corpore fugit
年老いたイアーピュクスはそれとは知らず、その水で傷を洗った。
§12.422quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis;
すると突然、実にすべての痛みが体から消え去り、傷の底で血はすべて止まった。
§12.423iamque secuta manum nullo cogente sagitta §12.424excidit, atque novae rediere in pristina vires.
そして今や、手に従って、誰も力を加えないのに矢は抜け落ち、新たな力が元の状態へと戻った。
§12.425Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx
「早くこの男に武具を急げ! 何を立ち止まっている!
§12.426conclamat primusque animos adcendit in hostem.
」イアーピュクスは叫び、真っ先に敵への闘志を燃え立たせる。
§12.427Non haec humanis opibus, non arte magistra
「これは人間の力によるものでもなく、指導的な技術によって生じたのでもない。
§12.428proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat:
アエネアースよ、私の右手がそなたを救ったのでもない。
§12.429maior agit deus atque opera ad maiora remittit.
より大いなる神が働きかけ、より大いなる業へとそなたを送り返しているのだ。
§12.430Ille avidus pugnae suras incluserat auro §12.431hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat.
」彼は戦いを渇望し、こちらの脚もあちらの脚も金の脛当てで覆い、遅延を嫌って、槍を揺り動かす。
§12.432Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est, §12.433Ascanium fusis circum complectitur armis §12.434summaque per galeam delibans oscula fatur:
盾が脇腹に、鎧が背中にぴったりと合うと、彼はアスカニウスに鎧を着た腕を回して抱きしめ、兜越しに軽く接吻をして言う。
§12.435Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, §12.436fortunam ex aliis.
「わが子よ、徳と本当の苦労は私から、運は他者から学べ。
Nunc te mea dextera bello §12.437defensum dabit et magna inter praemia ducet.
今は、私の右手がそなたを戦争から守り抜き、大いなる恩賞の中へと導くだろう。
§12.438Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, §12.439sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum §12.440et pater Aeneas et avunculus excitet Hector.
そなたは、やがて時が満ちて成長したときには、忘れずに記憶に留め、身内の手本を心に思い返すそなたを、父アエネアースと叔父ヘクトルが奮い立たせるようにせよ。
§12.441Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens, §12.442telum immane manu quatiens;
」これらの言葉をかけると、彼は巨体を校門から外へと現し、手には巨大な槍を揺り動かしている。
simul agmine denso §12.443Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relictis
同時に、密な隊列をなしてアンテウスとムネステウスが突進し、すべての群衆が陣営を残して流れ出る。
§12.444turba fluit castris: tum caeco pulvere campus §12.445miscetur pulsuque pedum tremit excita tellus.
そのとき平原は視界を遮る塵でかき乱され、足の踏み鳴らしによって呼び起こされた大地は震える。
§12.446Vidit ab adverso venientis aggere Turnus,
トゥルヌスは反対側の土手から彼らが来るのを見た。
§12.447videre Ausonii, gelidusque per ima cucurrit §12.448ossa tremor: prima ante omnis Iuturna Latinos §12.449audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit.
アウソニアの人々も見た。 そして冷たい震えが骨の芯まで走った。 ラティウム人の誰よりも先に、ユートゥルナがその響きを聞いて悟り、震え上がって逃げ去った。
§12.450Ille volat campoque atrum rapit agmen aperto.
彼は飛び駆け、開けた平原に黒い隊列を従えて急進する。
§12.451Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus §12.452it mare per medium;
それはまるで、嵐の星が砕けて、雲が海の中を突き進んで陸地へと向かうかのようだ。
miseris heu praescia longe §12.453horrescunt corda agricolis, dabit ille ruinas §12.454arboribus stragemque satis, ruet omnia late;
哀れな農夫たちの心は、はるか遠くからそれを予感して、あぁ、おののく。 その雲は樹木に破滅を、作物になぎ倒しをもたらし、すべてを広く覆い尽くすだろう。
§12.455ante volant sonitumque ferunt ad litora venti:
風は先を飛んで、その響きを岸辺へと運ぶ。
§12.456talis in adversos ductor Rhoeteius hostis §12.457agmen agit, densi cuneis se quisque coactis §12.458adglomerant.
そのように、ロイテウスの指導者は、敵に向かって隊列を率い、皆が密集した楔形を組んで集まる。
Ferit ense gravem Thymbraeus Osirim, §12.459Archetium Mnestheus, Epulonem obtruncat Achates §12.460Ufentemque Gyas;
テュンブラエウスは剣で重厚なオシーリスを討ち、ムネステウスはアルケティウスを、アカテースはエプローンの首をはね、ギュアースはウーフェンスを討つ。
cadit ipse Tolumnius augur, §12.461primus in adversos telum qui torserat hostis.
預言者トルムニウス自身も斃れる、敵に向かって最初に槍を投げつけた男。
§12.462Tollitur in caelum clamor, versique vicissim §12.463pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros.
叫び声が天へと昇り、今度はルトゥリ人が身を翻し、砂埃を上げて平野を逃げ惑う。
§12.464Ipse neque aversos dignatur sternere Morti §12.465nec pede congressos aequo nec tela ferentis
彼は背を向けた者を死に追いやることも、地上で互角に立ち向かう者や武器を持つ者を追撃することもしない。
§12.466insequitur: solum densa in caligine Turnum §12.467vestigat lustrans, solum in certamina poscit.
ただ濃い霧の中にトゥルヌスだけを、目を配って探し求め、彼一人に決闘を要求する。
§12.468Hoc concussa metu mentem Iuturna virago §12.469aurigam Turni media inter lora Metiscum §12.470excutit et longe lapsum temone relinquit:
この恐れに心を揺さぶられた戦う乙女ユートゥルナは、手綱を握るトゥルヌスの御者メティスクスを叩き落とし、轅から遠くへと滑り落ちたままに放置する。
§12.471ipsa subit manibusque undantis flectit habenas, §12.472cuncta gerens, vocemque et corpus et arma Metisci.
彼女自身が代わりに入り、手で波打つ手綱を操り、メティスクスの声も体も武器も、すべてを身にまとう。
§12.473Nigra velut magnas domini cum divitis aedes §12.474pervolat et pennis alta atria lustrat hirundo, §12.475pabula parva legens nidisque loquacibus escas, §12.476et nunc porticibus vacuis, nunc umida circum
それはまるで、黒いツバメが富裕な主人の大邸宅を飛び回り、翼で高いアトリウムを巡り、巣でさえずる雛たちのためにわずかな餌や食べ物を集めながら、あるいは誰もいない回廊で、あるいは潤った池の周りで羽音を響かせるかのようだ。
§12.477stagna sonat: similis medios Iuturna per hostis §12.478fertur equis rapidoque volans obit omnia curru §12.479iamque hic germanum iamque hic ostentat ovantem
それと同じように、ユートゥルナは敵のただ中を馬に引かれて運ばれ、素早い戦車で飛び駆けてすべてを巡り、今はこちらで、今はあちらで、勝ち誇る兄の姿を見せる。

語釈・文法注

  1. §12.400concursu, lacrimis immobilis — immobilis(動かない)は、文脈上、前段から続く主語アエネアースに係る。周囲の混雑や周囲の人々の涙を誘う状況にも動じない彼の毅然とした態度を示している。
  2. §12.414non illa feris incognita capris / gramina — non...incognita(知らないものではない)という二重否定(緩叙法)により、野生の山羊が矢で傷ついた時にこの薬草(ディクタムヌス)を好んで用いるという自然界の習性が、広く知られた事実であることを強調している。
  3. §12.417hoc fusum labris splendentibus amnem / inficit — hocはウェヌスが持ってきた薬草(dictamnum)を指す中性単数対格。amnem(川、ここでは詩的に「注がれた水」)が目的語であり、labris splendentibus(輝く器の縁)は場所の奪格として、容器の中に薬草を混ぜ入れる様子を表す。
  4. §12.436defensum dabit — 完了分詞 defensum と dabit(do)の組み合わせは、単純未来時制(defendet)よりも、行為の完了とその状態の確実な持続を強調する強意の口語的・詩的表現(〜された状態にする、完全に守り抜く)である。
  5. §12.439te animo repetentem exempla tuorum — teは主動詞 excitet(440行)の直接目的語であり、現在分詞 repetentem は te に係る。アスカニウスが心の中で祖先たちの手本を思い返す際、父や叔父の存在が彼を奮い立たせるように、という構造を表す。
  6. §12.451abrupto sidere — 奪格絶対。sidere(星、あるいは嵐をもたらす星座)が「引き裂かれた(突如出現した)」状態を指し、激しい暴風雨が突然沸き起こる様子を描写している。
  7. §12.472cuncta gerens — gerens(身につける、模倣する)は、ユートゥルナが御者メティスクスの「声」「体」「武具」のすべてを自らのうちに体現し、彼になりすましている状況を表現している。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §12.400-12.479. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.400-12.479

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。